Prnt bike
Name ji aş min Str
Çroka şivanek provencey

[HELSÎNKÎ, 13/6 2009] Hing, dema min li iyay Luberoll şivaniya lawiran dikir, carinan bi hefteyan wext derbas dib b ko benderuhek bibnim. Ez li erngehan bi ten bi sey xwe Labr miyn xwe re bm. Geh tentperest Mont-de-l'Ure di wan deran re dibor li giyayin derman diger, geh j wisan dib ko min seravn tengirt yn koerek didtin; l ew mirovn cahil bpjnxwaz bn haya wan ji bay felek galegotn gund bajarn geliyan tine b ew ne axivnxwaz bn.

Loma bi rast bextiyar bm dema min du hefteyan carek deng zengiln hstira xanedann xwe dibihst dema ew bi evraz re hildiket min didt ko kurik berdestk mal yan met Norade ji pişt beten xwiya dib daku ji min re dsan xwarin pxwarina du hefteyan bne. Min bi mereqdar ne-meyn gundn gel ji wan dipirsn, min dixwest bizanim ka k bye, k miriye, k maye l her zde bala min li ser dotzeriya malmezina min Stephanette b ko bedewtirn kea hem chana min dt ye. Min dixwest balkşiya xwe diyar nekim loma min bi awayek din rewşa w dipirs: gelo ew xweş di dlan şahiyan, gelo her kesn n dihatin xwazgniya w; heke niha kesek ji min bipirse ka ji min peritrebenok şivan iyay re i, ez bibersvinim ko xort bm Stephanette bedewtirn ronah b ko min li erd asmanan dtiye.

Yekşemek, dema bendewar xwarina xwe bm, ew nehat. Dan spdey fikirm ko dibe ji ber nivja dirj a roja proz be. Nvro bahozek bihz rab ji xwe re ramm ko hstir nikariye bimeşe iku r herr ne. Dawiy li derdor sy, dema asman hedinb iyageha baran daşşt li ber roj diteyis, min ji nav şepna xunavn baran yn ji ily daran diketin ji nav xwişna robarn baran boşkir deng zengiln hstir, ko mna deng zengiln dr li roşann hkane paskalyay rewşen şeng b, sihirand. L siwar ne kurik berdestk ne j Noradeya pr b. Ew... ma hn dizanin k b! Dotzeriya malmezinan bi xwe b. Ew bi şepal di navbera zembln ji şivan kir de siwar b gep alekn w ji ber bay hn iyayn sor hinar bbn.

Kurik berdestk nesax b Noradeya pr j li betlaney b b cem zarokn xwe. Stephanetteya şirn ev hem yek di w navber re ji min re got dema ji hstir dihat xwar diyar kir ji ber wendabna xwe ya bi r ve dereng bye l bi ciln xwe yn cejn şahiyan, gulbendek bi pir ve, bi kiras tentene dantln xwe yn rengvekir wer dixwiya ko ne li nav daristanan sereder nebye l li govend dlanan gro bye. Ya Yezdan, i afirandiyek dilhebn b! Çavn min ji bejnbala w venedibn! Ko rastiy bibjim, min ew ti caran wiha ji nz ve nedtib. Carinan zivistan, dema celeb ji zozanan ber deşt hatib dan ez varan dim di xan ve şv bixwim, dib ko ew di xank em l re biboriya b ko ji berdestkan re gotinek j bibje, hertim ciln xweşik l bn piek j serbilind b... L niha ew li ber min b mna ko ten ji min re be; ma d i ecb ko heke ser min hinek gjole bibe.

Ku Stephanette xwarin ji selik ji nav mdek derxist, w dest p kir bi mereqdar li derdorn xwe ner. Dangn fstan xwe y cejnan hilda daku ps nebe ket hindir kotana miyan. W dixwest w quncik bibne ya doşeka min a ji kay ya bi pst miyan niximand, ketan min biserkulav, gopal min şivanan ifteya min l bbnr. V hem yek bişirek da ser ry w.

Tu li vir jiyana xwe diborn, şivan reben. Ma awa sebra te t ko bi ten y? Tu i dik? Çi difikir?

Min dixwest bibersivnim: "Li te difikirim, zercan", hing min qet derew nekira l wisan heyir bbm ko ziman min nediger. Bawer dikim w t derdixist l dixwest bi pirsn xwe h zdetir min matmay bihle:

Pa xweştiviya te, tu carinan sera w did? Bawer dikim ew bizinek zrn e yan j keper Estrella ye ko ten li gupik ltkeyn iyayan dimeşe...

L li wir, dema henek dikirin diken, ew bi xwe dişib keper Estrellay, ko diviyab ew z ji wir bie, hem hatina w mna xwiyabna rokek b.

Bi xatir te, şivano.

Xwed bi te re be, zercan.

Û wiha ew, selikn vala di destan de ket r.

Dema ew wenda b ser rya bi beten ve sernişv die jr, wer dixwiya ko kevirn ji bin simn hstir digindirn girl dibn yek bi yek bi dil min diketin. Min demek dirj, dirj na w bihst; hem roj ji min re wisan b mna ko di xew de bim b ko biwrim xwe vebilivnim j daku dmenn v xewna şirn ji dest nedim. Êvartir, dema hengur targewrik xwe da gel, miyan bi mehe-mehk xwe dakişand nav hev re, min bihst ko bang min t kirin min dt ko zeriya me dsan vedigere, v car ne wek ber rken l ji ber sarma tirs lerzok şipşil. Diyar b li jr şkrey em Songue pişt şirrebaran boş bb di ser re avtib ko km mab Stephanette d bixeniqiya dema ji bo derbasbn li hember herik li ber xwe dab. Her xerab: d v dema var veger nedihat hesab imk kezeriy d di jiyana xwe de nikariya li avek wiha derbas bibe, min j nikariya pez tikten bihlim. W fikir, ko diviyab ew bi şev li iya bimaya, ew pirr tengezar dikir, bi taybet ji ber ko malik ji ber w d şepirze bibna. Min di aramkirina w de texsr nekir:

Şevn trmeh kurt in... Ten kurtebskek...

Û min bi lez bizav agirek gurr geş hilkir daku ew bikare lingn xwe ciln xwe yn şipşil ziwa bike. Paş min şr penr miyan an ber w l keika reben ne raz b pariyek bixwe ne j xwe germ bike, ko min rondikn pivdanok li ser gepn w dtin, gir hat avn min j.

Di w bb tar. Êd ten sorgewrikek mijn li gupikn iyayan li hla roj l avaby dima. Min temb kezeriy kir ko li kotana miyan xwe pal bide. Ko min pstek n y bedew j re li ser kaya paqij raxist, ez bi xwe derketim li ber der rniştim... Asman govan şahid min e ko tev şewata agir evn di demarn min de j, ti mebestek xerab hema neket dil min j. Di dil min ten serbilindiyek mezin heb dema diramm ko li quncikek kotan, hema li rex celeb min bi mereqdar l diner, kea malmezina min mna ji berxikn ez şivan berxika bihagirantirn sstirn li wir palday b. Ti caran mna hing asman ji min re ne wisan berfire str j geş bne... Di gavek de deriy kotan veb Stephanette hat der. W nedizan li wir binive. Miyan bi xwequlipandin re ka dixijxijand di xew de dimehmehn. W ptir dixwest b ber agir. Loma min ketan xwe di ser miln w werkir, agir gurrtir kir, em herdu li wir li rex hev bdeng rniştin. Heke hn carek j bi şev li bin li ber ronahiya stran mabin, hn dizanin ko dema yn din radikevin, di tent bdengiy de chanek cih, chanek razdar nehn vedij. Hing kan bidengtir dilemelemin, li ln av irskn bik hildipeqin. Giyann iyayan azad digerin, hewa tij vizevizek dengnizm e mna ko mezinbna pel giya b bihstin. Roj dema afirandiyn jndar e l bi şev xwerist xwezaya nej j şiyar dibe. Heke yek fr w yek nebbe, ew j ditirse... Stephanette j hertim direcif bi bihstina qirepirek j xwe dida ber tenişta min. Qrnek dirj, hawarek keserkr a li hewa dilerzi ji gerrika av ya li jr diteyis hat. Di heman dem de berqa xuricna strek li raser me, li hla w naln xemil, mna ko w hawar ronah bi xwe hilgirtibe.

Ew i b? Stephanette hd pirs.

Giyanek b ko raguhez biheşt, min bersivand nav Xwed an.

W j wisan kir bskek bi heyran avn xwe li asmanan gerandin. D re got:

Ango rast e ko hn şivan zanewer in?

Qet na, zeriya delal. L nztir stran dijn ji deştiyan baştir dizanin ka li jor i diqewime.

W h j fedikir asman, ketan di milan werkir, mna keşvanek bik a asman.

Aax, end gelek in! Çi bedew in! Min ti caran wiha pirr str nedtine... Tu nav wan dizan?

Bel... Binere, li w dera han li raser me Rya Yaqob Ewliya ye (Kadiz). Ew ji Fransay raster die Îspanyay. Yaqob Ewliyay Galizyay ew nşan wir kir daku r nşan Charlemaign Mezin eleng bide dema ev şer saraseniyan. Li w deran han, drtir Erebeyn Giyanan ar xirxaln wan n biriqdar in. Ew s strn han n li pş wan S Bargir in, ya bik a li tenişta ya syem j Ajovan e. Dibn ka i baranek stran li derdor wan dadibare? Ew giyan in n ko Yezdan nagire cem xwe... Ya li w dera han, hinek jrtir Stilk ango S Mr (Oron) e. Ew ji me şivanan re demjimr e. Ten ko ber xwe bidim, niha j dizanim ko nvşev derbas bye. Hinek datir li hla başr Yohenney Mlanoy (Srus), ptalhilgir stran dibiriqe. Li ser w str şivan rokek dibjin. Wisan qewim ko şevek ji şevan Yohenney Mlanoy, S Mr Rekeha Mirşkan (Hira Mezin) vexwendiyn strdostek bn. Rekeha Mirşkan, a ko her zde xwe lezand, pşn rya jorn bijart. Li w dera han li jor, hema li ltkeya asman binere. S Mr bi rya jrtir ve meşn gihan w l Yohenney Mlanoyiy keslan tembel ji xew şiyar nebb, pirr li pey n din ma xeyid loma gopal xwe li wan daweşand xwest wan bigire. Loma S Mr bi nav Gopal Yohenney Mlanoy j tn nasn... L ji stra bedewtirn a me bi xwe ye ango Stra Şivanan (Venus) ko li spde berbeyan, dema em terş diajon erngehan dema em w tnin mexel j, ji me re dibiriqe. Em j re Lovyanka Maguel j dibjin, Lovyanka Maguel a bedew ko radihle Peter Provencey (Saturnus) her heft salan carek p re ş dike.

Çi? Ma str j ş dikin?

Bel, bel.

L ko t koşm j re ravebikim ka ew zewacn stran awan in, min hest p kir ko tiştek nerm, tiştek pak bi nerm li ser mil min e. Ser w y li ber xew xwe spartib min, bend, tentene pira w ya pldar xijxijek şirn dikirin. Ew li wir, xwe day ber mil min raket nelivliv j ta strn li asman neilmisn rojek taze ew ji ber avan ranemaln. Min l diner ka ew awa li wir razab di nava min de hinek nearam heb l w şeva trstr, a ji bil hestn bedew ramanek din di min de hilnedida, ez disitirandim. Li derdor me stran, mna celebek boş sernerm, li ser rya xwe meşa xwe didomandin, carinan hema ji min re dixwiya ko yek ji wan stran, ya bedewtirn zelaltirn, rya xwe wenda kirib xwe dab ser mil min nivistib.

***

Bihar havn

Juhani Aho (1861 - 1921)

Pş ew wek evna du ciwanan e. Ew hn, zelal pak e. Ew ne agir gurr e l geş rondar e. L tavil şirrebaranek ji esman gewrby l dide; bayek tez av dişilqne deviyan hildiirrne; hem dinya bare dixwiye mna ko li şna havn payiz hatibe her tişt lb xapandin be... "Çivka reben, bila tu mabay li warn xwe yn her-havn. Ma k got te were vir bimire... Li vir ten xem rondik recif hene, tav wenda dibe nav mija şevn."

L xem wek xem nay hesab, dil naşk c nade tartiya şev iku li der her ronah ye. Û ew ron j her ji w c tt y zivistan tart j dihat. Her spde ew zdetir dibe, roj bi roj nztir dibe, perdeyan ji ser xwe vedide - mna xwe veşartibe - virt xwe dide der.

Û spdeyek wa ye qey evn hatibe ragihandin, wek nşan hatibe birrn. Deryae aram bextiyar e, giya ser xwe hilaniye, spndar dibişkive, firrinde distrin, ji spdey ta var -ya ivkan e, axa zeviyan şiliya xwe hildifrne, rbar bi xwişexwiş lemelem in, terştewal derdikeve erngehan, li nvgiravek bilbilek li hindav lehiya av dixwne, av dilerize - sirişt gustlkan diyar bihar dike.

Hewa germ nerm e, ewrek ten j li esmanan peyda nabe, dil dixwaze ji xweşiyan tilliyan vede. Ne sar e ne j direcife, ten hest bi şadiya jiyan dike.

L hewa h germtir dibin, tav derdoran dihemzne dihedirne, her spde hetav berbanga xwe firetir vedike dinyay xurttir digivşe koşa xwe, şaraytir dimane gep alekan l disincirne. Firrinde dikevin lstik baziyn xwe, ji gupikn daran ta reh rşn tirraşan bi hev re qulpankan li xwe didin, pş-mş şiyar vizevizn dibin, mas li beravn mrgn tavn didin pey hev, pepk bi duawaz dik hewa mişt keftleft deng pjnan e. Peln daran mestane engn xwe vedikin. Şerava erd dikeve hinav gilyazan, gul w bhed dinoşin, ax rengn geş dide wan - sirişt haziriya dawet dlana afirandiyn xwe dike.

Ew h armanca xwe fam nakin, h t nagin ka i ye wan nearam dike.

Ew bişkivn e ko digihe, ew tov gul ye ko di qalika xwe de amade dibe, ew nifşek e ko dixwaze xwe bigne hemza y d. Û her geştir dibe şniya esman, her şntir dibe beten berroja darn peldar, her rengntir dibe mrg mena guldar, her teyisoktir dibe drah... L dsan mijdartir dibe sersnga esman. Û li paş mij ewrn qehweyiye veby diperivin. Ew j mna guln gir yn li ber bişkivn bicoş dilgerm in. Ew berhewa dimeşin li hev rast tn bi hevbn mezin dibin. Êd giran dibin nikarin bilivin; li ber daketin ne. Êvar pelate dibin l spdey d ji duh j girtir in, bi zor xwe digirin.

Giyan kullkan y bndar di ser ax avan re belav nav daristan, mrg zeviyan dibe. Sirişt mna dwana dlan distre. Dest destan digirin, gep li gepan digerin, dev li devan, lv xwe raber lvan dikin.

Birsk ji esmanan dişirqin. Ry erd wek ry rengguher y kezeriyan reş dibe geş dibe. Ewr xwe diavjin hemza hev ji hemzandina wan iya digurmin gel bersivan didin. Ew strana zemawend ye, sirda markirin ye, baran mork mircanan dadirijne ber nivna bkaniy.

Şeva kurt ya ewrn hawirdor hmin hnik dike. Sirişt bpjn dinive, nalive, naqeliqe, bi kirpek j xwe ranagihne.

Spde d bayek nerm pak tne. Bi rk gupikn daran dihejin, dexldan zeviy hdka dadieme, pl bi xweşrz dişilqin, dm sirişt jidil e. Dema nşaniya w bi daw hatiye, klkn şadiy borne, w zemawenda xwe kiriye meha xwe ya hingivn borandiye. Niha tov xwe hildigire, berhem xwe hildibere xwe amadey armanca mezin dike: hilinn. Bihar ye havn hilhatiye.

***

Wergerandin: Husein Muhammed

-----------------------------------
Nivskar: Alphonse Daudet (18401897)
Weşandin: 2009-6-13
Xwendin: 5675