[ N, 2014-09-19 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


NE 
Hem teksta projeya destra Kurdistan
STOCKHOLM, 11/10 2006 Parlamentoya Kurdistan roja 24/9 2006- projeya destra Kurdistan ya pkhat ji 160 madeyan belav kir deriy komisyona qann ya parlamentoy heta 1/12 2006- li ber dtin pşniyarn xelk Kurdistan yn li ser v projey bo rastkirin tirlkirin dewlemendkirina w vekiriye. Mirov dikare bi rya v navnşan dastur@kurdistan-parliament.com dtin pşniyarn xwe j re bişne. Pişt 1/12 2006- pişt ko komisyona parlamentoy wan dtin pşniyar lnernn li ser v projey digehin li berav digire d parlamentoya Kurdistan biryar bide ka ew bi xwe d w projey wek destr er bike yan d xelk Kurdistan di referandumek de biryar li ser bidin.

Originala v projey teksta w ya ereb ye. Ew ji w hatiye wergerandin bo kurdiya soran, l bi dtina min ew werger li hinek cihan ferq e ji originala ereb lewma j min teksta ereb wek esas girt. L ew teksta ereb j btir ji aliy hevoksaziy ve gelek lawaz e bi taybet dbaceya w. Bo nimne her du rpeln yek ji du hevokan pk tn her hevokek btir 15 rzan e. Hevokn weha bo xwendevanek ereb bi xwe zehmet in, wergera wan j d ne ya hsan be. Normal divt destr tekstn qann zelal kort bin bi hsan bn fehim kirin l ev bi baş di teksta ereb wergera w ya kurdiya soran de nahn dtin.

Gelek cara Kurdistan-Îraq di tekst de hatiye. Her wek amadekarn projey bi zann xwestine Îraq bxin pişt xzikek netewnin da ko di tekst de ji ber tewang Kurdistan nebe milk Îraq. Min j Îraq li pişt xzik, li dervey tewang hişt Kurdistan bi ten tewand bo ko mebesta amadekarn projey baş bigehe xwendevan. L di hinek cihan de hatiye nivsandin Kurdistana Îraq her wek di madeya 110-, di sonda serokwezr wezrn hikmeta Kurdistan de. Min j ew her wek wan nivs wisa hişt. Hvdar im ew ber erkirina v projey xwe di v navkirin de serrast bikin.

Komisyona pdana v projey zelalkirinn xwe li ser babaet beş madeyn v projey di servehiyek de digel v projey weşandine l min ew serveh ne wergerand.

Ji bo ko haya xwendevann me ji v projey hebe em hem teksta projeya destr bi ziman kurd li v der belav dikin.

Sidq Hiror

***

Teksta projeya destra herma Kurdistan-Îraq

Bi nav Xud y mezin mhreban


DÎBACE

Em gel Kurdistana Îraq, ew gel ko bi dehan salan stem zordariya wan rijmn diktator yn ko di merkeziyeta xwe de zde di ser de bn dtiye, azad ji me hat standin em ji mafn xwe yn xwerist hatin bbehir kirin, ew mafn ko Xud dane mirov wan em hjay wan mafn mirov yn sivl siyas abor civak kultur yn ko peymannameyn navnetewey er kirine nedtin.

Em ber w bn qurbann berjewendiyn navnetewey pişt ko em, berevaj ya bi dest miletn din yn ji mparatoriya Osman pişt Cenga Chan ya Yekem veqetiyan, li gor prenspn serok emerk Woodrow Wilson ket, wan em ji maf me y briyardan li ser arenivsa xwe destnşankirina me bo navenda xwe ya siyas qann bi radeya xwe bbehir kirin.

Di dem ko peymannameya Siver ya sala 1920- di madeyn xwe yn 62 63 64- de maf kurdan di biryardan de li ser arenivsa xwe tesbt kir, peymannameya Lozan ya sala 1923- ew j bir. Herend ji bo komisyona lkoln ya Civata Miletan diyar b ko Kurdistana başr ya ko pişt hng bi Kurdistana Îraq hat bi nav kirin i rojek ji rojan beşek ji Îraqa ereb neb rastiyn drok piştgiriya xwastinn dewletn cran bo w nakin pirtk nexşeyn ji aliy droknas cografnasn erebn kevnar ve nexşeyn ewropiyn sedsaln şazde bst wan bi direw derdixin ji wan re piştrast dikin ko sinorn Îraq ji aliy bakr ve zdetir devera iyay Himrn nain ew herweha pareyek ji Enadol neb bi hind bihaneyn wan yn dixwastin w bxin di nav xwe de red kirin, l di ser hind re ji ber xwastina berjewendiyn navnetewey b pirsiyarkirina raya me referandumkirin bo radeya me ew bi Îraqa ereb ve hat gir dan.

Hikmeta Îraq di ragihandina xwe ya 30/5 1932- de beşek her km ji end mafn me er kirin ew ltzama w xudan rewişteka dewlet b madeya deh j guhortin yan rakirina w b razbna piraniya endamn Civata Miletan qedexe kirib herend ew ltzama hikmeta Îraq li hember Neteweyn Yekby j pişt damezrandina w li kar ma l ew bes mirekeb li ser kxez ma.

Bi dirjiya heşt salan, sal li d sal siyaseta tepeserkirin zde b ew nehat rawestandin yan km kirin bi wan ya di destrn Îraq yn li pey hev hat ji tekst hikmn wergirt ji ragihandin peymannameyn navnetewey yn taybet bi mafn mirov yn ko behs dad wekhev hevbeş azad wekheviya derfetan dikin her ji destra sala 1925- derbasbn bi destrn 1958-, 1964-, 1968- 1970- heta projeya destra 1990-.

Hikmetn Îraq yn ko li pey yek hatn da ser hem xetn sor bhna wan bi neqeblkirina mafn me yn netewey bi ten nehat l ew ji w drtir n rabn bi tawann tevkujiy jinavbirina etnk bi w siyaseta w btir ji ar hezar pncsed gund hatin ji nav birin rabn bi guhortina demografiya gelek beşn Kurdistan bi rya mişextkirina hevwelatiyn Kurdistan bi dar zor ji wan bajar gundn wan yn may nearkirina wan bo guhortina nasnameya xwe ya netewey bikaranna siyaseta jinavbirina cesed bi bikaranna ekn kmyay li bajar Helebeya şehd devern Balsan Behdnan bi dehan cihn din bi hezaran ji xortn kurd yn feyl di cihn tecrubeyn kmyay di gorn tevkujiy de ji nav birin pişt ko malbatn wan derxistin dervey Îraq nasnameya raq li wan heram kir. Pişt w b gera rişn jinavbirina barzaniyan rişn Enfalan yn ko btir ji 182 hezar mirovn sivl bek ji xort pr jin zarokan bn qurbann wan.

Ew dijwariya digel me hatiye bi kar ann ew tepesekirin zilm qirkirinn ko ziman Îraq b ligel me can şoreş da me agir serhildanan yek li pey yek di nav me de arand, ew serhildann ko bab bapran xetreyn wan rakirin di rya berevankirin de ji xwe di şern parastina hebna xwe de wek bersivek bo hezkirina man. Weha şoreş rabn serhildann me bi dirjiya sedsala bstan dom kir. Her careka trojkeka hviy diyar dib rbern wan şoreşan dest xwe ji bo aştiy dirj dikir l kar desthilatdarn ko li pey yek hatin ser hikm Îraq car xiyanet b car j lvebn b ji soz peymanan kakila siyaseta wan rastiya rbaza wan weha b. Beravtirn nimne j li ser hind lvebna wan b ji peymana 29- hezrana 1966- hlana peymana adara sala 1970- morkirina wan bo peymana reşa Cezayr b li adara 1975- ya ko r vekir li ber ldana bizava azadxwaz ya gel me ya ko herend bo demek ronahiya w hat vemirandin l ew bo heta hetay nehat temirandin. Ew pişt end mehan bihz n b ve sertaca w ya dawiy b serhildana bihara sala 1991- gera milyon bo dewletn cran ya ko karesatn w wijdana chan hijand di encama w de biryara Civata Ewlekariya navnetwey hejmar 688 li 5- nsana 1991- derket b egera kirina zona parast li Kurdistan ji aliy dewletn di şer Kendav duyem de hevsoz bn, ya ko ji me re b wers xilaskirin ji arenivseka nediyar.

Me wec ji w derfeta zrn dt parlamentoya xwe ya yek li 19/5 1992- hilbijart hikmeta yek j li 5/7 1992- hat damezrandin desthilata dadwer hat kirin paş biryara parlamentoy ya binavdeng ya ragihandina federaliy ji aliy xwe ve hilbijartina w bo peywendiya federal bo Kurdistan digel her hikmeteka raq ya merkez ew ko Îraq dewleteka komar, federal, demokratk, parlamen plural be. Ev j li gor maf me y rewa di biryardan de li ser arenivsa xwe li gor deklarasyona Neteweyn Yekby peymana navnetewey ya mafn sivl siyas peymana navnetwey ya mafn abor civak kultur yn sala 1966- ji Neteweyn Yekby ve derketn li 25/1 1971- Îraq j ye digel.

Hviyn me geş bn ve dem Îraq ji rijma diktator ya dirinde hat rizgar kirin dem qanna birvebrina dewleta Îraq ya qonaxa veguhastin biryar da li ser damezrandina dewleta Îraqa federal. Paş destra Îraq ya dam j li gor eyn prenspan bi erkirina piraniya gel Îraq bo destra federal di referanduma gişt de li 15/10 2005- derket ev dirustiya hilbijartina gel Kurdistan dirustiya destnşankirina w bo sstema hikm ya baş bo Îraqa ko pk tt ji du neteweyn serek ko ereb kurd in digel neteweyn tirkmen kildan aşr ermen oln jkcida wek slam kristiyan zid sabiyn menday diyar dike. Xra v di avakirina dewleteka federal de ye ko d tir baştir be bo binecihkirina heqiy bicihanna ewlekar stqrar azad demokrasiy, dewleteka ko adil be digel pkhatn xwe yn netewey ol.

Zanna me bi ya bi ser xelk me hat ji tepserkirin zordariy teqdra me bo rber smboln bizava azadxwaza kurdistan xebatkarn w yn pşmerge şehdn w yn ko xwe ji bo azadiya gel Kurdistan mafn w yn adil ji wan heq w di biryardan de li ser arenivsa xwe bo demokrasiy bo Îraq gor kirn bo diyarkirina edaleta wan armancn wan xebat j re kirn li gor prenspn ragihandina chan ya mafn mirov peyman deklarasyonn navnetewey yn peywenddar ji bo avakirina civakeka demokrat li herma Kurdistan li ser binyat dadiya civak mafn mirov yn bingehn veby li ber hem pkhatn xwe yn netewey ol, ko pbnn hevwelatiyn w azad bike Kurdistan-Îraq wek hermeka yekgirt ya demokrat ava dike beşdar bibe di avakirina Îraqeka ko rade hilbijartinn me digel radeya pkhatn din yn gel Îraq yn netewey hzn w yn siyas nştman li ser hind gihan hev ko ew federal demokrat parlamen be baweriy bne bi pluralzm maf mirov me ji bo v hemiy ev destr dana.

BABETÊ YEKÊ: PRENSÎPÊN BINGEHÎN

Made (1):

Herma Kurdistan hermeka federal e di dewleta Îraqa federal de. Sstema w ya siyas komar, parlamen demokratk e pişta xwe bi pluralzma siyas, guhortina desthilat bi ryn aştiyane prenspa jihev cidakirina desthilatan qayim dike.

Made (2):

Yek -- Kurdistan-Îraq ji wlayeta Dihok bi sinorn xwe yn dar yn ro wlayetn Kerkk Silman Hewlr qezayn Akr Şxan Şengar Telefer Tilkf Qereqoş nahiyeya Zumar Başq Ask Kelek ji wlayeta Neyneway herdu qezayn Xaneqn Mendiliy ji wlayeta Diyalay qezaya Bedre nahiyeya Cessan ji wlayeta Wast bi sinorn xwe yn dar yn ber sala 1968- pk tt.

Du -- Ji bo diyarkirina sinorn dar yn herma Kurdistan tmad li ser madeya 140- ji destra federal tt kirin.

S -- Gava devern ji herma Kurdistan veqetand li gor hikm madeya 140- ji destra federal vegerin ser w, xelk wan deveran dibin xwed heman maf erk garantiyn ko ji bo gel Kurdistan di v destr de hatine diyar kirin.

Made (3):

Ç nabe hermeka n di nav sinorn herma Kurdistan-Îraq de bt dirust kirin.

Made (4):

Yek -- Gel avkaniya desthilatan e bingeh meşryeta wan e ew wan bi rya saziyn xwe yn destr bi kar tne destra herma Kurdistan qannn w ji hem qannn ji aliy hikmeta raq ve derdikevin serwertir bilindtir in ji bil wan yn ko taybet in bi hikmeta federal yn ko di madeya 110- de ji destra komara Îraqa federal hatine dest nşan kirin.

Du Her wext qnnn herma Kurdistan digel qannn din nakok bn, divt dadgehn Kurdistan destra Kurdistan qannn w bi cih bnin heke ev qann ji aliy parlamentoy ve neht hilweşandin yan guhortin yan ji aliy dadgeha destr ve neht ptal kirin.

Made (5):

Parlamentoya Kurdistan, ko di berjewendiya gel Kurdistan de be, dikare her qanneka komara Îraqa federal, ji bil wan yn ko taybet in bi hikmeta federal yn ko di madeya 110- de ji destra Îraqa federal hatine dest nşan kirin, bixe di kar de ew j bi qannek.

Made (6):

Yek -- Gel Kurdistan-Îraq ji kurdan neteweyn din (tirkmen, kildan, aşr, ermen ereban) yn ko li gor qann hevwelatiyn herm ne pk tt.

Du -- Desthilatn herm dikarin maf hevwelatbn li herm bi qannek tertb bikin.

Made (7):

Ev destr tekd li ser nasnameya slam ya piraniya gel Kurdistan dike prenspn şereta slam yek ji avkaniyn serek yn qannsaziy ne. Ev destr herweha giş mafn ol yn kristiyan zidiyan yn din di azadiya bawer olkariy de misoger dike.

Made (8):

Gel Kurdistan-Îraq maf diyarkirina arenivsa xwe biryardan li ser heye. Ew li gor v heq di diyarkirina bingeha xwe ya siyas di pşdebirina xwe ya abor civak kultur de azad e. W yekgirtina azad digel Îraq bi gel ax serwer ve hilbijartiye hind ko pgir bi destra federal sstema federal ya demokratk pluralst tt kirin hurmeta mafn mirov yn kes grp tt kirin. W maf hind heye ko ji bo diyarkirina paşeroja xwe bingeha xwe ya siyas careka din hizra xwe di v hilbijartina xwe de bike ew j di van rewşan de:

Yek -- Binpkirina hurmeta destra federal wek lvebnek ji sstema federal yan ji prenspn destr yn bingehn yn demokrasiy mafn mirov yn kes grp.

Du -- Bikaranna siyaseta cidahiya etnk guhortina realteya demografk li Kurdistan yan karkirin ji bo hlana şnwar encamn wan yn ber wek lvebnek ji pbendbnn destr yn di madeya 140- ji destra federal de.

Made (9):

Mafek bingehn destr y herm ye:

Yek -- Ko raya herm bt wergirtin ber morkirina her lihevhatinek di navbera hikmeta federal her dewlet aliyek biyan de ko peywend bi rewş yan serber yan mafn herma Kurdistan yn hey yan yn d di paşeroj de hebin hebe.

Du -- Herm di sinorn desthilata xwe ya qannsaziy de, li dervey desthilatn diyarkir yn hikmeta federal, maf morkirina lihevhatina digel hikmetn herm yn dewletn biyan heye.

S -- Herm di sinorn desthilata xwe ya qannsaziy de, li dervey desthilatn diyarkir yn hikmeta federal bi razbna hikmeta federal, maf morkirina lihevhatinan digel dewletn biyan heye nabe ew (hikmeta federal) b motvn qann yn qaylker razbna xwe nede.

Made (10):

Mafek destr bingehn y herm ye ko:

Yek -- Behreyeka adil ya hatinn federal hebe ko bibe egera bicihanna prenspa hevseng nisbeta nifs herweha şewitandin kavilkirina ko hatiye ser Kurdistan mehrmkirina gel w ji mafn w bi dirjiya hikmn rijmn ber li ber av bt wergirtin.

Du -- Beşdarbna herm bi hevseng bi nisbet di post wezfeyn federal de.

S -- Pileyn wezfekariy li dareyn federal li herma Kurdistan bo hevwelatiyn w bin.

Made (11):

Bajar Hewlr paytext Kurdistan-Îraq ye parlamento dikare her bajarek din y herm bike paytext.

Made (12):

Yek -- Herma Kurdistan alayek xwe y taybet heye ew bi tenişta alay komara Îraqa federal ve tt hildan w diruşim sirda xwe heye cejna netewey Newroz e ev j bi qannek tn tertb kirin.

Du -- Alay Kurdistan ji sor, sp kesk pk tt rojeka zer ya bstyek tşk di nv de ye.

S -- Medalya nşan tetlatn ferm bi qannek tn tertb kirin.

Made (13):

Herma Kurdistan hzn berevankirin yn pşmergey bo parastina herm hene organizasyon erkn wan bi qannek tn tertb kirin nabe milsn ekdar li dervey kemera qann bn kirin.

Made (14):

Yek -- Kurd ereb du zimann ferm ne li herm ev destr maf hevwelatiyn herm bo hnkirina zarokn xwe bi zimann xwe yn zikmak mna tirkmen siryan ermen di saziyn hnkar yn hikm de li gor rdarn perwerdey garant dike.

Du -- Zimann tirkmen siryan li wan devern ko kesn p diaxivin t de piran ne du zimann din yn resm ne digel herdu zimann kurd ereb ev bi qannek tt tertb kirin.

S -- Madeya 4- ji destra federal ya li ser ziman resm dibe bingeh li her cihek ko derfeta qann bo bicihanna hikmn w li herm hebe.

Made (15):

Herma Kurdistan li ser sstema aboriya azad die monopol stxlal qedexe dike hevrikiya azad ya qann garant dike.

Made (16):

Hikmeta herm reformkirina aboriy herm li ser bingehn abor yn njen ji bo xortkirina jrxaniy abor geşkirin btirkirina stsmaratan di hem sektoran de digire ser xwe ev bi qannek tt tetb kirin.

Made (17):

Yek -- Serwetn gişt li herm milk gel Kurdistan ye hikmn taybet bi parastin birvebirin mercn pteserufkirin sinorn ko t de dikare dest ji end ji wan serwetan bt berdan bi qannek tn tertb kirin.

Du -- Serwetn xwerist avn serzemn jrzemn kann nederxist kanzayn keviran mencem saman netewey y herm ye derxistin birvebirin mercn pteserufkirin ko berjewendiya nifşn niha yn paşeroj biparze bi qannek tn tertb kirin.

BABETÊ DUYÊ: MAF

BEŞA YEKÊ: MAFÊN SIVÎL Û SIYASÎ

Made (18):

Hevwelat b cidakirin ji ber zayend yan nijad yan reng yan ziman yan bingeha civak yan dn yan mezheb yan rewşa abor yan ya civak yan grdana siyas hizr li hember qann di maf erkan de wekhev in.

Made (19):

Jiyan ewlekar azad mafn her kes ne nabe ew b qann biryareka ji aliyek qezay y taybet ve derket ji van mafan bt bbehre kirin yan ev maf l bn sinordar kirin.

Made (20):

Wekheviya derfetan mafek parast y hem hevwelatiyn herm ye desthilatn herm tedbrn pwst bo bicihanna hind werdigire.

Made (21):

Jin digel mr wekhev e nabe ciday li dij w bt kirin hikmeta herm misoger dike ko ew bibe xwediya hem mafn sivl siyas yn ko di v destr de di peyman lihevhatinn navnetewey de hatine ji aliy dewleta Îraq ve hatine er kirin divt ew (hikmeta herm) her tiştek ko dibe asteng di rya wekheviy de di jiyana civak kultur abor siyas de nehle.

Made (22):

Yek -- Hnkirin mafek e y ko hikmeta herm b ciday ji her hevwelatiyek re garant dike ew di qonaxa destpk de bivnev ye hikmeta herma Kurdistan bi kar nehlana nexwendeyiy di nav hem temenan ji nr myan de radibe.

Du -- Hikmeta herm hnkirina belaş di qonaxn destpk navinc amadey zanngeh hnkirina pşey teknk misoger dike bi pşdebirina w piştgiriya lkolna zanist ji bo mebestn aştiyane sivl radibe av xwe dide pşengbn afrandin nkar hem corn bilmetiy.

S -- Hnkariya taybet ehl bi qannek tt tertb kirin.

Made (23):

Yek -- Hevwelatiyn herm maf beşdarbn di birvebirina karbarn gişt bi awayek drekt yan bi rya nnern xwe yn bi azad hatine hilbijartin de heye wan herweha maf beşdarbn di hilbijartinn gişt di referandum di hilbijartina civatn lokal yn şaredar saziyn sivl de heye wezfeyn gişt bi wekhev li gor mercn di qann de diyarkir li gor prenspa berdestkirina delveyan bi awayek wekhev bn dan.

Du 25% l nekmtir ji kursiyan ji bo beşdarbna jinan di hilbijartinn parlamentoya Kurdistan-Îraq civatn lokal şaredar de tn garant kirin.

Made (24):

Sizadan kesn ye azad giraviya mirov parast ne

Made (25):

Çi tawan siza b teksteka qann nabin siza bes li ser w kiryar tt dan ya ko qann w di dema qewmna w de bi tawan dibne. Ç nabe sizayek dijwartir ji w y ko qann bo w tawan destnşan kir di wext tawankirin de bt dan.

Made (26):

Dadgehkirin di dadgeheka taybetmend de ji hemiyan re mafek parast misogerkir ye.

Made (27):

Tawanbar b guneh e heta ko di dadgehkirineka qann ya dadperwer de ew guneh li ser tesbt bibe.

Made (28):

Maf berevaniy di hem qonaxn lkoln dadgehkirin de li gor hikmn qann proz misogerkir ye.

Made (29):

Reftara dadperwerane di rresmn dadgeh dar de maf her kes ye nabe reftareka xerab li gel w bt kirin yan amrazn eşkencedana laş dern yan reftareka ne mirovane di derheq w de bt kirin trafkirina ko bi zor yan bi geflkirin yan bi şandin yan bi sozdan tirsandin hatibe standin naht pejirandin kes ziyanpket li gor qann maf daxwazkirina tezmnat li hember w ziyana mad dern ya p ket heye.

Made (30):

Qann retroaktv nne heger di qnan bi xwe de tiştek weha nebe ev stsna ji qannn bac xeracan nagire.

Made (31):

Qanna sizay bi retroaktv naht bi kar ann heger ew ji tawanbar re tir nebe.

Made (32):

Dosiyeya lkolna destpk di wextek ne btir ji bstar seetan de ji girtina tawanbar die ber dest dadwer peywenddar nabe ew wext ji carek btir bi heman midet bt dirj kirin.

Made (33):

Yek Desteserkirina kesan qedexe ye herweha nabe h kes b biryareka derket li gor qann ji aliyek dadwer y taybetmend ve bt tewqfkirin yan girtin yan zndan kirin.

Du -- Ç nabe i kes bt tewqfkirin yan girtin yan zndan kirin di cihek de ji bil cihn ji bo hind terxankir li gor qann divt girday avdriya saxlem civak be li jr desthilata hikmet be.

Made (34):

Dadgeh parzerek li ser budceya hikmet bo berevankirin di qonaxn lkoln dadgehkirin de ji kes ko bi kirina tawanek yan destdijkariyek tawanbarkir ye parzer xwe nne terxan dike.

Made (35):

Yek -- Xan yan yn di w babet de ne xwed hurmet in nabe di wan rewş bi wan ryn ko qann destnşan nekirine destdirjkar li ser wan biht kirin yan ketina nava wan yan sehsiya wan yan binavkirina wan bt kirin.

Du -- Li gor qann nebe, nabe sehsiya kesan tiştn wan bt kirin.

Made (36):

Kes ko tt tewqf kirin div bi egern tewqfkirina w di dem kirin de bi tawanbarkirina li hember w bt agahdar kirin.

Made (37):

Ç nabe ciday di reftarkirin de ligel girtiy ji ber regez yan reng yan zayend yan ol yan dtina siyas yan jhatina w ya netewey yan ya civak yan saman yan cih jidayikbn yan her egereka din bt kirin.

Made (38):

Hurmet bo brbaweriyn ol prenspn exlaq yn w pkhata ko girt j hatiye tt girtin.

Made (39):

Bilindkirina şikyatname erzehalan bo desthilatn herm mafek parast y hevwelatiyn herm ye divt desthilatdar di dem ne btir ji pazde rojan de biryar li ser bide. Retkirina wergirtina wan yan hiştina wan b biryardan di dem destnşankir de bi bihaneyeka rewa wan txe ber berpirsiyariyeka qann.

Made (40):

Ç nabe penaber siyas bi zor teslm w welat ko j reviyaye bt kirin.

Made (41):

Hikmeta Kurdistan-Îraq sexbriy ji malbatn şehdn bizava azdxwaza gel Kurdistan pşmergeyan malbatn qurbann enfalan yn bombekirina kmyay yn ji ber hind tş nexweşiyn domdirj bne dike.

Made (42):

Her saz yan rbaza ko fikira şovenzm, faşzm, raszm, teror, kafirkirin yan jinavbirina etnk yan tayf himbz bike yan xelk ji re han bide yan r j re xweş bike yan proz bike yan propaganday bo bike yan tebrr bike qedexe ye. Hikmeta Kurdistan-Îraq bi dijatkirina teror bi hem terzn w ve pbend e ji bo parastina erdn herm ji hind ko bibin wargeh derbazgeh meydana bizavn w dixebite.

BEŞA DUYÊ: MAFÊN ABORÎ Û CIVAKÎ Û KULTURÎ

Made (43):

Karkirin maf her hevwelatiyek ye divt j re derfeta bidestxistina nefeqeya xwe bi karek ew hildibijre bi azadiya xwe qebl dike bt berdest kirin.

Made (44):

Hikmeta herm programn rber meşqa teknk pşey ji bo berdestkirina derfetn kar misoger dike.

Made (45):

Karker maf kryeka wekhev li ser karek wekhev heye. Qann peywendiya di navbera karker xwediyn karan de li ser bingehn abor bi beravgirtina bingehn dadperweriya civak parastina karkeran ji stxlal tertb dike.

Made (46):

Maf hem karkeran di derfetn pşdebirin de di karn xwe de bo mertebeyn bilindtir yn bikrhat wekhev e b liberavgirtina i tiştek din ji bil kevintirbn pbn.

Made (47):

Hikmeta herm maf damezrandina sandke yektiyn pşey endambna azad t de misoger dike ev bi qannek tt tertb kirin.

Made (48):

Milkiyeta taybet parast ye nabe ew bi zor biht standin heger ji bo sda gişt nebe li hember tezmnateka adil z ko ber dest xudan ji ser bt rakirin yan di dem istmlakkirina w de bt dan nebe ev bi qannek tt tertb kirin.

Made (49):

Malbat yekneya civak ya xwerist bingehn e di civak de maf w heye ko ji aliy civak hikmet ve bt parastin ji ber hind:

Yek Ç nabe şkirin (zewac) b razbna tam ya b krah ya herdu aliyn dixwazin ş bi hevdu bikin bt kirin.

Du -- Hikmet parastina daykn zarokt pratiy misoger dike civateka şretkar bo karbarn malbat dadimezrne.

S -- Zarokan maf perwerdekirin sexbrjkirin hnkirin li ser dayikan baban heye. Dayikan baban j, bi taybet di dema destkurt lawaz prbn de, maf rzlgirtin sexbrjkirin li ser zaroyn xwe heye.

Çar -- Bikaranna abor ya zarokan qedexe ye hikmeta herm ji bo parastina wan rgavn pwst bi kar tne.

Pnc -- Hem şwazn cidakar şidet zor di nav civak xwandingeh malbat de tn qedexe kirin.

Şeş -- Hikmeta herm xaniyn taybet ji bo avdr parastina wan jinan yn ko ji ber egern civak ewlekariya malbat ji dest dane dadimezrne.

Made (50):

Her hevwelatiyek maf sexbrjkirina tendirust heye hikmeta herm bi berdestkirina amrazn parastin dermankirin radibe divt ew li gor pbnn xwe maf kes ko jder jiyara xwe ji ber egern ne di dest w de di halet nexweş yan seqetbn yan bjinbn prbn de garant dike.

Made (51):

Yek -- Hikmeta herm d av xwe bide tendirustiya gişt bi damezrandina nexweşxane saziyn tendirustiy xaniyn sexbrjkirina civak ji bo prkalan d amrazn parastin dermankirin misoger bike.

Du -- Kes dezgehn ehl dikarin li jr serperiştiya desthilatn teybetmend di hikmeta herm de nexweşxane saziyn tendirustiya prvat (xas) dabimezrnin ev bi qannek tt tertb kirin.

Made (52):

Yek -- Y seqet maf hind heye ko hurmet li mirovniya w bt girtin w, eger awan metirsiya seqetiya w i dibe bila bibe, eyn mafn bingehn yn hevwelatiyn xwe yn di jiy w de ne hene w maf jiyaneka hja ko hind p dibe normal be heye.

Du Y seqet maf dermankirina pizşk dern hnkirin karkirin sdwergitin ji endamn kir amrn qaymkirin hertişt ko dikare şiyan şehrezayiyn w bo sinorn her btir pşde bibe heye ji bo amadekirina w bi mebesta tkelkirina wan di civak de.

S -- Maf y seqet heye ko di hem qonaxn plandanana abor civak de pwstiyn w yn taybet li ber av bn girtin.

Çar -- Maf y seqet heye ko ew ji her stxlalek di her sstem yan reftareka cidakirin yan neheq t de be yan ji qmeta w bxe bt parastin.

Pnc -- Hikmeta herm garantiy dide ko ew pte bide ziman şaretan nivsandina bi metoda brailley y ko ji ber seqetiyeka di laş w de pwst p heye.

Made (53):

Hikmeta herm bi kar sexbrkirina zanngehn Kurdistan parastina herema wan garantkirina bingehn kestiya w ya moral di aroveya qann de radibe.

Made (54):

Yek -- Hikmeta herm sexbriy ji zanist edebiyat huneran dike piştgiriya lkolna zanist dike.

Du -- Her kes maf beşdarbn di jiyana kultur de heye maf wecdtin ji qezencn pşketina zanist bicihannn w heye maf sdwergirtin ji parastina qann bo berjewedniyn moral mad ji encamn her berhemek zanist yan huner yan edeb y ji kirina w heye.

S -- Her kes di azadiya lkolna zanist di bizava afrandin de xudan maf e.

Çar -- Hikmeta herm bi kar parastina mafn milkiyeta afrandin design nimne nşann tomarkir navn bazirgan mafn karn edeb huner zasnit radibe.

Made (55):

Hikmeta Kurdistan av xwe dide ngihay xortan ew j bi:

Yek -- Parastina wan ji mtinkar (stxlal) jirderketin.

Du -- Pşdebirina şiyann wan di hem waran de pşdebirina pbnn wan behremendiya wan piştgirkirin ji bizavn wan.

S -- Perwerdekirina wan bicihkirina bihayn exlaq nştman yn resen can insiyatviy di wan de rewşenkirina wan li ser kultura neteweya xwe ya drok xebatkar mirovane.

Çar -- Vekirina derfetan li ber wan ji bo bikaranna behremendiyn wan di beşdabn de di projeyn pşdebirina abor civak kultur de.

Pnc -- Danana plan programan ji bo rvekirin li ber wan bo ko bikarin bi berpirsiyariyn xwe rabibin rola xwe di civak de bigrnin.

Şeş -- Piştgirkirin ji insiyatvn wan yn ferd grp ptedan bi afrandinn wan damezrandina bingehn taybet ji bo sexbrjkirin piştgirkirina wan ji aliy mad manew ve.

Heft -- Piştgirkirin ji can hevkariy kar bihevrey kiryarn demokratk berdestkirina amrazan bo wecdtin ji wextn wan yn vala bi rengek berhemdar ko pbnn wan baş bike ezmnn wan zde bike.

Made (56):

Sportkirin maf her hevwelatiyek ye divt hikmeta herm piştgiriya bizavn w bike amrazn w berdest bike.

Made (57):

Yek -- Parastina jngeh (erd, av, hewa, giya zndeweran) ji berpirsiyariya kesan ya xwerist manew ye berpirsiyariya kirina wan zdebar berpirsiyariya sizay li gor qann dikeve ser y ko ziyan digehne her yek ji wan.

Du -- Hevwelat xudan mafek bingehn e di azad wekheviy de di rewşn jiyan yn razker di jngeheka civak abor ya weha de ko weha bike ko ew bi serbilind bi xweş bij erk w ye ew jngeh ji bo berjewendiya nifşn niha yn paşeroj biparze tir bike.

S -- Hikmeta herm bi areserkirina jdern psbna jngeh rawestandina hind radibe. Ji bo w yek divt ew daristanan pşde bibe biparze cihn wan berfireh bike dever kemern kesk di nav bajaran dormandorn wan de biparze pşde bibe kirina baxn gişt pjann sirşt zde bike ji bo parastina jiyana xwerist ya jiyanewer giya berhemn sirşt qedexekirina avakirina avah saziyan bikaranna amr makneyan di erwann sirşt de ev bi qannek tn tertb kirin.

Made (58):

Divt hikmeta herm gavn pwst ji bo parastina mustehlik bavje piştgiriya mustehlikan bike bo ko berevaniy ji mafn xwe bikin bi berdestkirina amrazn qann bo damezrandina yekt komeleyn taybet bi hind.

BEŞA SÊYÊ: AZADÎ

Made (59):

Her kes maf azadiya ra raderbirn heye.

Made (60):

Hikmeta herm azadiya weşandin apkirin rojnamegeriy maf civn xwenşandan manggirtinn aştiyane misoger dike ev bi qannek tt tertb kirin.

Made (61):

Azadiya danstandin nameguhastinn postey birsk telefon elektron xeyr wan parast ne nabe b pwstiyeka qann ewlekar b biryareka dadgeh zrevan yan guhdariya wan bt kirin yan bn berav kirin.

Made (62):

Hevwelatiyn herma Kurdistan di sefer bicihbn li dervey herm veger bo w de azad in.

Made (63):

Her kes bi awayek qann li herm be, maf hatinn bi azad hilbijartina cih bicihbna xwe heye nabe ev maf heger ji ber pwstiyn ewlekariya netewey yan sstema gişt yan tendirustiya gişt yan maf azadiyn yn din li gor qann nebe bt sinordar kirin.

Made (64):

Hikmeta herm pte dide mukimkirina rola dezgehn civaka meden piştgir pşdebirina wan garantkirina serxwebna wan ji bo bicihanna armancn wan ev bi qannek tt tertb kirin.

Made (65):

Dndarbn ne bi zor ye, her kes di hizir ol eqdey de azad e hikmeta herm azadiya hevwelatiyn Kurdistan ji misilman kristiyan zidiyan yn din ji bo kirina wan bo peristkariya xwe rresim ttaln wan hurmeta mizgeft dr cihn din yn peristkariy pşdebirina wan misoger dike.

Made (66):

Her cor kar sixrey yan kar bi zor derxistina bi zor tt qedexe kirin nabe ew bt bi kar ann:

Yek -- Wek şweyek ji bo nearkirin yan tewcha siyas yan wek sizayek li ser baweriy bi rayn siyas yan rayn ji aliyn mezheb ve nakok in ligel sstema siyas yan ya abor yan ya civak ya hey yan ji ber derbirna van rayan.

DU -- Wek metodek ji bo mobalzekirina hza kar bikaranna w ji bo mebestn pşdebirina abor.

S -- Wek sizayek ji ber beşdarbn di partiyan de.

Çar -- Wek şwazek bo cidakariya nijad, civak, netewey, ol, mezheb yan siyas.

Made (67):

Yek -- Azadiya damezrandina komele partiyn siysa endambn di wan de misoger kiriye ev bi qannek tt tertb kirin.

Du -- Ç nabe i kes bt near kirin ko bibe endam di partiyek yan komeleyek de yan bt near kirin li ser berdewambna endambn di wan de.

S -- Komele partiyn siyas garantiy didin bikaranna prenspn demokrasiy di birvebirina pkhat rxistinn xwe mafn endamn xwe de.

Çar Ç nabe part tayek partiyeka biyan yan girday berjewend aliyn biyan be.

Pnc -- Part komele di program sstem (peyrew) karn xwe de bend in bi prensp mafn bingehn yn di v destr de hatine bi qeblkirina raya din pluralzm dijatkirina şdet.

Şeş -- R naht dan ko part rxistin komele kes ji bo bidestveanna destketn partn yan yn hilbijartin yan tiştek din ol yan beşek ji naveroka kitbn proz yan rresmek ol bo kmbihakirina senga siyas yan ya civak ya kesn din bi kar bnin.

Heft Ew komeleyn ko armanc karn wan nakok bin ligel hikmn qannn sizakariy yan helwstek li dij sstema siyas li herm yan li dij bihevrejiyana aştiyane jknzkbna di navbera pkhatn netewey dn yn gel Kurdistan digirin tn qedexe kirin.

Made (68):

Her kes maf beşdarbn di civn komeleyn aştxwaz de heye i qeyd b qann li ser v maf naht dann.

Made (69):

Peyman lihevhatin deklarasyonn navnetewey yn taybet bi mafn mirov yn ko Îraq erkirine yan xwe daye ligel wan timamkern hikmn v destr ne.

Made (70):

Biyan wec ji wan maf azadiyan dibnin yn ko di wan deklarasyonn navnetewey peyman lihevhatinan de hatine yn ko komara Îraq ya federal wek aliyek ligel e ew erkn t de hatine dikevin ser wan.


Made (71):

Sinorkirin yan rlgirtina bikaranna her maf azadiyeka ko di v destr de hatiye bi tin bi qannek dibe bi merc ko ew sinorkirin rlgirtin dest nede kakila maf yan azadiy bi ten bi w enda beraqil motvkir li nik civakeka li ser demokras girav wekhev azad dadweriy avakir.

BEŞA ÇARÊ: ERK

Made (72):

Berevankirin ji welat silametiya axa w parastina saziyn w yn destr parastina yektiya nştman pgir bi mnakn baş yn xebata gel Kurdistan ji bo azad demokrasiy erkek proz y her hevwelatiyek ye.

Made (73):

Pbendbn bi destr qannan ptedan bi sstema gişt erk hevwelatiyn herm ye.

Made (74):

Hurmet bilindragirtina rber smboln bizava azdxwaz ya kurd şoreş şehdn w parastina kerameta keskarn wan pşmergeyn kevin xebatkarn t de beşdar bne erkek proz y hikmet hevwelatiyn Kurdistan ye.

Made (75):

Divt her hevwelatiyek milkiyeta gişt biparze av xwe bide saman gişt hurmeta mafn milkiyeta yn din bigire.

Made (76):

Divt her kes beşdar bibe di xerca gişt de bi rya wan bac rismn li gor qann dikevin ser w.

Made (77):

Divt her kes dibe xudan postek resm yan bi wezfeyeka gişt radibe, karn w bi disipln dilpak hjay bike.

BABETÊ SÊYÊ: DESTHILATÊN HERÊMA KURDISTANÊ-ÎRAQ

Made (78):

Desthilatn herma Kurdistan-Îraq pk tn ji:

Yekem: Desthilata qannsaziy (parlamentoya Kurdistan)

Duyem: Desthilata bicihann (tenfz)

Syem: Desthilata dadweriy (qezay)

BEŞA YEKÊ: DESTHILATA QANÛNSAZIYÊ (PARLAMENTOYA KURDISTANÊ)

Made (79):

Parlamentoya Kurdistan desthilata qannsaziy ye li herm jdera (merceiyeta) biryardan ye di pirsn gel Kurdistan yn arenssaz de endamn w nnern milet ne ew bi dengdana gişt ya azad nihn ya drekt tn hilbijartin.

Made (80):

Yek -- Away hilbijartina endamn parlamentoya Kurdistan-Îraq awatiya bicihann destnşankirina wext w rjeya nneriy mercn dengder endam bi qann tn diyar kirin.

Du -- Di pkhatina parlamnetoy de, nneriya dadperwer ya neteweyan li herma Kurdistan tt li ber av girtin.

S -- Endam parlamentoy b libergirtina pgirdann w devera w ya hilbijartin nneriya gel Kurdistan-Îraq bi hem pkhatn w yn netewey, siyas ol dike.

Made (81):

Yek -- Dema peryoda hilbijartin ya parlamentoy ar sal in. Ew ji civna w ya yek dest p dike.

Du -- Parlamento bi daxwaza serok herm di nava pazde rojan de ji roja ragihandina encamn dawiy yn hilbijartinan dicive. Eger daxwaz j neht kirin ew bi xwe d seet dwazdey pişt nivroya roja pişt bidawhatina wext destnşankir bicive.

Made (82):

Parlamento civna xwe ya yek bi serokiya endam temenmezintir dike t de bi dengdana nihn serok cihgir serok sekreter gişt hildibijre.

Made (83):

Endam parlamentoy ber dest bi karn xwe bike v sond dixwe:

Ez sond bi Xudy mezin dixwim ko ez berjewendiya gel herma Kurdistan yekt kerameta w maf azadiyn hevwelatiyn w biparzim ez erkn endamiya xwe bi dirust dilsoz bi cih bnim.

Made (84):

Endam parlamentoy ji tarxa ko ew sonda destr dixwe ji wezfeya xwe stfakir ye w maf veger bo w wezfey yan her wezfeyeka din pişt bidawhatina wext endamiya w di parlamnetoy de heye ew dem endambna w di parlamentoy de ji bo mebestn zdekirina meaş avans kevn xanenşniy tt bi kar ann.

Made (85):

Endambn di parlamentoya Kurdistan de endambn di parlamnetoya federal yan civatn lokal şaredariy de yan wezfeya gişt bi hev re nabe.

Made (86):

Parlamentoy di sal de du peryodn rniştinan hene dem her peryodek ar meh in. Sstema (peyrewa) navxwey awaniya rniştinan bi serber dike. Peryoda ko budceya gişt t de tt minaqeşe kirin timam nabe heta ew budce neht er kirin.

Made (87):

Li ser daxwaza serok herm yan serokwezr yan bstpnc endamn parlamentoy ji bo bicihanna karbarn ko j re pwst in, peryoda rniştina parlamentoy dikare ji bo s rojan ne btir bt dirj kirin.

Made (88):

Nsaba qann di parlamentoy de bi amadebna piraniya mitleq ya endamn w timam dibe biryar bi piraniya dengn amadebyiyan tn wergirtin heger di qann de teksteka bervaj v nebe. Heger deng wekhev bin, hng deng serok parlamentoy seng diguhore.

Made (89):

Deh yan btir ji endamn parlamentoy dikarin pşniyara qannek yan biryarek pşkş bikin.

Made (90):

Yek -- Maf endam parlamentoy ye pirsiyaran arastey serokwezr cihgir w wezran bike di babetn bi wan ve paywenddar in qanna parlamentoy sstema w ya navxwey v tertb dike.

Du -- Deh endamn parlamentoy dikarin jpirsnek arastey serok yan endamn civata wezran bikin minaqeşekirin li ser jpirsn pişt heşt rojan ji roja gehiştina w bo serokiya civata wezran diht kirin. Heger di encama jpirsn de daxwaza bawerkşan ji serokwezr yan wezrek hat kirin, hng bawerkşan ji serokwezr d bi razbna duska endamn parlamentoy be ji wezr bi razbna piraniya mitleq ya endamn parlamentoy be.

Made (91):

Maf selahiyetn serok parlamnetoy cihgir w sekreter gişt endamn parlamentoy bi qannek tn tertb kirin.

Made (92):

Qann sstema parlamentoy d detalyayn karkirin di parlamentoy de awaniya pkanna rniştinn w yn asay awarte haletn bidawhatina endambn awaniya pirkirina kursiyn vala diyar bike.

Made (93):

Parlamento taybetmend e bi:

Yek -- biryardan li ser pirsn arenssaz yn gel herma Kurdistan-Îraq

Du -- erkirina pşniyara guhortin di destra herm de bi piraniya duska endamn w bi şert ko pşniyara guhortin ji mafn bingehn azadiyn t de ne km neke

S --

(a) dirustkirina qannn herm guhortina wan ptalkirina wan

(b) guhortina şwey bicihanna qannn federal yn dervey taybetmendiya desthilatn federal in

(c) dirustkirina qannn peywenddar bi selahiyetn hevbeş di navbera desthilatn federal desthilatn herm de

Çar -- jikarderxistina serok herm yan cihgir w bi piraniya mitleq ya endamn parlamentoy pişt ko ji aliy dadgeha destr ya Kurdistan ve hatibe tawanbar kirin di yek ji van haletan de:

(a) nebcihanna sonda destr

(b) binpkirina destr

(c) xiyaneta mezin

Pnc -- bwerdan bi hikmet endamn w bawerjkşan bi piraniya mitleq ya endamn parlamentoy

Şeş -- biryardan li ser siyasetn hevbeş di navbera hikmeta herm hikmeta federal de

Heft -- kontrolkirina kar desthilata bicihann pirsn ji serokwezr cihgir w wezran li gor qann sstema w ya navxwey

Heşt -- biryardan li ser budceya gişt hisbn dawiy guhorn di nava babet beşn wan de erkirina her xerceka t de nehatibe behs kirin

Neh -- biryardan li ser plana gişt ya pşdebirin

Deh -- kirina bac rismatan guhortin ptalkirina wan

Yazde -- serrastkirina dirustiya endamiy di parlamento de

Dwazde danana sstema (peyrewa) xwe ya navxwey destnşankirina mlakn xwe texmnkirina budceya xwe damezrandina karmendn xwe destnşankirina meaşn wan.

Szde -- kirina komteyn hertim berwext yn lkolnan di pirsn ko j re pwst bin.

Made (94):

Ç nabe parlamento dev ji desthilatn xwe yn qannsaziy berde ji bil ya ko di xala heft ya madeya 104- ji v destr de hatiye.

Made (95):

Yek -- Endam xudan muntyeka parlament ye maf w y axiftin di sinorn destnşankir di sstema navxwey ya parlamentoy de heye.

Du Ç nabe azadiya endam parlamentoy b erkirina parlamentoy bt sinordar kirin yan zrevan l bt kirin.

S Ç nabe h al endam parlamentoy di dema peryoda rniştin de b erkirina parlamentoy teqb bike yan lkoln ligel bike yan sehsiya w yan ya xaniy w yan ya broya w bike yan bigire heger bi gunehkarkirinek nehatibe dtin.

Çar Ç nabe endam parlamentoy li dervey dema peryodn rniştinn parlamentoy b erkirina serok w bt teqb kirin yan lkoln ligel bt kirin yan sehsiya w yan ya xaniy w yan ya broya w bt kirin yan bt girtin heger bi gunehkarkirinek nehatibe dtin parlamento di wext destpkirina rniştina w de bi gavn ko di derheqa w de hatine avtin tt agahdar kirin.

Made (96):

Yek -- Parlamento dikare xwe bi razbna piraniya duska endamn xwe hilweşne.

Du -- Parlamento bi mersmeka serok herm di van rewşan de tt hilweşandin:

(a) Destjikarkşana btir ji nva hejmara endamn w.

(b) Netimambna nsaba w ya qann ji bo civna destpkirin di nava ilpnc rojan de ji roja jxwestin bi destpkirina peryoda xwe ya hilbijartin.

(c) Bawer p neanna w bi s pkhatn wezar yn pşniyarkir yn cida li pey hev.

S -- Mersmek bi kirina hilibjartinn parlamentoya Kurdistan ne drtir ji pazde rojan ji roja hilweşandina w di nava du mehn ber timambna peryoda w ya hilbijartin de derdikeve.

Made (97):

Heger parlamento hat hilweşandin yan daw bi peryoda w ya hilbijartin hat, hilbijartinn n bo hilbijartina parlamentoyeka n ne drtir ji şst rojan ji roja hilweşandin di nava du mehn ber timambna peryoda hilbijartin de d bn kirin.

Made (98):

Heger peryoda hilbijartin ya parlamentoy bi daw biht zehmet be hilbijartinn n ji ber şer yan karesatan bn kirin, hng parlamento d li ser karn xwe berdewam be heta ko parlamentoyeka n tt hilbijartin rniştina w ya yek tt kirin.

BEŞA DUYÊ: DESTHILATA BICIHANÎNÊ (TENFÎZÎ)

YEKEM: Serok herma Kurdistan

Made (99):

Yek -- Herm serokek heye nav w serok herma Kurdistan ye ew e serok bilindtir y desthilata bicihann fermandey hzn gişt yn pşmergeyan (parzvann herm) nneriya gel herm dike bi nav w di hilketinn nştman netewey de beşdar dibe hevahengiy di navbera desthilatn federal desthilatn herm de dike.

Du -- Cihgirek ji serok herm re heye ew j re di karbarn w de arkar dibe ew di dem neamadebna serok herm de cih w digire d ew cihgir fermandey hzn pşmergeyan be.

Made (100):

Serok herma Kurdistan bi rya dengdana nihn ya drekt ji aliy hevwelatiyn herm ve tt hilbijartin.

Made (101):

Çawaniya hilbijartina serok herma Kurdistan mercn kanddkirin awaniya tawanbarkirin dadgehkirina w haletn bidawhatina welayeta w li gor qannek tn diyar kirin.

Made (102):

Ber ko serok herm dest bi kar xwe bike, ew v sonda destr li hember parlamentoya Kurdistan-Îraq dixwne:

Ez bi Xudy mezin sond dixwim ko ez maf destkeft yekt berjewendiyn gel herma Kurdistan biparzim ez bi dirust bi dilsoz bi erkn xwe rabim girday destra Kurdistan-Îraq bim.

Made (103):

Welayeta serok herma Kurdistan ar sal in dikare bo welayeteka duyem bteve hilbijartin.

Made (104):

Serok herm bi van selahiyetan radibe:

Yek -- Pşniyarkirina projeyn qann biryaran bo parlamentoya Kurdistan-Îraq.

Du -- Ew wan qann biryarn ko parlamentoya Kurdistan-Îraq dike ne drtir ji deh rojan ji roja gehiştina wan bo dwana serokatiy derdixe w maf diyarkirina nerazbna xwe li ser hemiy yan beşek j heye maf vegerandina wan bo parlamentoy heye bo careka din li ser rawestiyan d biryara parlamentoy qet be ew d bi erkir hn hesab kirin heger ew di wext destnşankir de dernekevin.

S -- Derxistina mersmek bo kirina hilbijartinn parlamentoya Kurdistan-Îraq li dem hilweşandina w yan bidawhatina peryoda w ya hilbijartin ew j li gor madeya 96- ji v destr digel liberavgirtina dem destnşankir di herdu madeyn w yn 96- 97- de.

Çar -- Derxistina mersmeka daxwazkirin ji parlamentoya Kurdistan bo vekirina peryoda teşr ya yek ji peryoda hilbijartin ne drtir ji pazde rojan ji roja ragihandina encamn dawiy heger j nehat xwastin hng parlamento bi xwe di roja pişt bidawhatina dem binavkir de dicive.

Pnc -- Hilweşandina parlamentoya Kurdistan-Îraq bi mersmek di wan haletan de yn ko ev destr yan qanna parlamentoya Kurdistan diyar dike.

Şeş -- Jikarxistina wezr li ser pşniyara serokwezr.

Heft -- Derxistina mersmn ko hza qann hene pişt şwirmend lihevhatin ligel serok parlamentoy civata wezran ya herm dem herma Kurdistan sstema w ya siyas yan ewlekariya gişt t de yan saziyn w yn destr rast metirsiyn ko gefan li kiyan w bikin bibin parlamento nikaribe bicive bi mercek ko ew mersm di civna yek ya parlamentoy de j re bn pşkş kirin. Ew mersm rxsar qann ji dest xwe didin heger ew pşkş parlamentoy nehn kirin yan heger bn pşkş kirin perlamento wan nepejirne.

Heşt -- Lborna taybet ji mehkman li gor qann.

Neh -- Erkirina hikmn dam yan sivikkirina wan bo zndana hertim.

Deh -- Ragihandina rewşa awarte di haletn şer, dagrkirin, syan, bnzam, karesatn xwezay, belavbna pejkan yan di her haleteka din ya acil de bi şert ko midet yek ji mehek zdetir nebe dirjkirinn li pey w bi razbna piraniya mitleq ya parlamentoy bin her dirjkirinek ji s mehan zdetir nebe hikmn girday rewşa awarte bi qannek tn tertb kirin.

Yazde -- Bangkirina civata wezran bo civneka awarte li dem pwst be civn d bes li ser wan babetan be yn ko ji bo wan tt kirin ew d serokniya w civn bike.

Dwazde -- Bi erkirina parlamentoya Kurdistan-Îraq r dide ko hzn federal yn ekdar yan her yekneyn din yn leşker ko pwst be bikevin nav herm bi mercek ko erk cih dem mana wan bn diyar kirin.

Szde -- Bi erkirina parlamentoya Kurdistan-Îraq serok herm dikare hzn pşmergeyan (parzvann herm) yan hzn asayişa navxwe bişne dervey herm.

Çarde --

(a) Namzed fraksyona parlamen ya bi hejmara xwe mezintir teklf dike bo pkanna hikmet di nava 30 rojan de ji roja teklfkirin.

(b) Serok herm namzdek din ji eyn fraksyon teklf dike bo pkanna hikmet heger namzed yek neşiya w di nava dem di xala (a)-ya jorn de destnşankir dirust bike.

(c) Heger namzed duy nekar hikmeta pteklfkir bike, hng serok herm kesek ko ew bikrhat dibne hildibijre bi kirina hikmet teklf dike.

() Y teklfkir bi kirina hikmet dikare ji nav endamn paralamentoy yan ji dervey wan be.

Pazde -- Derxisrtina mersma erkirina destjikarkşana hikmet yan wezr dem bawer ji her yek ji wan tt kşan.

Şazde -- Derxisrtina mersma erkirina destjikarkşana hikmet yan wezr teklfkirina wan ko li ser karbarn xwe berdewam bin heta kirina hikmeta n.

Hevde -- Derxistina mersma damezrandina broyn herm yn taybet bi pirsn kultur civak pşdebirin di balyozxane nneriyn dplomas yn raq de li derve.

Hejde -- Damezrandina xudan mertebeyn taybet li ser pşniyara wezr taybetmend erkirina civata wezran.

Nozde -- Damezrandina dadwer serok endamn dadgiriya gişt pişt kanddkirina wan ji aliy civata dadweriya herm ve.

Bst -- Bexşna mertebeyn leşker bo efsern pşmergeyan (parzvann herm) hzn asayişa navxwey jikarderxistina wan xanenişnkirina (teqawidkirina) wan li gor qannn hey.

Bstyek -- Bexşna medalya xelatan li gor qann.

Made (105):

Meaş xerciyn serok herm cihgir w bi qannek tn diyar kirin.

Made (106):

Serokniya herm d xudan dwan be pkhat erkn w d bi qannek bn tertb kirin.

Made (107):

Yek -- Heger serok herma Kurdistan dest ji kar bikşe yan bimire yan rast seqetiyeka hertim bibe, hng kesek bi eyn rya di v destr de hatiye diyar kirin d li cih w bt hilbijartin.

Du -- Dem post serok herma Kurdistan vala be, serok parlamentoya Kurdistan bi karbarn w radibe heta ko serokek n tt hilbijartin.

S -- Gava serok herma Kurdistan li herm nebe yan di bhinvedan de be, cihgir w bi karbarn w radibe.

DUYEM: Civata wezrn herma Kurdistan

Made (108):

Civata wezrn herma Kurdistan desthilata bicihann dar ya herm ye ew li bin avdr rberiya serok herma Kurdistan bi karbarn xwe radibe.

Made (109):

Yek -- Civata wezran ji serok civata wezran cihgir w wezran pk tt kirina w bi qannek tt diyar kirin.

Du Teklfkirina namzedek ji bo kirina hikmet d li gor xala ardey ji madeya 104- ji v destr be.

S -- Serokwezr teklfkir cihgir xwe wezran ji nav endamn parlamentoya Kurdistan yan li dervey wan ji yn ko mercn endamiya parlamentoya Kurdistan li cem heye hildibijre.

Çar -- Serokwezr teklfkir lsteyeka endamn hikmeta xwe pşkş serok herm dike ji bo erkirina w.

Pnc -- Serokwezr teklfkir pişt erkirina serok herm, endamn hikmeta xwe pşkş parlamentoya Kurdistan dike ji wan dixwaze baweriy p bidin.

Şeş -- Serokwezr serokiya civnn hikmet dike ji bil wan yn ko serok herm t de amade dibe.

Made (110):

Serok endamn civata wezran pişt bawerpdan ber dest bi karbarn xwe yn resm bikin v sonda destr li hember paralmentoy dixwin:

Ez bi Xudy mezin sond dxwim ko ez bi dilsoz yektiya gel axa Kurdistana Îraq biparzim hurmeta destr qannn hey bigirim av xwe bi timam bidim berjewendiyn gel.

Made (111):

Di dirustkirina hikmeta herma Kurdistan de, nneriya adil ya neteweyan tt li ber av girtin.

Made (112):

Wezr, di war berpirsiyariy de ji karbarn girday civata wezran, li hember parlamentoya Kurdistan hevkar in her wezrek bi ser xwe ji karbarn wezareta xwe berpirsiyar e ew berpirsiyar yek y drekt e ji w.

Made (113):

Civata wezran bi van selahiyet pisporiyan radibe:

Yek -- Bicihanna qann biryar ssteman parastina ewlekariya herm samann gişt.

Du -- Planekirina siyaseta gişt ya herm bi beşdariy digel serok herma Kurdistan bicihanna w pişt erkirina w ji aliy parlamentoy ve.

S -- Amadekirina proje plann pşdebirin bicihanna wan pişt biryardan li ser ji aliy parlamentoy ve.

Çar -- Hikmeta Kurdistan digel hikmeta federal d brn neft gaz yn ji erdn Kurdistana Îraq derxist yn ji aliy bazirgan ve ber 15/8 2005- li kar in dare bikin bi merc ko hatinn wan bi awayek adil li gor prenspn diyarkir di madeya 112- de ji destra fedarl bn belav kirin ev bi qannek tt tertb kirin pvana berhemanna bazirgan ji bo mebestn bicihanna hikmn v xal berhemanna pnc hezar bermlan di roj de ye di nava dwazde mehn ber 15/8 2005- de.

Pnc -- Hikmeta Kurdistan digel hikmeta federal bi dariştina siyasetn stratejk yn pwst bo pşdebirina saman neft gaz radibin bi merc ko parlamentoya Kurdistan-Îraq li ser raz be.

Şeş -- Hikmeta Kurdistan bi her pwstiyeka lgern derxistin birvebirin dirustkirin firotin bazardtin eksportkirin her tişt din y pwst bo wargehn neft gaza nederxist ya derxist nedirustkir ji bo bazar ber 15/8 2005- radibe ev bi qannek tt tertb kirin pvana berhemanna bazirgan ji bo mebestn bicihanna hikmn v xal berhemanna pnc hezar bermlan di roj de ye di nava dwazde mehn ber 15/8 2005- de.

Heft -- Rabn bi hem selahiyetn bicihann (tenfz) yn ko taybet in bi herm ne taybet in bi desthilatn federal ve li gor madeya 110- ji destra federal.

Heşt -- Rabn bi w ya ko selahiyetn hevbeş yn di navbera desthilatn federal desthilatn herm li gor hikmn destra federal didey.

Neh -- Amadekirina projeya budceya gişt ya herm.

Deh -- Amadekirin pşkşkirina projeyn qann biryaran bo parlamentoya Kurdistan-Îraq.

Yazde -- Derxistina biryarn bicihann dar li gor qann ssteman.

Dwazde -- Serperiştkirina karn wezaretan yn saz cihn gişt li herma Kurdistan raberkirin pdan avdrkirina wan hevkarkirin di navbera wan de.

Szde -- Damezrandina karmendan mertebepdan jikarderxistin xanenşnkirina wan li gor qann bi merc ko nakok nebe ligel qanna civata xizmeta sivl li herm.

Çarde -- Namzedkirina nnern herm yn ji mertebeya birveber gişt bilindtir bo dezgehn federal yn serbixwe wezfeyn federal bi erkirina parlamentoya Kurdistan-Îraq.

Pazde -- Damezrandin organzekirina hzn ewlekariya navxwey ya herm wek pols asayiş parzvann herm.

Made (114):

Yek -- Civata wezran di van haletn jrn de bi destjikarkşay tt hesab kirin:

(a) Destjikarkşana serok w.

(b) Ko parlamentoya Kurdistan baweriy ji serok w bikşe.

(c) Dem welayeteka n ya parlamentoya Kurdistan-Îraq dest p dike.

() Dem welayeteka n ya serok Kurdistan dest p dike.

(d) Dem serok civat dimire.

Du -- Wezr bi destjikarkşay tt hesab kirin gava parlamentoya Kurdistan baweriy j dikşe.

S -- Civata destjikarkşay bi civata birvebirina karan tt hesab kirin heta dirustkirina civateka n.

Made (115):

Yek -- Çawaniya tawanbarkirina serokwezr cihgir w wezran dadgehkirina wan bi qannek tt diyar kirin.

Du -- Meaşn serokwezr cihgir w wezran xerc mtiyazn wan bi qannek tn dest nşan kirin.

BEŞA SÊYÊ: DESTHILATA DADWERIYÊ

YEKEM: Prenspn gişt

Made (116):

Dadwer serbixwe ye ji bil qann i desthilatek bi ser de nne.

Made (117):

Dadweriy welayeteka gişt ya asay manew li ser hem kesn li herma Kurdistan heye.

Made (118):

Hikim biryarn dadwer bi nav gel tn dan bi cih ann.

Made (119):

Dadwer ji bil di wan haletan de yn ko qann destr dide ji kar nahn derxistin.

Made (120):

Ç nabe dadwer endam dadgiriya gişt:

Yek Kar dadwer karn qannsaz qannbicihann her karek din bi hev re di heman wext de bikin.

Du -- Bibin endam di partiyek yan rxistineka siyas de yan di her bizaveka siyas de kar bikin.

Made (121):

Rniştinn dadgehan aşkere ne heger dadgeh ji ber liberavgirtina sstema gişt yan rewişt yan ji ber hurmeta malbat biryar nede ko wan bike nihn bi merc ko biryara dadgeh di rniştineka aşkera de bt ragihandin.

Made (122):

Dirustkirina dadgehn taybet yan yn awarte li herm qedexe ye.

Made (123):

Dadgehn taybetmend bi miraceetkirina tawann ko smay leşker heye ji endamn hzn pşmergeyan hzn asayişa navxwey dibin herweha tawann ko di navbera endamn hzn pşmergey yan yn hzn asayişa navxwey de r didin bi qannek tn dirust kirin.

Made (124):

Yek Ç nabe hikmn kesn yn olek bn feriz kirin li ser algirn oleka din.

Du -- Maf algirn ol tayifeyn nemislman wek kristiyan zidiyan yn din heye ko civatn xwe yn rhan bikin li ser hikmn taybet bi serbern xwe yn kesn ve yn ko bi qannek tn diyar kirin ji aliy dadgeha amrazn kesn ve tt seh kirin biin.

S Hikmn qannn hey li herm yn girday serbern kesn bo nemisilmanan d bn bi cih ann heta ko qanneka ko serbern kesn yn taybet bi wan ve organze bike tt danan.

Made (125):

Ç nabe di qannan de tekstek hebe ko li ser dadgehan guhdarkirina wan daweyn ko ji wan qannan dirust dibin qedexe bike.

Made (126):

Ç nabe di qannan de tekstek hebe ko her kar yan biryareka dar ji trazkirin parast be.

Made (127):

Qann garantiy dide balgiriya darey sizadana w kes ko neheqiy di bikaranna desthilat de dike.

Made (128):

Maf her kes y ko ziyan ji ber reftar yan kar yan hmalkirina yn girday dare saziyn hikm yn herm di dem karkirina wan de bigehey heye ko daxwaza tezmnat ji aliyn binavkir bike.

Made (129):

Divt hikmn dadwer bn bi cih ann neqeblkirina bicihanna wan yan rgirtin li ber bicihanna wan li gor qann bi tawan tt hesab kirin. Heger y tawanbar karmendek gişt be yan bi xizmeteka gişt teklfkir be, ew zdebar cezay sizay ji kar w tt derxistin y cezakir maf hinartina daweya xwe bo dadgeha taybetmend heye dadgeh di halet ziyanpketin de tezmnateka timam j re misoger dike.

DUYEM: Civata dadwer

Made (130):

Desthilata dadwer li herm serbixwe ye ji civata dadwer, dadgeha destr, dadgeha temyz, civata şwirmendiy, heyeta serperiştkirina edl, dezgeha dadgiriya gişt dadgehan bi hem mertebe celeb heyetn wan ve pk tt away dirustkirina w merc awaniya damezrandina endamn w jpirsna wan bi qannek tt tertb kirin.

Made (131):

Yek Civata dadwer ji serok dadgeha destr cihgirek w serok dadgeha temyz cihgirek w serok heyeta serperiştkirina edl serok dadgiriya gişt serokn dadgehn devern stinaf li herm pk tt.

Du Civata dadwer karbarn dadweriy bi r ve dibe serperiştiya heyetn dadwer dike serbixweyiya xwe li gor qann misoger dike.

Made (132):

Yek -- Desthilata dadwer budceyeka xwe ya teybet heye bi budceya herm ve zde kiriye.

Du -- Civata dadwer projeya budceya dadwer ya salane amade dike dide parlamentoya Kurdistan-Îraq bo erkirina w bi merc ko hejmara w ya dawn di budceya salane ya herm de be.

SÊYEM: Dadgeha destr

Made (133):

Kurdistana Îraq dadgeheka bilind bi nav Dadgeha Destr ya Kurdistan heye ew bi qannek tt damezrandin.

Made (134):

Yek -- Dadgeha Destr ya Kurdistan li gel serok ji heft endaman tt dirust kirin ew ji nava dadwer mamosteyn qann advokatn ko karkirina wan di war dadwer yan qanndanan yan maomsteykirin yan advokatiy de ji bst salan kmtir nebe tn hilbijartin.

Du -- Endamn dadgeha destr ji aliy civata dadwer ve bi şwirmendiy digel serok herma Kurdistan tn hilbijartin.

S -- Endamn dadgeh ji aliy serok herm ve bi mersmek, pişt erkirina parlamentoya Kurdistan bo berbijran, tn damezrandin.

Made (135):

Dadgeh serok xwe ji nava endamn xwe hildibijre.

Made (136):

Serok ednamn dadgeha destr dadgeha temyz ber destpkirin bi karbarn xwe sonda qann li hember serok herma Kurdistan-Îraq dixwin dadwern dadgehn din yn herm sonda qann li hember serok civata dadwer dixwin.

Made (137):

Ev karn jrn ji desthilata dadgeha destr ne:

Yek -- Ravekirina tekstn destra herma Kurdistan-Îraq

Du --

(a) Kontrolkirina destrbna qannan li ser daxwaza serok herma Kurdistan yan civata wezran yan ziyanpketiy drekt.

(b) Biryaradan li ser qannbna sstem biryar zanyariyan li ser daxwaza ziyanpketiy drekt.

S -- Biryardan li ser şikyat li ser ne destrbna qann yan ne qannbna biryarek yan sstemek yan zanyariyn ko di daweyek di dagehek de hatine divt dadgeh dawey paş bixe heta ko biryar li ser w şikyat der dikeve.

Çar -- Erkirina encamn hilbijartinn gişt yn serok Kurdistan parlamentoya Kurdistana Îraq.

Made (138):

Mercn endambn di dadgeh de awaniya birvena kar t de awaniya wergirtina dawe daxwazan bi qannek tn tertb kirin.

Made (139):

Hikmn dadgeha destr ji hemiyan re qet mulzem in heger dadgeh di dem biryardana w li ser destrbna qannan yan qannbna sstem zanyar biryaran de biryar da ko yek j ji wan ligel desr yan qann nakok e, hng divt ew desthilata peywenddar li Kurdistan p agahdar bike ji bo ko ew gavn pwst ji bo nehlana nakokiya destr yan serrastkirina w bavje.

ÇAREM: Dadgiriya gişt

Made (140):

Dadgiriya gişt nneriya civak dike ew bi nav xwe ji bo berevankirin ji maf gişt ji bo bicihanna edalet bi daweya gişt radibe ew ji bo bicihanna qannn cezay serperiştkirina karbarn disiplna dadwer kontrolkirina tkdann qann bicihanna biryar hikm sizayan dixebite.

PÊNCEM: Civata şwirmendiy

Made (141):

Civata şwirmendiy bo herm bi qannek tt damezrandin ew taybet dibe bi:

Yek -- Hikimdan di şikyatn taybet de li ser gavn tembhkar disiplnkar pirsn xizmeta wezf yn peywend bi karmendan di dareyn hikm de hene.

Du -- Hikimdan li ser nakokiya xtsas di navbera wezaret saz dareyn hikm de li herm li ser daxwaza serokwezr.

S -- Amadekirin dirustkirina projeyn qannan li herm li ser daxwaza serok herm yan civata wezran yan wezaretn peywenddar yan aliyn ko ne girday wezaretek ne.

Çar Dana ra şret di pirsn qann de yn ko wezaret aliyn ko ne girday wezaretek ne pşkş w dikin herweha biryardan di heq wan pirsgirkn ko ew li ser nakok in heger aliyn ko peywend bi pirsgirk ve heye hikm civat bixwazin dtina civat ji wan re mulzem dibe.

BABETÊ ÇARÊ: ÎDAREYÊN LOKAL Û CIVATÊN ŞAREDARIYAN

Made (142):

Dabeşkirinn dar li herma Kurdistan (wlayet, qeza, nahiye) kirina wan destnşankirin guhortina navendn wan destnşankirin guhortina sinorn wan jvekirina wan biservekirina wan bi yekneyn dar yn din ve d li gor qann be.

Made (143):

Yek -- Yekneyn dar li herma Kurdistan (wlayet, qeza, nahiye) li ser bingeha nemerkeziya dar tn bi r ve birin d her yek ji wan civateka lokal ko bi rya dengdana nihn drekt hatibe hilbijartin hebe d away hilbijartina w selahiyet karbarn w bi qannek bn diyar kirin.

Du -- Her yekneyeka dar d civateka bicihann hebe serok yekneya dar d serokiya w bike awaniya dirustkirina w destnşankirina selahiyet karbarn w peywendiya w bi civta lokal ya yekneya dar bi xwe wezaret sasizyn merkez li Kurdistan d bi qannek bn diyar kirin.

Made (144):

Navenda her wlayet qeza nahiye her gundek ko hejmara runiştivann w s hezar kes yan btir bin d civateka şaredariy ya hilbijart hebe ew d bi pşkşkirina xizmetkariyan bo hevwelatiyn xwe li gor qann rabibe.

Made (145):

Yek -- Civatn lokal yn şaredariy xudan kesniyeka manew ne.

Du -- Her yekneyeka dar yan her şaredariyek d budceya xwe ya serbixwe hebe.

Made (146):

Di kirina civatn lokal şaredariyan de, nneriya adil ya neteweyn ko di nava yekneya dar yan ya şaredar de dijn d li ber av bt girtin.

BABETÊ PÊNCÊ: DESTE Û KOMISYONÊN SERBIXWE

Made (147):

Yek Ev bi qann tn damezrandin:

(a) Desteya bilind ya serbixwe ya hilbijartin referandum li herma Kurdistan.

(b) Civata xizmeta sivl.

(c) Dwana kontrola daray.

() Desteya gişt ya nezahet.

(d) Komisyona parastina mafn gel (ombudsman).

(e) Komisyona taybet bi mafn kurdn feyl.

() Desteya gişt ya silamet kalteya berhemn lokal mportkir.

(f) Desteya serbixwe ya Kurdistan bo ragihandin peywendiyan.

Du Ev bi qann tn damezrandin:

(a) Civata şwirmend bo karbarn abor civak.

(b) Kar civat d pşkşkirina şretan di karbarn abor civak de bo serokiya herm parlamentoya Kurdistan-Îraq civata wezran be.

Made (148):

Deste komisyonn ko di xala yekem ji madeya 147- de hatine d li gor qann li jr kontrola parlamentoya Kurdistan bin.

BABETÊ ŞEŞÊ: HIKMÊN DIRAVÎ

Made (149):

Yek -- Bac yan tarfe, heger bi qannek nebe, nahn dirust kirin yan guhortin yan rakirin nabe kes ji dana wan bt ef kirin nabe kes bt teklf kirin bi dana tştek din ji bil wan.

Du Yn ko hatinn wan km ji bacan tn ef kirin bi awayek ko ast her km y pwst ji bo jiyar bt misoger kirin ev bi qannek tt tertb kirin.

Made (150):

Hatinn herma Kurdistan pk tn ji:

Yek -- Hatinn bac tarfeyan kiryn xizmetn cihn gişt hatinn ji saz şirket berjewendiyn gişt li herm ya ji xerciyn birvebirin wergirtina bac tarfeyn gumrik yn din yn ko ji hatinn federal li herm ne tn bi dest xistin.

Du -- Hatinn stsmarkirina dirametn xwezay li herm.

S -- Bexşn diyar.

Çar -- Deynn navxwey dervey yn taybet bi herma Kurdistan ve.

Pnc -- Behreya herm ji hatinn samana neft gaz tarfeyn gumrik hatinn din yn federal.

Made (151):

Sala dirav bi qannek tt destnşan kirin.

Made (152):

Yek Di her saleka dirav de, qanna budceya gişt bo herma Kurdistan tt danan ji hatin xerciyn texmnkir pk tt.

Du -- Projeya budceya gişt ya sala dirav ber s mehan ji bidawhatina sala dirav pşkş parlamentoya Kurdistan-Îraq tt kirin.

S -- Heger amadekirin yan pşkşkirina budceya gişt ji ser sala dirav ji ber i egerek be bila bibe gro bibe, hikmeta herm bo her meheka budce l groby bi mezixandina rjeya 1/12 ji yn biryar li ser day di budceya sala dirav ya ber w de radibe.

BABETÊ HEFTÊ: HIKMÊN DAWÎN

Made (153):

Ç nabe serok herm serok parlamentoya Kurdistan-Îraq endamn parlamentoy serokwezr cihgir w wezr dadwer dadgirn gişt cihgirn wan xudann mertebeyn taybet birvebern gişt yn di mertebeyn wan de tiştek ji milkn dewlet li herm bikirin yan bi kir bigirin yan tiştek ji milkn xwe bi kir bidin desthilatn herm yan bifiroşin yan mna pbendek yan bazirgan txalat yan miteehid peymanek drekt yan bi rya aliyek din gir bidin.

Made (154):

Kar bi i teksteka destr yan qanneka federal ya ko ji selahiyetn herma Kurdistan-Îraq km dike ne ji selahiyetn taybet in bi desthilatn federal ve naht kirin b erkirina parlamentoya Kurdistan erkirina gel herma Kurdistan bi piraniya dengan di referandumek de.

Made (155):

Yek -- Ew erdn ko li herma Kurdistan hj nehatine serrast kirin yan biryarn serrastkirina wan negehiştine qonaxa dawn dikevin bin hikmn madeya dwazdey ji qanna reforma andin hejmara 117- ya sala 1970- hikmn madeya heşt ji qanna hejmara 90- ya sala 1975- tn rawestandin.

Du -- Dadgeh d bi taybet li ser daweyn daxwazkirina tezmnat li hember wan erdn ko hikmet ji bo mebestn qezencn gişt dest daniye ser yn girday hikmn xala yek ya jorn in yn ko komisyonn taybet negehiştine mafn girday wan in tesbt bikin rabiwestin.

Made (156):

Dadgeha temyza herma Kurdistan zdebar taybetmendiyn xwe yn asay d bi ravekirina tekstn v destr biryardan di şikyatan de li ser nedestrbna qann biryar sstem zanyariyn ko di daweyek di dagehek de hatine rabibe heta ko Dadgeha Destr ya Kurdistan tt kirin.

Made (157):

Qann di rojnameya ferm ya herma Kurdistan-Îraq Weqai Kurdistan- de tn belav kirin her ji roja belavkirina wan kar p tt kirin heger tekstek bervaj hind nebe.

Made (158):

Ev destr bi erkir tt qebl kirin pişt ko piraniya dengdern gel herma Kurdistana Îraq di referandumeka gişt de li ser raz bibin.

Made (159):

Yek -- Maf serok herm civata wezran bi hev re yan nva hejmara endamn parlamentoy heye ko guhortinan bo v destr pşniyar bikin bi mercek ko ew guhortin silametiya sstema komar ya parlament ya demokratk li herm yektiya axa w tk nedin.

Du Parlamentoya Kurdistan-Îraq dikare pşniyar bi piraniya duska hejmara endamn xwe er bike.

S -- Referandum mafek hevwelatiyn Kurdistan ye 25% ji yn ko xudan maf hilbijartin ne li herm dikarin daxwaza pkanna referandum di babetek diyarkir de bikin ev bi qannek tt organze kirin bi cih ann.

Çar Guhortin d pişt şst rojan ji erkirina gel herm di referandumeka gişt de bi piraniya dengan li kar be.

Made (160):

Ev destr d pişt şst rojan ji erkirina w di referanduma gişt de li kar be serok herm d v destr di nava deh rojan de ji roja erkirina w di referanduma gişt de di rojnameya ferm Weqai Kurdistan- de belav bike.

---------------------------------
Tbn: Newzad Hiror ziman kontrol kiriye.

www.nefel.com

Agahdar: By destra Nefel v teksta destra Kurdistan kop neke di malpera xwe yan di cihek d de bi kar nene.

-----------------------------------
Nivskar: Wergr: Sidq Hiror
Weşandin: 2006-10-11
Xwendin: 9043
 

NE   
Barzan: Parastina Koban parastina şerefa milet kurd e (2014-09-19)
Karayilan: Emerka Ewropa arkariy didin terefdarn xwe ten (2014-09-18)
Barzan: Terorst bceza namnin em dest ji maf arenivs j bernadin (2014-09-17)
Barzan Erdogan ji tkn xelas kir l bel Erdogan Barzan ji DAIŞ- xelas nekir (2014-09-16)
Serok Kurdistan pşwaz li qumandar pşmergeyn Şingal Qasim Şeşo kir (2014-09-16)
Li Swd nijadperest bi ser ketin (2014-09-15)
Ebad soz dide ko nakokiyn Hewlr Bexday areser bike (2014-09-15)
Hewldana Partiyeka Kurdistan d bibe partiyeka resm (2014-09-14)
Mran: Qendla yek j ya didoy j tiştek ji kurdan re nake (2014-09-13)
Hollande: Min slehn lazim rkirin we j ya her baş kir (2014-09-12)
Barzan: Em d Şingal, Tilehfer Msil j ji terorstan derxin vdeo (2014-09-12)
Ji civna Nrvan Barzan Ahmet Turk mesaja diyalog derket (2014-09-11)
Obama: Her li k be em d li DAIŞ- bidin w tine bikin (2014-09-11)
Barzan: Kurd dest ji mafn xwe yn rewa bernadin (2014-09-11)
Chuck Hagel ji berpirsn Tirkiyey re got hon bi keyfa xwe ne (2014-09-10)
Kurd bi şertn xwe avdriya Emerka UN- beşdar hikmeta Iraq bn (2014-09-09)
Barzan: Em ecbgirt bn ko Tirkiyey nexwest em rehneyn w xelas kin (2014-09-08)
Pşmergeya dengxweş Ngar Huseyn li Kerkk şehd b vdeo (2014-09-07)
DAIŞ- 18 ekdarn xwe yn kurd gulebaran kir kuştin (2014-09-07)
Barzan: Pşmergeyan bi mkann km gurzeka mezin li DAIŞ- da (2014-09-05)
PIRSIYARA AKTEL
Ma tu dixwaz ko başr Kurdistan serxwebna xwe lan bike?
 
Bel, dixwazim
Nex, naxwazim
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
Medyaya PDK-: Ocalan tirsonek kemalst e PKK li dij fikra netewey ye (2013-11-07)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Kurdistaneka wek Îsral belakir ava dibe
Çima tirk li ber dil hinek kurdan ezz e
Di lteratur de dubendiyeke siyas Pasternak Joyce
Bstheft gulana 1925- xetn milbn
Dengn /o/, /u/ //y di kurdiy da
Diminutv bik-
kirin
yan şrnkirin?
Qesdeya Mewlana Cizr ya Xelqo! Li min kin şret!
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
Li dil min miqate be
Mesd Barzan bi exlaq doza xwe ya rewa bye stra rbern siyas
© 19972014 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org