[ YEKŞEM, 2019-03-24 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


HEVPEYVN 
Mistefa Aydogan: Xerb kirasek hesin ye
Mistefa Aydogan
SOHBET III (DAWÎ)

STOCKHOLM, 5/9 2007 Ez ji brannn xwe hez dikim. Brannn min maneya jyan ji bo min xweştir dikin.
Qermekn saln xerab tu caran nayn dagirtin.
Ez d ji xemgny j tahmek distnim.
Ez ji lstika pinkr tu caran tr nabim
Ez hem ji lstina ftbol hem j temaşeya w hez dikim.
Ji bo Xwed bila dsa deng nee Lotikxaney.
Xwed mirov bheval nehle!
Ez ji wan mirovn ko mirov du caran şad dikin hez nakim.
Gava min cara yekem ber xwe da bajar xwe, hvya min ew b ko ez li şopn zaroktya xwe, li yn xortanya xwe ya nvcomay bigeryama.
Binxet hlna sirgnan e.
Gava Qosara min di kordora nefret de asby mab, ez li dran bm.


Enwer Karahan: Ber ko ez dest bi hin pirsn prvat bikim, ez dixwazim meseleya civna Kurmancy j bipirsim. Em dizanin ko tu j yek ji beşdarn civna Kurmancy ye ko ew ji teref Ensttuya Kurd ya li Pars ve t organze kirin, rola we ya di w civn de i ye?

Mistefa Aydogan: Rast e, civnn Kurmancy ji aly Ensttuya Kurd ya li pars ve t organzekirin. Em j beşdarn w ne. Yan ji aly birvebirin ve tu pwendyn me p re nn in. Ji xwe, gelek ji me ne endamn Ensttuy ne j. L helbet ji bo pkanna hin armancn hevbeş, gava pwst be, gelek beşdarn civn bi riza dil xwe beşdar alakyn cuda yn ji dervey xebatn Kurmancy j dibin hevkaryn cuda dikin.

Enwer Karahan: Ev grp grpeke awa ye, ji kjan kesan pk t?

Mistefa Aydogan: Grpa Kurmancy grpeke mitewaz ye ko ji beşdarn axvern devokn kurmanc yn cuda pk t.

Enwer Karahan: Çaroveya xebatn v grp ji i pk t?

Mistefa Aydogan: Çaroveya xebatn grp ji xebatn pirhl pk t. Ji berhevkirina peyivn devokn cuda pk t. Wek devokn Qerejdax, Hekar, Mrdn hwd. Ji amadekirina ferhengokan pk t. Wek ferhengoka Mem Alan, ya Dwana Cegerxwn, ya Dwana Melay Cizr, ferhengoka Hawar, ferhengoka Mewlda Kurmanc ya gelek din. Ji amadekirina termn abor, siyas dar, edeb rziman, hiqq, termn lstikn kaxezan ftbol hwd pk t. Ji dyomn kurd peyivn stirann kurd pk t. Ji zelalkirina bingehn rastnivsn hwd pk t. Ev lste dirj e ev yek j nşana hjabna v xebat ye. Encamn her civnek j di rojnameya Kurmancy de tn weşandin.

Enwer Karahan: Hn hn wek ber sal du caran dicivin an niha kmtir dicivin?

Mistefa Aydogan: Em hn wek ber sal du caran dicivin her careke me j di hal normal de hefteyek didome. Ev j t w maney ko her yek ji me sal bi kman 15 rojn xwe ji bo civnn Kurmancy vediqetne. Û heger civnek ji van civnan li Kurdistan pk b, hing div em sal bi kman s hefteyn xwe veqetnin.

Enwer Karahan: Baş e, ma desthilateke w di civak de heye? Div xebatn di rojnameya Kurmancy de tn weşandin awa bn dtin? Tu xebatn w awa dibn?

Mistefa Aydogan: Grpa Kurmancy grpeke weha ye ko encamn civnn xwe li ser civak ferz nake. Ji xwe, min ber j got ko ev grp grpeke mitewaz ye, loma xwe xwedya desthilateke weha j nabne. Ji ber v yek, tiştn ko di rojnameya Kurmancy de tn weşandin, div ji bo civaka kurd wek pşnyazn grp bn dtin. Helbet Bawerya min ew e ko tev kmanyn w j di civaka me de, h j alternatva w tune ye. Loma ez beşdarya w pir giring dibnim.

Enwer Karahan: Di v grp de i btir balkş e?

Mistefa Aydogan: Div ber ez bibjim ko helbet hertişt ne mikemel e. Hem rexneyn beşdarn civn hene hem j em yn civak j dibihsin. L tev hem tbnyan j ez encamn xebatn v grp pir balkş dibnim ji gelek xebatn din btir p bawer dibim. Ev ne grpeke profesyonel e, l 20 sal in ko endamn w hewil didin ko heta peydabna şertn xebateke profesyonel beşdaryeke profesyonel peyda bibin, fonksyonek pk bnin rolek bilzin. D re, istiqrara w... Bel, istiqrara w ji bo min pir balkş e. Ev 20 sal in ko ev xebatn han tn kirin axvern gelek devokan beşdar civn bne. Her car j hefteyek roj bst ar saetan bi hevdu re li eyn dever dimnin, l ez heta niha li problemeke mezin rast nehatime. Di civaka me de tu nimneyeke din tune ye ko bi qas Grpa Kurmancy demeke dirj bi hevdu re xebitbe kar xwe ew qas bi istiqrar bi r ve biribe. Di navbera beşdaran de ahengek heye, hevaltyeke baş heye. L bila weha ney fahmkirin ko em di minaqeşeyan de texsry dikin. Heger xebatek hat pşkşkirin, hing heta ko bawerya me baş p ney, em w qebl nakin, w nakin biryara civn wek encama xebata civn di Kurmancy de naweşnin. Bawerya min ew e ko ji bo biserketina xebatn v grp, li gel şyan zanebna beşdaran, li gel v aheng atmosfera hevalty, ev prenspa di war minaqeşe biryaran de bi xwe j roleke mezin dilze.

Enwer Karahan: Te behsa beşdarya nnern devokan kir. Ma hem devok di civnn we de temsl dibin?

Mistefa Aydogan: Na. L dil dixwaze ko nnern hem devokn kurmanc di civnn me de amade bin. Bi qas ko ez dizanim, ji aly grp ve der vekir ne. Helbet ev yek bi daxwaz bi ten pk nay. Div axvern devokn ko di civn de nayn temslkirin derbikevin ort dyar bikin ko ew ji bo beşdaryeke weha fedekaryeke bi v reng amade ne. Heger hin kesn weha hebin, bi qenaeta min hem Ensttu d pir kfxweş bibe hem j Grpa Kurmancy. Ji xwe, grp bi xwe j nemaze li mirovn weha digere.

Enwer Karahan: Tu bi xwe li wir kjan karan dik?

Mistefa Aydogan: Ez demek li ser dyomn kurd xebitm min hevalek xwe y din ew pşkş civn dikirin. D re, min termnolojya lstikn kaxezan amade kir. Ev demeke dirj e ko ez bi amadekirina termnolojya ftbol ve mijl im. Ji xwe, heger mirov tiştek taybet amade nekiribe j nikare vala bisekine. Ji ber ko di civn de prensp ew e ko li gel berpirsyaryn taybet, div hem endamn civn bi hem hz şyana xwe beşdar minaqeşeyn encamn xebatn pşkşkir bibin.

Enwer Karahan: Li gora ko ez dibnim, pwstiya kurdan bi rbazeke nivsk (kilavza mlay) heye, gelo mkann w civn dest nade ko hn tiştek weha bikin?

Mistefa Aydogan: Ev tiştek pir pwst e em dereng j mane. Me di civneke Kurmancy de ji z ve biryara amadekirina tiştek weha daye, l me h j pk neanye.

Enwer Karahan: Endamn civna Kurmancy tu pereyan ji bo karn xwe werdigirin, yan na?

Mistefa Aydogan: Na. Bi qas ko ez dizanim, tu endam civna Kurmancy ji bo beşdary pereyan nastne. Em hem di v war de fedekary dikin. L helbet mesrefn civn, yan yn n hatin, yn lokal, yn xwarin razan j hene. Ew ji aly Ensttuy ve tn dan.

Enwer Karahan: Îcar heger em end pisn prvat bikin, tu dikar ji me re bibj, b tu di zaroktiya xwe de yek awa b? Bi piran zaroktiya te xortaniya te li k der derbas b?

Mistefa Aydogan: Li gor d bav min, merivn min, cran dostan herweha li gor hevaln min j ez di zaroktya xwe de yek cirxweş, sernerm, biberpirsyar henn bm. Îcar li ser bext wan Heta 4-5 salya xwe ez li gund Qelay bm ko dikeve başr rojhilat Erban. Gava min got Erban, ez l dinrim ko tu dimizic. Xebera te ye, ez Erban nas dikim, ji min heye ko herkes w nas dike. Ez bibjim ko Erban gundek Lfa stara Berya Mrdn ye hew. D re me mala xwe bar kir em hatin Qosar yan j bi nav w y kevin Dinsir. Di navbera saln 1971-75an de ez li dibistana mamostety li Kirşehr bm, pişt w j li Ensttuya Perwerdey. Ji xwe, gava darbeya 12 Îlon b, ez 23 sal bm, loma xortanya min nvco ma. L ber ko ez ji br bikim, div ez bibjim ko min saln w xortanya xwe ya her biheyecan j di nav xebatn DDKDy de bihurandin. Wan saln han w heyecan gelek tişt dan min. Ez ne bnan bxw me tev gelek şaşyan j xra wan salan ji br nakim. Loma ez wek gelek kesan bi avek pik ne li derbasbn ne j li siyaset dinrim. Lewra ez h di w bawery de me ko heger em zde nebiserket bin j dsan bi şert ko ev kar li ser bingeh hjayyan b birvebirin, karek proz e li gor min, rya pkanna hjayyan bi xwe ye j.

Enwer Karahan: Hevaln te, ji te hez dikir?

Mistefa Aydogan: Ji bo min pirsa her zor ew e ko ez li ser xwe bipeyivim. Ji xwe, ev ne adeta min e j. Peyiveke kurdan heye ko dibje xweş be, xelk bibje. Tu dizan, gava em kurd pesinn hevdu vedin, em dikarin hevdu derxnin ber per ezmanan gava dil me ji hevdu re nexwaze em rexneyan li hevdu bigirin, hing em dikarin hevdu txin bin heft tebekeyan malik li hevdu xerab bikin. Loma di pesindan de dikare mibalexe hebe di rexneyan de j neheq. Ji ber v yek, ya baş ew e ko ez ne li ser xwe ne j li ser tu kesek din bipeyivim. L tev v j ez dikarim ji bo te eşkere bikim ko min piranya caran tiştn ern bihstine. Div tiştek b zann, gava desthilat mkan diketin dest min j min ew tu caran li hember hevaln xwe bi kar neanne. Min şaşyn bi v reng nekirine heger min şaşyn weha kiribana, min xwe qet ef nekiribaya. Ji ber ko min peyiva Konfuyus ya naskir ji xwe re kiriye rber: Tişt ko tu naxwaz li te b kirin, li yek din neke! L tev v j gava pişt 25 salan ez vegeryam welat xwe, min ji hin hevaln xwe yn nz pirsa hin tiştn weha kir. T bra min ko min ji end hevalan pirs, b nirxandina wan a di v war de awa b. Min tiştn ern bihstin ez van tiştan niha wek sermayeya xwe ya her mezin dibnim.

Enwer Karahan: Tu ji kjan celeb mirovan hez nak?

Mistefa Aydogan: Celeb pir in, l ez ji wan mirovn ko mirov du caran şad dikin hez nakim.

Enwer Karahan: Ew i celeb in?

Mistefa Aydogan: Yan cara yekem, gava tu av li wan dikev, tu dibj ko min ji xwe re dost hevaln peydanebar dtin, tu kf dik, tu şad dib. Cara duyem j gava tu ji wan xelas dib. Xwed me ji yn weha bistirne!

Enwer Karahan: Tu yek şerker by, yan?

Mistefa Aydogan: Na, min qet ji şer hez nedikir. L min neheq j qebl nedikir.

Enwer Karahan: Te keng dest bi nivsna kurd kir?

Mistefa Aydogan: He nivsandina kurd ye, min di saln 70y di atmosfera alakyn DDKDy de dest p kir. Hing min li herm carinan bi kurd belavok dinivsandin. L div em li xwe mikur bn ko w dem ziman minaqeşeyan y serdest h ne kurd b. T bra min, gava me kovara Trj digerand li xelk belav dikir, li gelek gundan yn kovar dikir ji me re digot bavo, we perey xwe stend, de ka ji me re bixwnin j. Hing em li ba wan rdiniştin me beşek ji kovar ji wan re dixwend. Helbet qesda te ne edebyata kurd ye, bi gişt xwendin nivsna bi kurd ye, ne weha?

Enwer Karahan: Bel.

Mistefa Aydogan: Ji ber ko min w gav bi kurd dinivs dixwend, l ez nikarim bibjim ko min w gav kar xwe y edeb bi kurd dikir.

Enwer Karahan: Te demeke xwe ya mezin li Binxet bihurand, hisn te yn ji bo w der awa ne?

Mistefa Aydogan: Ez Binxet tu caran ji br nakim. Ew di nav brannn min de cih her xweş digire. Ew hlna sirgnan e gelek kurdn me yn bakur bi saya w meydana welathezy li kurd vegeryan xwe baştir nas kir. Bila bawerya te hebe ko ez h j gelek caran ji Qosar, ji Mrdn ji Dyarbekir btir, brya Qamişloka rengn, Amda şewit, Drika Hemko, Ser Kany, Dirbsy hwd dikim. Ev his hizrn min n li ser Binxet di gelek nivsn min de j xuya dibin. Binre, bi xetek her yek ji me li alyek ma. L gava xelk din dihatin j nedigot em diin welatek din, l digot em diin Serxet an j Binxet. Yan ne Kurdistana filan ya bvan: Serxet Binxet. Ez bi hesreta w roj me ko ji bo n hatin d em mecbr nemnin ko xwe li mayinan biqelibnin. Hv dikim ko rojek d b ko kurdn ko li Nisbn li trn siwar bn li Amd peya bin herdu Dirbs destn xwe bidin hevdu ne Rasel Eyn bimne ne j Ceylanpinar, herdu pareyn bajar me bigihjin hevdu Ser Kanya me pk bnin. A xewna min j ev e xeyala min j

Enwer Karahan: Heger em bi end gotinan qala jiyana Swd bikin, w i tesr li te kir, i da te i ji te bir?

Mistefa Aydogan: Swd welat min yekem e ko min bi dil xwe bi kfxweş xwastiye ko ez bibim hevwelaty w. Tesra Swd ya jyana li Swd pir in heger ez li xwe mikur bm, div ez bibjim, gelek tişt li v civak hjayyn bingeh ne ko em ber li welat xwe fr teorya wan bibn mixabin me di jyana xwe de zde bi c nekiribn herweha me digot qey ew bi sloganan pk werin. Jyana Swd pvajoya ko em bi rastyan re r bi r bibin bileztir kir tesreke pir mezin li away fikirandina me nrna me ya jyan kir. L dsan j xerb zor e, sirgn dijwar e. Breke bbin ye. Ji qewla pşyn me, kirasek hesin ye.

Enwer Karahan: Tu xwe bi ten his dik, yan hevaln te hene ko tu derd xwe p re par ve bik?

Mistefa Aydogan: Xwed mirov bheval nehle! Helbet hevaln min n ko ez dikarim derdn xwe ji wan re bibjim sirn xwe bisprim wan hene. L hevaln ko min digot qey weha ne d re ez xeyalşkest kirim j ne hindik in.

Enwer Karahan: Pişt 25 salan tu vegeriyay Qosar, te i guhern dtin?

Mistefa Aydogan: Tu dizan, dibjin ko herkes dişibe bajar xwe. Pişt 25 salan, gava min cara yekem ber xwe da bajar xwe, hvya min ew b ko ez li şopn zaroktya xwe, li yn xortanya xwe ya nvcomay bigeryama. Dil min 25 salan bi hesreta bajarek, cwarek dişewit. L ez m min bajar xwe wenda kir ez vegeryam. Ew bajar ko min hlab, bi tu away nemab. Tu dibj qey, ji bo nehlana şopn zarokt xortanya min, hinan bi zanebn planin pk anbn. L ez end caran li ser hevdu m hatim ji n ve li bajar xwe germ bm.

Enwer Karahan: Wek din tişt her pir ko bi te zor hat, tu btir xemgn kir i b?

Mistefa Aydogan: Tişt her pir ez li ber ketim min nikar tehamila w bikiraya ew b ko gava mirovn welat me roj nvroj li pş avan bi bbext dihatin kuştin, dil me diperit, agir bi kezeba me diket, l me dsan j nikarb pş l bigirtaya, me nikarb xwe ji rişan re bikiraya mertal. Gava Qosara min di kordora nefret de asby mab, ez li dran bm. Gava bengnya mirov ya jyan di quncikeke teng de hatib zevtkirin, dil min li dran dib par bi par. A roj j ez bi w kul dinalim her ko t bra min, h j kl li birnn min dibişkivin.

Enwer Karahan: Ji bo v pirs li min bibuhire, min tu xemgn kir.

Mistefa Aydogan: Ez fr xemgny bme. Heger ez li xwe mikur bm, ez d nema dikarim by xemgny j bijm. Ji ber ko belk bi te pir xerb xuya bibe, l ez d ji xemgny j tahmek distnim. Xemgn bye pareyek jyana min gava ez w wenda bikim, ez bawer dikim ko ez l bigerim.

Enwer Karahan: Xerb e, weleh.

Mistefa Aydogan: Ez bi rast dibjim.

Enwer Karahan: Le mirin... ji bo te t kjan maney?

Mistefa Aydogan: Her i qas Walter Benjamin dibje Di berhemn min de jgirtin dişibin keleşn ekdar; yn ko diin tn ji qenaetn wan bpar dihlin j ez dixwazim peyiveke Cioran bi br bnim; Heger mirin bi temam neyn bya, hing d mkana ko mirov bimiraya tune bya. Ez li ser v fikirm, l bawer bike ko ez dsan ji mirin nefret dikim xwezya xwe bi jyan tnim. Loma k i dibje bila bibje, cih min li hember mirin li ba jyan ye.

Enwer Karahan: Baş e, niha j hin derdorn welt ber bi merkezeke bipşdeketina edebiyat nivsa kurd ve dihere, tu v rewş awa dibn?

Mistefa Aydogan: Er. Ev yeka han kfa min pir tne. Teva ko rewşa Qosar li gor gelek devern din pir baş e j ziman tirk erd zde ji ber vegirtiye heger tedbrek ney stendin, div mirov ji bo pşeroj tkeve taswas. Min xemgnya xwe ya ji ber v yek hertim dyar kiriye. L gelek nivskarn edebyata kurd j ji Qosar ne. Ev cih pesin ye. Min ber ji v bajar hez dikir, pişt v tesbt, hezkirina min btir b. L dsan j ji bo ko ziman kurd erdn xwe yn wendakir vegire kurd di civak de her ziman zind y serdest be, div mirov wek derwşan bixebite. Nemaze nifş me div di v war de pir hewil bide. Ji ber ko d bavn me, heger bi ten wek ziman axavtin be j di ware dewirkirina mrata me ya and de, berpirsyaryn xwe tev dijwaryan pk ann bi v away kurd ji nifşan dewr nifşan b em j fr kurd bn. Mala wan ava be! L mixabin ez nikarim bi rehet bibjim ko bila mala nifşn pişt wan j ava be. Te behsa Qosar kir, l bi gulek an j bi end gulan dinya nabe bihar. Loma di v rewşa welat ya xerab de, gunehn nifşn bi d wan de hatin, neefbar in. L bi dereng be j ew ancax dikarin ji bo sivikkirina gunehn xwe bixebitin.

Enwer Karahan: Hevaln te, yan j xelk normal, qet napirse b we ew qas sal li Ewrpay i kir, hn heta niha ima bi ser wan de nehatin? Bi gotineke din, tu hesab ji we napirsin?

Mistefa Aydogan: Bel, dipirsin. Yn goma bi ser me de wer dikin j hene yn rewş fahm dikin bi rexneyn ern nirxandineke realist ber xwe didin v meseley j hene. He şexs min e, gelek ji wan ji xwe dizanin, b ez bi i mijl im min heta niha i kiriye. Loma ji bo min zde zehmet neb ko ez behsa jyana xwe ya sirgn bikim. Hizrn min hvyn min ber min li w der bn.

Enwer Karahan: Tu di jiyana xwe de qet aşiq by? Tu ne mecbr bersiv bid, tu dizan.

Mistefa Aydogan: He evn e wek darek ye, lmiqatebn dixwaze. Ger te di dema w de av neda, ber w xweş nekir, tu wek min bi ten w bi br bn axn oxn d her bi te bikevin. Bel, ez di jyana xwe de aşiq bme. Ya cara yekem, ya zarokty b ko ez w qet ji br nakim. Ez niha w bibnim belk ez w nikaribim nas bikim, l dsan j di jyana min de demeke xweş b. Her ko ez bi br tnim, ez dsan bi xweşya w dem mest dibim. Ya duyem di xortany de b, l şopa w bi qas ya yekem nemaye. Belk bi dem re tesra herduyan j km bye, l ez dsan j qma xwe bi wan demn jyay tnim di her bibrann de j xwe bextyartir his dikim. Ez li brannn xwe miqate me ez ji wan hez dikim. Brannn min maneya jyan ji bo min xweştir dikin.

Enwer Karahan: Tu bi w gotin re ye ko dibjin her mrek biserket jineke brket li pişt w ye?

Mistefa Aydogan: Bel. L şensa herkes hertim weha l nay.

Enwer Karahan: Tiştek ko te ji bo şexs xwe xwestiye te bi dest nexistiye, heye?

Mistefa Aydogan: Jyan bi hv xeyalşikestinan ve dagirt ye. Ji bo min j her weha ye.

Enwer Karahan: Di jiyan de i heye ko te pir bextewar dike?

Mistefa Aydogan: Gava xewnn min rast bigerin, gava hv xeyaln pk bn.

Enwer Karahan: Tu qet spor dik?

Mistefa Aydogan: Min ber bi ftbol dilst. Voleybol basket j bi d ftbol re dihatin. Pnpong j yek ji wan sporn ko min j hez dikir h j gava ez fersend dibnim, ez bela xwe t didim. L ev end saln v dawy ez di war spor de kmanyan dikim hvya min ew e ko ez d nehlim karn din tkevin navbera min spor.

Enwer Karahan: Spora ko tu her pir j hez dik?

Mistefa Aydogan: Bşik ftbol. Ez hem ji lstina w hem j temaşeya w hez dikim. Ez demek wek nexweş ftbol bm, niha piek km bye, l h j tesra w heye.

Enwer Karahan: Tu bi lstikn şans dilz?

Mistefa Aydogan: Min ber bi sportotoy dilst gava em hatim Swd j min bi stryktips dilst. Ew j wek sportotoy ye. L niha ez bi lstikn şans nalzim. Heger ez l vegerim j ez dsan bi stryktips bilzim.

Enwer Karahan: Tu bi kjan lstikn kaxetan dizan, yan j qet bi kaxetan dilz?

Mistefa Aydogan: Te bi v pirs kuln min dsan tev rakirin. Ji xwe, lstikn kaxezan di jyana min de beşek giring digire. Ez bi gelek lstikan dizanim di nav wan de j lstika min a sereke pinkr e, ango xoşkn yan j nezere ye. Ez pinkr wek lstikeke geln Mezopotamyay ya hevbeş dibnim. Îroj j ez ji lstika pinkr tu caran tr nabim. Ez dikarim bi seetan bilzim. Di saln 70y de, lstikn kaxezan belk resm ne qedexe bn, l di pratk de wek qedexe dihatin xuyakirin. Loma gava em daketin binya xet, me li w der, li qedexeyan v war guhdar nekir heta ji mehat, me bi kaxezan lst, l qermekn saln xerab tu caran nayn dagirtin. Li w der em fr lstikin din j bn; wek ternp, treks, preko hwd. Em li gel pinkr carinan bi wan lstikan j dilzin.

Enwer Karahan: Tu ji kjan heywanan hez dik?

Mistefa Aydogan: Kevok teyr tawiz.

Enwer Karahan: Te heywan kuştine?

Mistefa Aydogan: Ez dizanim ko te bi xwe pir kuştine, car tu dixwaz gunehn xwe tx stuy min. Helbet, min di zaroktya xwe de heywan kuştine, l ne zde. Bo nimne, min mar kuştine, ji ber ko ez pir ji wan ditirsyam h j ditirsim. Min di destpk de newrb bi ten ew bikuştana j l d re min sawa xwe girt. Wek din j min dahf li ber ivkan vedane. Heger tu w j di nav gunehan de bihesibn

Enwer Karahan: Artstn ko tu diecibn heye?

Mistefa Aydogan: Gelek hene. Bo nimne, Anthony Quinn, Marlon Brando hwd Di nav yn esilkurd de j Yilmaz Guney

Enwer Karahan: Tu araq vedixw?

Mistefa Aydogan: Belk ez araqvexur naym hesibandin, l ez araq vedixwim.

Enwer Karahan: Tu ji kjan reng hez dik?

Mistefa Aydogan: Her reng li ba min xwedy cihek cuda ye, l v dem min bela xwe di reng qehwey de daye kincn min n v dem btir qehwey ne.

Enwer Karahan: Tu ji kjan muzk hez dik?

Mistefa Aydogan: Qesda te muzka kurd ye?

Enwer Karahan: Er.

Mistefa Aydogan: Ez ji muzka kurd ya klask pir hez dikim hema hema hem strann w li ba min hene. Ez bi wan mest dibim, digirm, dikevim nav xeyalan, hisn min xurttir dibin. Ew avkanyn lhama min, hrsa min, kelecana min, nalna min, tevrabna kuln min hvyn min in...

Enwer Karahan: Deng k?

Mistefa Aydogan: Hesen Cizr, Mihemed Arif, Kawis Axa, Gerabt, Şakiro, Izedn Heremşidad, Tahir Tewfq hwd. Ma ez hn bihejmrim? Bi rast, ev lste dikare pir dirj bibe.

Enwer Karahan: Pirseke daw, v gav tiştek li ber dest te heye ko tu dinivs yan j werdigern?

Mistefa Aydogan: Er, ne tiştek l end tişt hene. Hem ez bi xwe dinivsnim hem j hin projeyn min n werger hene.

Enwer Karahan: Pirseke daw, ma tu dibj Şekir nokan yan nokn bişekir?

Mistefa Aydogan: Ji bo Xwed bila dsa deng nee Lotikxaney. Ji tirsan wan ez nema nokn bişekir dixwim tu j nema şekir nokan. L henek li alyek, mzah rengek jyan y pir xweş e. Loma heger mijar ez bi xwe bim j kfa min j re t rza min j re heye. Bi ten div mirov l miqatebe, da riş şexsyeta mirovan neke mzah neke navgna dijtya şexs. Ji aly din ve j bawerya min ew e ko me di war şekir te y nokan nokn min n bişekir de minaqeşeyeke ern kir nşan da ko yn hevaln hevdu bin j dikarin di raya gişt de, by ko hevaltya wan tk bie, hizrn xwe yn cuda bi awayek eşkere minaqeşe bikin.

Enwer Karahan: Ez bi sohbeta te gelek kfxweş bn, bi hviya ko xwendevann me j kfek j bistnin.

Mistefa Aydogan: Ji xwe, sohbeteke dirj bikf b. Ez j pir spas dikim. L div ez dyar bikim ko gelek pirsn ko me sohbeta wan kir, pwst e ko bibin mijarn sohbetn cuda yan nivsn cuda bi awayek berfirehtir bn minaqeşekirin nivsn. Loma min hizrn xwe hema bi kurt dyar kirin. Dsan spas ji bo v sohbet heger ez bi kr bersivn pirsn te hatibim, ez hing xwe bextyar bibnim.

Enwer Karahan: Spas.

Tebaxa 2007an, Stockholm



---------------------------------------

SOHBET II

STOCKHOLM, 27/8 2007 Edebyat di v war de li esl mirov nanre. Li mijar j nanre. Li ziman dinre. Tu bi kjan ziman binivsn, tu ad edebyata w ziman ye.
Yn ko behsa projeya netewey dikin realteya civaka kurd ya pirzaravay an j pirziman nebnin ji berdla w hewil bidin ko zaravay xwe an j ziman xwe li ser yn din ferz bikin, bi bawerya min, d tovn felaket di civaka me de binin.
Div kurd ji rok re bibje novel.
Ez ima bi tirk j dinivsim


Enwer Karahan: Îcar em vegerin ser meseleya edebiyat romanivskariya te. Te di sala 1997an de, di v war de ceribandinek kir tu sekin. Di esl xwe de Pln brkirin hewildayineke biserket b, l te ima dewam nekir?

Mistefa Aydogan: Min dewam kiriye. Min tu caran navbir nedaye v kar. L heger qesda te weşandin be, rast e. Tu dizan ko min ber j got ko ji bo werger rol fonksyona werger, min demek kar romannivsn xistib dereceya duyem. L min her dinivsand.

Enwer Karahan: Yan ji bo demek be j te nivskariya xwe kir qurbana werger?

Mistefa Aydogan: Belk tu biheq b, l ez naxwazim bibjim ko min nivskarya xwe kir qurbana werger. Belk bi saya werger pnsa min xurttir b nivskarya min j btir stewya.

Enwer Karahan: Tu d keng careke din li nivsna roman veger?

Mistefa Aydogan: Ez ji roman qet bi dr neketime. Gava min roman nenivsye yan j ji bo nivsna w xwe amade kiriye j min roman wergerandine. Û di heman pvajoy de min amadeyyn xwe yn romann nuh j her kirine.

Enwer Karahan: Dibe ko ji aly gelek kesan ve b zann, l ez dixwazim ji bo xwendevanan dsan j bipirsim; nav roman ji k der t?

Mistefa Aydogan: Wek t zann, peyiva roman bi xwe di destpk de, ji bo vegotinn bi ziman romay y gelr hatiye bikarann. Hvya min ew e ko nav v ziman y ziman roman yan j ji qewla xelk ziman cengeneyan tev li hevdu nebin. Ji ber ko nav ziman wan roman ye ew j ji xwe re dibjin rom ko bi ziman wan maneya v peyiv mr e.

Enwer Karahan: Hvya te ev e, l mirov d awa v ziman y roman ji hevdu veqetne?

Mistefa Aydogan: Rast e, heger mirov l miqate nebe, tevlihevyek dikare peyda bibe. Bi swd romanska språk bi tirk roman dilleri, bi ngilz romance languages yan j romanic languages. Ez bi kurmanc j re dibjim; zimann roma. Ango ew ziman ko frans, tal, span, portekiz, romanyay, katalan hwd j zde bne. Loma ez newrim j re bibjim roman. L he ziman roman ye, yan j ziman romanan e, ziman w grp ye ko di saln 900 yan j 1000 de ji Hindistan derketiye li chan belav bye. Ziman wan j di nav malbata hindewrpay de dikeve grpa hindran btir dişibe sanskrty. Bi swd ji v ziman re dibjin romani, bi tirk romani, bi ngilz romani yan j romany. Min pirs, bi danmark, alman, span portekiz j j re dibjin romani. Loma ez j ji bo v ziman bi kurmanc dibjim roman yan j ziman romanan.

Enwer Karahan: Xuya ye di v war de tirsa tevliheviyek heye.

Mistefa Aydogan: Rast e, heye. Ji xwe, ji ber w tirs ye ko ez j ji bo ziman ko di dema Împaratorya Romay de li dorhla Romay dihat peyivandin nabjim roman, l dibjim romay yan j ziman romay.

Enwer Karahan: Le tu ji bo nav rok i dibj? Tu dizan ko ew j di nav kurdan de bye sedema minaqaşey.

Mistefa Aydogan: Nav rok di kurd de ber heye ji bo formeke din t bikarann. Ev forma ko j re dibjin novel, formeke rojavay ye ko ber di civaka me de tune bye, l niha ev di kurd de j heye. Loma pwst e ko nav w bi awayek b dann ko ew hin formn din tev li hev du nebin.

Enwer Karahan: Ma roman j ne weha b?

Mistefa Aydogan: Bel, roman j weha b, nav w li ba me tune b. Ji xwe, ji bo me formeke n b ko ji anda rojavay hatib wergirtin. Îcar divya yan me navek n y kurd l bikiraya, yan j nav hey werbigirtaya di kurd de bi kar bianyaya. Me ya duyem kir j re got roman. Îcar em ima nikarin ji bo novel j li areyeke weha bifikirin. Gelo nav ko em l dikin, ango nav rok bproblem e? Li gor min ji destpk de xuya ye ko ew biproblem e ji xwe, nav formeke din e ko ber di kurd de heye. Loma li gor bawerya min, heger wek ko me di roman de kiriye, em ji v form re j bibjin novel, d problem areser bibe. Yn ko li dij v arey derbikevin, div ber li dij nav roman derbikevin. Prika min ber ji me re rok digotin ew rokbj b. L prika min a rokbj ji me re tu caran novel negotine ji xwe, haya w ji v curey j tune b. Ango ez ji bo prika xwe ya ko haya w ji novel tune b, tu caran nabjim novelbj. Loma div em v forma ko cara yekem bi Giovann Boccaccioy tal ve dest p kiriye roka xwe ya ko xwedya formeke din e, tev li hevdu nekin.

Enwer Karahan: Heger mirov ji koka v gotin hereket bike, div wek roman em w weha qebl bikin j re bibjin, novel yan j mirov gotin bi maneya w ya lekskal wergerne bi kar bne?

Mistefa Aydogan: Bi baweriya min div kurd j re bibje, Novel. Heger em maneya v gotin ya lekskal wergernin kurd, hing d bibe tiştek din. Ji ber ko peyiva novel ji peyiva latn novus hatiye wergirtin. Ya rast, ji forma w ya dmnutv, ango ji forma pikkirin, kmkirin, ji novellus hatiye wergirtin. Di frans de nouvelle di tal de j novella ye maneya w j ev e; n, tiştn n, ne. Heger em maneya w ya lekskal wergernin, div em ji peyiva ny hereket bikin w txin forma dmnutv. Hing div em paşpirtika ey l zde bikin bo nimne, w bikin ne. Tevlihev d zdetir bibe car em her neyeke televzyon j wek novelek bibnin. Hvya min ew e ko em xwe nexin rewşeke weha pkenok. Îcar div ji bo me zelal be ko em ji v maneya lekskal hereket nekin, ji ber ko ev tevlihevya hey kmtir neke, l btir bike. Loma ya baş ew e ko di navlkirin de em w metoda ko me di nav roman de bi kar anye hilbijrin. L div ez bibjim ko di zimanan de peyiv peymaneke civak li ser mirovan ferz dike. Ango gava me got xan li hem deveran heman tişt b fahmkirin, ew t w maney ko heger nexuyay be j peymaneke civak heye, loma hem kurd eyn tişt fahm dikin. Ji ber v yek, ew peyiva ko hat dann peymaneke civak li ser nehat girdan, d zde rmet nebne. Ango peyiva peydakir div ji aly civak ve b qeblkirin, hing d kodn peydakern v peyiv yn civak li hevdu bn.

Enwer Karahan: Baş e, heger em li huner roman vegerin... tu ji bo roman i dibj, ev cure keng derket?

Mistefa Aydogan: Her i qas hin hene da dikin ko roman di her qonaxa drok de hebye j di esl xwe de roman teqabul qonaxeke drok ya taybet dike gava şertn w peyda bn, hing derketiye meydan wek cureyeke edeb xuya bye. Ango roman berhem pvajoya hilweşandina feodalzm peydabna kaptalzm ye.

Enwer Karahan: Yan tu dibj ko roman li benda peydabna hin şertan maye?

Mistefa Aydogan: Er. Heger mirov bala xwe bide avahyn civak, hing mirov d bibne ko di wan avahyn civak de ko r nedaye peydabna kesan yan ndvdan, da bi awayek serbixwe, bi awayek taybet xuya bibin, roman j şert hebna xwe t de nedtiye. Loma ev curey edebyat li benda stewandina şertan maye di esl xwe de h di himbza w sstema civak ya ber bi wendabn ve di de, hd hd ser xwe rakiriye.

Enwer Karahan: Loma t gotin ko roman di her dem de tune b.

Mistefa Aydogan: Bel, roman di her dem de tune b. Di demeke drok ya taybet de peyda b. Min ber j got, roman berhema pvajoya peydabna kaptalzm ye. Ev j destpka peydabna ndvdan b. Her di wan şertan de bi mirovan re zanyarya ndvdbn peyda dib. Loma gelek dibjin ko roman ew cure ye ko ndvdan dixe bin mercek. Şertn ndvdbn ber li rojavay peyda bn, loma j roman wek kultureke rojavay, wek fenomeneke anda ewrpay xuya b.

Enwer Karahan: Ji alyek ve t gotin ko roman berhemeke civaka kaptalzm ye, l ji aly din ve j Don Kşot (Don Quijote) wek romana yekem t hesibandin. Tu v yek awa şirove dik?

Mistefa Aydogan: Rast e, Don Kşota Cervantes wek romana yekem t qeblkirin. Ev yek j bi w t zahkirin ko şertn civaka kaptalzm di himbza civaka feodalzm de hatine amadekirin. Yan romana yekem ne berhema kaptalzmeke stewyay ye, l dsan bi saya şertn w yn destpk mimkun bye. Loma div b dyarkirin ko her i qas roman wek cureyeke edeb di berbanga kaptalzm de peyda bbe j di esl xwe de, di sedsala 18an 19an de baş stewyaye, xwe hing baş daye qeblkirin cih xwe y di chana edeb de saxlemtir kiriye. Bi v away nasnameya xwe j zelaltir kiriye.

Enwer Karahan: Heger em piek din bi roman romannivskaran dakevin, roman div i bike romannivskarek i dike?

Mistefa Aydogan: Di v war de hizrn cuda hene. Hin dibjin ko romanbra civak ye. Hin dibjin ko roman ne vegotina jyan ye, l şirovekirina jyan ye. Milan Kunderay da dike ko roman bi mentiqa xwe bi metoda xwe alyn jyan yn cuda keşif kirine, dibje; Armanca roman ew e ko bi dirvdana xwe sira egoy areser bike. Li gor serredaktora kultur ya fnlandyay Saara Kesävuori, ... armanca roman ew e ko kompleksbna tişt, negihiştbarya rasty dijwarya zann nşan xwendevanan bide. Heger ev kar pk b, encama w dibe romaneke pirtebeqey tevahyeke kompleks. . Henry James ko li gel romann xwe bi nivsn xwe yn li ser edebyat j navdar e, li ser v yek dibje; Roman ji jyan rasteqntir e, ji ber ko di roman de, jyan ji hrgil zdeyyn ko dibin sedema wendabna maneya w paqijkir derdikeve pşya me. Loma Yaşar Kemal bi xwe j dibje; Roman jyanek e. Roman atmosferek e. Roman avakirina chaneke n ye. Roman li gel v chana xeyal, afirandina chaneke rasteqn e. Ez dikarim bi kurt bibjim ko romannivskarek bi gyanek neqaş chaneke taybet diafirne t de şikil dide mirov bi v away wneyek jyan y pirhl pşkş dike. Û roman bi xwe j ji bo azad ceribandin meydaneke fireh pşkş nivskar xwe dike. Wek din j div li gel ziman, fonksyona roman ya estetk j ney jibrkirin. Ji ber v yek ye ko gava Saara Kesävuori berhemn hin namzedn romannivskary dinirxne, giringyeke mezin dide fonksyona roman ya estetk dibje Beşek wan bi awayn cuda pexşann trmezyet in, l fonksyona roman ya estetk pk nanin.

Enwer Karahan: Ji bo romannivskar di kar xwe be biserket bin, i div?

Mistefa Aydogan: Ber hertişt atmosferek div. Div ji bo romannivskaran atmosferek edeb peyda bibe ko ew t de baş xwed bibin. Helbet di v atmosfer de, romannivskar me d bikare chana xwe ya roman ava bike di v chana xwe ya n de, xwendevann xwe dawet rastya chana mirovan ya hindurn bike. Min werger ji bo afirandina v atmosfera edeb wek fenomeneke xurt dt ji ber v yek b ko min ji bo demeke dyar, beşek giring ji w dema ko min bidaya nivskarya xwe da werger. Armanca min j her ew b ko atmosfereke baş peyda bibya, da romannivskarn me t de xwed bibna di w der de pnsa wan bi saya kurmancy di navbera rastya jyan rastya nivs de pireke xurt ava bikiraya.

Enwer Karahan: Romannivskarek div li hember berhema xwe awa be?

Mistefa Aydogan: Romannivskarek div tu caran qma xwe bi berhema nene. Div hertim bibje ko min dikarb baştir binivsandaya. Ji ber ko ew tu caran li berhemeke xwe ya bqisr rast ney. Heger ew ji bo tiştek weha, yan ji bo bqisry hewil bide, bawerya min ew e ko ew tu caran negihje hedefa xwe. Cioran li ser v yek dibje; Ji bo nivskarek malxerabkirineke ecb e ko ber xwe bide bqisr rehety. Ew ji herkes btir mixtac qisrn xwe ye: Heger wan li d xwe bihle, ew wenda bibe bie. Ne xwe, div nivskar xwe ji baştirn biparze, ji ber ko gava bigihje armanca xwe, hing ew bi hesret li qisrn xwe bigere ... William Faulkner j ji bo romannivskarek baş dibje; Ji sed nod neh şyan... ji sed nod neh dspln... ji sed nod neh kar. Ew herweha pşnyaz dike ko hewildana nivskaran div ne bi ten ew be ko ji nifşn
ber xwe baştir bin, div herweha ji bo w hewil bidin ko ji xwe baştir bibin. Loma dibje ko Romannivskarek baş div ji tişt ko dike tu caran tetmn nebe.

Enwer Karahan: Le romana kurmanc?

Mistefa Aydogan: Heger by bra te, Şivan Kurd yan j bi nav xwe y original Şivan Kurmanca romana me ya yekem t hesibandin. Min li tarxa weşandina w nr 1935 e. Bala xwe bidiy, beş Don Kşota Cervantes ya yekem di 1605an de hat weşandin beş duyem j di 1615an de. Heger mirov ji 1605an p ve bihesibne, mirov bibne ko heta 1935an, ango heta ko roman bi kurmanc j bi rkala dinyay ketiye 330 sal derbas bne. Îcar heger em qedexeyan siyaseta asmlasyon ya ko kurdan ji kurd bi dr dixne j bihesibnin, div mirov l bifikire, b atmosfera roman di civaka me de xurt e, yan na. L her i be j heger roman ne li ser tradsyoneke xurt be j nemaze di van 20-30 saln dawy de wek her curey edebyat bi kurmanc pş dikeve heger bi dereng be j atmosfera xwe hd hd peyda dike hv heye ko d xurt j bike.

Enwer Karahan: Roman pir bi dereng hat nav osmanyan j. Wan ji derdora xwe diz, yn xelk wegerandin yan j li yn xwe siwar kirin ziman xwe navn xwe li ser xistin, l di netcey de ghan qonaxek...

Mistefa Aydogan: Er. Ev curey edebyat bi dereng hat nav osmanyan j. Di dema osmanyan de j ji bo romana yekem nav Taaşşuk-i Talat ve Fitnat t dan ko ew j ji aly yek arnawid Şemsettin Samy ve hatiye nivsn. Tarxa weşandina w j 1872 ye. Yan pişt romana rojavay ya yekem bi 267 salan... L ya rast, li gor gelek şirovekarn edebyat, hem ev hem j yn bi d w de heta demek hatine nivsn, ji roman btir dişibyan rokn gelr yn dirj. Û wek din j li gor hin dayan, gelek ji wan ji orjnalan btir adaptasyon bn.

Enwer Karahan: Tu rewşa romannivskarn kurd awa dibn, romannivskarn ko tu diecibn, hene?

Mistefa Aydogan: Div ez ber bibjim ko ji romannivskaran btir roman bi xwe bala min dikişne, ango berhemn wan bala min dikişne. L ji ber pirsa te, ez dixwazim bibjim ko bi kurd roman hene loma j nivskarn kurd n ko li gor min biserket ji bo pşeroj hvy didin j hene. Helbet berhemn ji aly ziman, estetk qaltey ve zde nebiserket j hene. Wek li her civakeke din, yn mirov diecibne j hene yn ko mirov belk dibje ko ev ima hatine nivsn j hene. Heger mirov bi w curey edebyat baş dakeve, heger mirov xwe di w war de baş techz bike d re dakeve qada nivsn heger mirov xwendineke berdewam bike yan j pir bixwne hindik binivsne, hing hejmara berhemn ko mirov bi her away eciz dikin xwendevanan li edebyat herweha li roman sar dikin j d kmtir bibe.

Enwer Karahan: Tu ji kjan romannivskarn dinyay hez dik, qesda min berhemn wan e?

Mistefa Aydogan: Li gor bawerya min Dostoyevsk h j di pşy de. Her i qas me di saln 70y de ji ber helwsta w ya li dij Çernşevsky berhema Çernşevsky ya Div mirov i bike bi avek din li Dostoyevsky dinr j di war roman de ew h j cy xwe y bilind diparze. Tolstoy bi xwe ji bo Dostoyevsky gotib; Xwed pnsa w bi kar tne. Helbet bi d w re navn gelek din dikarin bn rzkirin. Wek Tolstoy, Proust, Joyce, heta Faulkner, Cunningham Virgina Woolf hwd j. Helbet ez naxwazim neheqy li saln 70y bikim, loma div ez li xwe mikur bm ko min Şolohov Ehrenburg hwd j bi hezkirineke mezin xwendine. Gelo ez roj bi xwendineke ji tesra deolojy piek dr li wan vegerim, eyn qenaet d li ba min bibe yan na? L li gel hertişt, ez h j bawer dikim ko ji aly edeb ve ew dsan bala min bikişnin.

Enwer Karahan: Yan tu hem tiştn saln 70y dann alyek?

Mistefa Aydogan: Na. Ez bi avek nhlst li saln 70y nanrim. Helbet div ew bi avek rexnegir baş bn nirxandin. Di wan deman degelek şaş hatin kirin ez nehlim hin taybetmendyn w dem nzk min bibin. L tiştn w dem hem ne ewt bn, loma div mirov ewt rastyan ji hevdu veqetne nehle ko ter hişk bi hevdu re bişewitin. Yn div pş de bn ajotin hene. Ji ber v yek, bawerya min ew e ko gelek tiştn 70y hene ko div roj j bn parastin pşdebirin.

Enwer Karahan: Tu ji dervey roman, nivsn din j dinivs, tu i nav li wan dik?

Mistefa Aydogan: Bel, ez curenivsin din j dinivsim ko bi nav ceribandin tn zann. Ji xwe, pirtkeke min ya berhevoka van celebnivsan j hatiye weşandin. Ev pirtk bi nav Ber gotin heb li Stenbol ji aly Weşanxaneya Doz ve hatiye weşandin. Nivsn min n bi v reng her berdewam in div ez li xwe mikur bm ko ez ji v curey j pir hez dikim.

Enwer Karahan: Ma tu dibj ko peyiva ceribandin rast e em ji bo van celebnivsan bi kar bnin?

Mistefa Aydogan: Xuya ye ko nav cureyan ji bo te baş bye problem. Ji ber ko ber nav novel, d re y roman niha j y ceribandin.

Enwer Karahan: Er, weleh. Ji ber ko ez j carinan xwe li v celeb radikişnim, loma. Ji hla din ve j ji ber ko ev cureyn edebiyat li ba kurdan bi dereng dest p kiriye, weha xuya ye ko navn wan j baş rneniştine. Loma ez dipirsim.

Mistefa Aydogan: Baş e, ji ber ko ez li Swd dijm, ez dixwazim ber ji swd dest p bikim. Ev peyiv bi swd j essä ye ko ji peyiva frans essaiy hatiye wergirtin ko ew j bi esl xwe ji peyiva latn exagium t. Maneya w j ceribandin, handin e. Ji xwe, ngilzan j ji ber v peyiv essay bi kar anye. L di edebyat de, ev peyiv bi maneya nivsara hiner hatiye bikarann wek cureyek edeb hatiye qeblkirin. Tu j dizan ko ji ber maneya w ya latn, bi tirk j re dibjin deneme. Ango di tirk de maneya w ya latn hatiye wergerandin div em li xwe mikur bn ko me j ji tirk wergerandiye. Li gor t gotin, ev cure ji aly Michel de Montaigne ve hatiye peydakirin.

Enwer Karahan: Tu dibj ko li gor t gotin. Xuya ye ko tu ji v yek zde ne ewle y.

Mistefa Aydogan: Na. Ez j ne ewle me. Ya rast, ez ber ewle bm, l niha...

Enwer Karahan: L niha tu ne ew qas ewle y. Ji ber ko bi qas ko t bra min, te di nivseke xwe de behsa jineke japon kirib ko h di sedsala 10an de, tiştn bi v reng nivsbn ev j t w maney ko ber Montaigne j xelk nivsye.

Mistefa Aydogan: Bel rast e. Nav w jin Sei Shonagon e. W h di sedsala 10an de nivsin weha nivsne ko li gor gelek şirovekaran d bawerya di war destpka ceribandin de serbin hevdu bike. Ji xwe, pişt weşandina pirtka w Balfnamey j minaqeşeyeke weha hd hd dest p kiriye.

Enwer Karahan: Di sedsala 10an de jinek...

Mistefa Aydogan: Bel. Ji ber ko di droka Japonyay de, bi nav Heian serdemek hebye ko ji sala 794an heta 1185an dewam kiriye. Ji bo edebyata japon wek serdema klask t dtin. Ya ko balkş ew e ko piranya berhemn w dem ji aly jinan ve hatine nivsn. Sei Shonagon j bi saya taybetmend mkann w dem ev berhem afirandiye.

Enwer Karahan: Tu hin caran bi tirk j dinivs ev yeka han hin caran dibe mijara minaqaşey, tu i difikir? Tu ji bo i bi tirk j dinivs?

Mistefa Aydogan: Div ev yek ji bo herkes baş eşkere be ko ez ber nivskar ziman xwe me, nivskar kurd me. Nivskar ziman xwe y yekem. Dev min cara yekem bi v ziman gerya. Ez caran yekem bi v ziman qryam giryam. Cara yekem ji ber v ziman tahde li min hat min l dan xwar. Ez bi v rasty tev digerim li ziman xwe j bi v away dinrim. Herweha ez statuya w ya di jyana xwe de j li gor v rasty tayin dikim. Ez yek weha me, l tev v j heger fikirn hinan yn sabit hebin, tu tişt ji dest min nay ko ez alkarya wan bikim.

Enwer Karahan: L tu dsan j carinan bi tirk dinivsn. Wek piek nadeke di v war de hebe.

Mistefa Aydogan: Er, rast e ko ez hin caran bi tirk j dinivsnim. L ev ne ji ber nad ye. Heger mirov bala xwe bide wan nivsn bi tirk j hing d bibne ko gelek ji wan li ser zimn kurd bi xwe ne, li ser asmlasyon helwstn li dij asmlasyon ne. Ji minaqaşe li gel kurdn tirkaxv pk tn, da ew li xwe vegerin li ziman xwe vegerin. Li gor min, div kurd tu caran w destr nede ko ziman wan zikmak di jyana wan de tkeve dereceya duyem. L div dijminahya tu zimanan j nekin. Ez her zimanek ji bo xwe wek pencereyek dibnim, pencereya min a ko li chan vedibe. Div ez dyar bikim ko ez ji pencereyn xwe yn cuda pir hez dikim. Min ber j gotib, ez niha j dubare dikim; ez wan pencereyn xwe her vekir bihlim ji adana entelektuel ya di wan pencereyan re ber xwe dide min j her sd werbigirim.

Enwer Karahan: L tu li dij i y?

Mistefa Aydogan: Ez ne li dij zimanan im, l ez li dij away bikaranna zimanan im. Ez li dij w me ko zimanek ji bo nehlana zimanek din b bikarann. Ez li dij w me ko zimanek bibe westeya malxerabkirin. Loma he tirk ye, ez ne li dij im, l ez li dij fonksyona w ya asmlasyone me. Ez li dij away bikaranna w me. K dibe bila bibe, gava ber xwe bide pencereya min a yekem bixwaze xerab bike, ziman min yekem ji min bidize, hing d hrsa min, nefreta min, hza min li hember xwe bibne. Hing ez li wan bm xezeb. Li v der, ya giring ew e ko mirov ji berdla nşandana reaksyonn nepvay, bi bawer bi helwst tev bigere.

Enwer Karahan: Ji bo hin kesan nenivsna zimanek din yan j ziman serdestn Kurdistan wek helwstek ye, l hin kes j ji bin de qedexe dikin.

Mistefa Aydogan: Ez ji qedexeya zimanan nefret dikim. Gava ez dibjim ko bila ziman we y zikmak nekeve dereceya duyem, div ney w maney ko ez dibjim hem zimann ji dervey kurd li xwe qedexe bikin. Ya ko ez dibjim ew e ko div em ji bo zimanek din dev ji ziman xwe bernedin. Bila statuya ziman we li ba we di dereceya her bilind de be. Bila mala we ji bo ziman we nebe byanistan, bila civaka we ji bo ziman we nebe goristan. Ez li her derver dibjim ko ez zimanan ne li xwe ne j li tu kesan qedexe dikim, l ez di jyana xwe de nahlim tu ziman di ser kurd re be. Zarokn min bi sed zimanan j zanibin, heger ziman wan mal danstendina bi me re ya li gel i civaka kurd ya li Swd i j ya Kurdistan, ne kurd be, hing li ba min tu qmeta zanebna wan a zimanan tune ye. Ji xwe, ev ne bi peyiv, l bi pratka jyana me j xuya ye.

Enwer Karahan: Yan div kurd ber bi kurd bipeyivin binivsne, wek din, meseleya terch ye?

Mistefa Aydogan: Er, div tu kes xwe vir de w de nebe. Div em hem baş tbigihjin ko yn bi kurd nepeyivin nenivsnin, dara bin xwe dibirin. Heger em guh nedin kurd, hing em di war and, ziman edebyat de, mala xwe bi dest xwe xerab bikin. Heger em di war hebna xwe de, rola zindmana kurd nebnn, hing kund d li dewsa warn me bixwnin.

Enwer Karahan: Yan di v war de, div hincet neyn qebl kirin.

Mistefa Aydogan: Na. Tu hincet nayn qeblkirin. Ji ber ko ez hertim dibjim, li gor bawerya min, yn ko ji bo kurd wek ziman xwe y bingeh bi kar nenin li mazeretn bbingeh bigerin ji bo paraztina rewşa xwe, her ko mirov singek bikute ew j trek p dakin, di war midaxeleya v pvajoy lbixwedderketina hjayyn xwe de, hertim wek agir li hery die, d btesr bin. Dewla wan d tu car bi av nekeve.

Enwer Karahan: Div her kurd bi kurd bipeyive nehle ko kurd di jyan de tkeve derceya duyem.

Mistefa Aydogan: Bel. Ez tam weha difikirim. Div di civaka kurd de, destr tune be ko miamelyea sinifa duyem bi kurd re b kirin div prestja kurd ya her bilind be. Hn dndar bin, mihafezakar bin, jngehparz bin, lberal bin, sosyalst bin, i dibin bibin, div hn di danstendin minaqaşe xwe de kurdya şrn bi kar bnin. Heger we di jyana xwe de miameleya sinifa duyem bi ziman kurd re kir, hing hn ji destpk de wenda bikin. Min di nivseke xwe de gotib, ez li vira j dubare dikim; roj mala ko bi kurd nepeyive, komeleya ko ziman w y resm ne kurd be, partya ko ji bo ji ziman kurd bireve li mazeretan bigere, nikare doza kurdan j pş de bibe. Ev herweha ji bo kovar rojnameyn ji aly kurdan ve derdikevin ne bi kurd, l bi zimanek din xtab kurdan dikin j derbas dibe. Peyiveke E. M. Cioran heye ko min di minasebeteke din de bi kar anb, hja ye ko li v der j dubare bibe; Kes ko ji bo zimanek din ziman xwe nkar bike, nasnameya xwe, heta xeyalşkestinn xwe j diguhare. Ew qehremanek derewn e; dev ji brannn xwe, heta dereceyek dev ji xwe berdide. Ji bo xatir Xwed, dev ji ziman xwe bernedin!

Enwer Karahan: Hin kes dibjin ko civak pş de die, loma ev guhartin pk tn.

Mistefa Aydogan: Ez qebl dikim, heger eloxwar be j civaka me dsan ji aly struktura xwe ya civak-abor pş de die. Û herweha rast e ko ev pşvena han di gelek qadn jyan de dibe sedema guharnn pirhl j. Ya ko min btir eleqedar dike wek probelemek xuya dibe, ne ev pşven bi xwe ye. Ji ber ko pşven tiştek pir xwezay ye ez ne li dij pşven guharn me. L ziman w ye. Heger tu bala xwe bid w, hing tu bibn ko ziman v pşven v guharn y serdest ne ziman me ye. Mixabin ne kurd ye. Helbet ev yek j bi ryeke xwezay pk nay, bi siyaseta nkarkirin qirkirin, bi asmlasyoneke nedt dyar dibe, xwe dispre zor, ldan kuştin ya her xerab j xwe dispre neehaydarbn neşyarbna civak nezany.

Enwer Karahan: Hey em ketin meseleya zimn, ez dixwazim em piek din l hr bibin. Tu j dizan, gelek ji me dibjin ko ziman me feqr e, ziman me qels e. Ez p dizanim ko tu di gelek minasebetan de li ser v pirs rawestyay, loma ez dixwazim v yek dsan bipirsim. Ma ziman feqr yan j qels heye?

Mistefa Aydogan: Na! Ziman feqr yan j ziman qels tune ye. Di hem zimann xwezay de taybetmendyn gişt hene yek ji wan taybetmendyn gişt j ew e ko her gotin yan bje xwedya sstemeke duartkulasyon ye.

Enwer Karahan: Çi ne ev herdu artkulasyon, ji i pk tn?

Mistefa Aydogan: Yek j ji yekneyn manedar yn her pik pk t. Yan ji morfeman pk t. Ya duyem j ji yekneyn manecudaker yn her pik pk t. Yan ji foneman pk t.

Enwer Karahan: Tu dikar v duartkulasyonbn piek din zah bike?

Mistefa Aydogan: Baş e. Ez dikarim weha bibjim; di hem zimanan de deng hene em p dizanin ko hejmara van dengan pir bisnorkir ye. Û gava bi ser xwe bin, tu maneya van dengan tune ye. Îcar em dikarin bi saya van dengn hejmarbisnorkir bmane, bi sed hezaran peyivn manedar bikin bi van peyivan manedar j hevokn bhejmar ava bikin.

Enwer Karahan: Ev taybetmendyeke zimanan a gişt ye li ba kurd j heye?

Mistefa Aydogan: Bel, ev taybetmend li ba her ziman heye herweha li ba kurd j heye.

Enwer Karahan: Ma ev duartkulasyon di her ziman de bi eyn away pk t?

Mistefa Aydogan: Na. Di her ziman de bi eyn away pk nay. Her ziman bi awayek xwe y xweser v taybetmendy nşan dide. L ya ji bo me giring ew e ko di her ziman de bi away cuda j pk b, ev taybetmend heye.

Enwer Karahan: Baş e kek Mistefa, l tu dizan, qeneetek li ba hin kurdan heye ko hejmara gotinn kurd ji ya zimann din pir kmtir e.

Mistefa Aydogan: Min ber j got ez niha j dibjim ko div ji bo me pir zelal be ko tu ziman ji tu zimanan ne feqrtir e, ne qelstir e. Ji ber taybetmendya gişt ya me bstikeke ber behsa w kir, gotinn her ziman zind bsnor e. Ji ber ko ziman mirov xwedy sstemeke vekir ye, mirov di her ziman de, dikare hertim gotinn n bike.

Enwer Karahan: Heger ziman qels tune be, car em ji bo kesn da dikin ko kurd qels e i bibjin?

Mistefa Aydogan: Em bibjin kurdn qels.

Enwer Karahan: Le ziman prmtv? Ji ber ko di derheq kurd de daya prmtvbn j t guhn me.

Mistefa Aydogan: Ez j dibihzim ez ji v yek pir eciz dibim. Ji ber ko ziman prmtv j tune ye kurd j ne zimanek prmtv e. Ji qewla zimannas swd profesor Alvar Ellegård, Çandn mirovan yn ko xwedyn teknolojyn best hene. L ziman prmtv tune ye. Helbet zimann ko ji bergindyn derbirnn tgeh byern zanist bpar hene, l ew xwedyn hem mkanan in ko dikarin bi temam bi avkanyn xweyanj mna ziman swd ko di van sedsaln dawy de bi rya deynkirin wan hilbernin. Div em ji br nekin ko ziman li gel pwstyn civaka xwe digunce. Heger b bra te, min demek behsa ziman taap kirib.

Enwer Karahan: Bel, t bra min. Ew ziman ko li gundek bi ten t peyivandin?

Mistefa Aydogan: Er. Li gundek w gav hejmara axvern w 89 b. D re j min li devereke din nr, hing min dt ko ev hejmar daketib 80y. Tu niha w ziman, yan ziman taap bn di civakeke pşket de bi kar bn, ez da dikim ko ew ziman bi taybetmendyn xwe yn ziman mirov d li gel pwstyn civaka n bigunce. Helbet ev bi derbek re nabe. Prosesek div.

Enwer Karahan: Ê?

Mistefa Aydogan: Ê, bila tu kes sc xwe nexne stuy ziman dev ji w cehalety berde ko dibje kurd zimanek prmtv e. Ziman qels tune ye, ziman prmtv tune ye, l ziman statunizm statubilind heye. Belk ya ko div em ser xwe btir p bişnin, ev be.

Enwer Karahan: Îcar div kurdn me awa bike?

Mistefa Aydogan: Bila kurdn me ji qewla İsaac Bashevis Singer,ziman metbexa dya xwe bi kar bnin. Ez dibjim; kurdino, ziman feqr tune ye, l ji qewla rojnamevanek swd, Her ko zimanek wenda dibe chan feqrtir dibe, loma div em li ziman xwe bi xwed derbikevin, da kurd tk nein, kurd wenda nebe chan j feqrtir nebe.

Enwer Karahan: Baş e. Ez dixwazim tiştek din bipirsim.

Mistefa Aydogan: Heger destra te hebe, ber pirsa te ez tiştek din j bibjim.

Enwer Karahan: Kerem bike.

Mistefa Aydogan: Di war kurd de, hem qenaetn şaş hene hem j pşhikim. Belk mirov karibe qenaetn şaş biguherne, l pşhikim zehmet in. Her ko ez li pşhikimek rast tm ez peyiva Einstein bi br tnim: Parekirina pşhikim ji parekirina atom dijwartir e. Tu ji min bipirs, ji bo me tu xr di van qenaetn şaş van pşhikiman de tune ye, l ji bo asmlasyon xrek baş di wan de heye. Ji ber ko hem qenaetn şaş hem j pşhikim rewş ji bo biserketina asmlasyon xweştir dikin. Loma div em xwe ji van tiştan bi dr bixin. De ka car pirsa xwe bike.

Enwer Karahan: Pirsa min ev e; li gora baweriya te, ew kesn ko bi zimanek din edebiyat dikin, ad chana edebiyat ziman kurd nin, yan na?

Mistefa Aydogan: Edebyat di v war de li esl mirov nanre. Li mijar j nanre. Li ziman dinre. Tu bi kjan ziman binivsn, tu ad edebyata w ziman ye. Hin nivskarn swd hene ko mijarn romann wan li ser kurdan in heta yn hinan li Kurdistan bi xwe derbas dibin. Ma mirov dikare wan romann swd ad edebyata kurd bihesibnin? Loma k bi kjan ziman binivsne, hing ad w edebyat ye. Hin kes hene ko bi esl xwe kurd in, l berhemn wan bi tirk ne, bi ereb ne, bi swd hwd ne belk mijarn berhemn gelekan ji wan li ser kurdan jyana kurdan bin j. Ma ji ber v yek mirov dikare bibje ko ev berhemn edebyata kurd ne? Helbet, na! L ji ber v yek j tu nikar bibj ko ew ne kurd in. Bel, ew helbet kurd in, l berhemn wan ne ad edebyata kurd ne ad ziman kurd ne.

Enwer Karahan: W gav em d i nav li wan nivsn te bikin ko ew bi nav ceribandin ne tu wan bi tirk dinivs?

Mistefa Aydogan: Tu nav tirk li wan bik. Ji ber ko tiştn ko min di v war de ber gotin, ji bo nivsn min j derbas dibin. Nivsn min bi kjan ziman bin, hing ad w ziman ne. Yn ko ez bi tirk dinivsnim, mijarn wan hem li ser kurdan bin j ew dsan ne ad kurd ne, l ad tirk ne.

Enwer Karahan: Ka tu ji kerema xwe re, ji me re zeheta w bike, ziman i ye, zarava i ye?

Mistefa Aydogan: He ziman zarava ne, tarfa wan pir dijwar e. Ew tişt ko em j re dibjin zarava, guhartoyeke zimanek ye. Li gor baweryeke gişt, t gotin ko tgihiştina dual nşana zaravaybn ye. Ango hin zimannas ji bo tarfa zaravayan, tgihiştina dual wek pvanek dibnin. Dibjin heger mirov ji hevdu tbigihje, hing mirov div behsa zaravayn zimanek bike. L heger mirov ji hevdu tnegihje, hinge du zimann cuda ne. L gelek zimannas bi awayek germ li v tarf nanrin v tarf wek tarfeke biproblem dihesibnin. Ji ber ko yn em carinan ji wan re dibjin zarava, ji hevdu fahm nakin, l yn ko em ji wan re dibjin zimann cuda j dikarin bi rehet ji hevdu fahm bikin. Bo nimne, du kurdn xwedyn zaravayn cuda nikaribin ji hevdu fahm bikin j em j re dibjin zarava tev ko swdaxv norweaxv ji hevdu fahm dikin j em j re dibjin zimann cuda. Ev heta demeke ber, ji bo xirwet sirb j weha b. T bra min ko li Swd zarokn xirwetan yn sirban din dersa ziman zikmak nav ziman herduyan sirbxirwet b zimanek b. L gava bn du dewletn cuda, hing zarokn xirwetan dest p kir n dersa ziman xirwet yn sirban j n dersa sirb. Zimannas dizanin ko ev tarf tr nake ev yek bi pvann zimannasy nabe. Di v xal de siyaset tayinker e.

Enwer Karahan: Yan ev tarf ne rast e?

Mistefa Aydogan: Na, ne rast e. Gelek kes bi heq dipirsin, heger ev tarf rast be, ima swd norwe du zimann cuda ne ne zaravayn ziman skandnav ne. Heger ev tarf rast be, em hing ji elvdaly re i bibjin? Elvdal (älvdalska) li hermeke Swd, li Dalarnay t peyivandin tgihiştina dual di navbera elvdal swdya standard de tune ye. Heta hin dibjin ko elvdal ji swd btir nz ziman zland ye. Ez dixwazim dsan bibjim ko li v der, ji rola zimannasy btir rola siyaset derdikeve pş. Carinan weha dibe ko snorn welatek tayin dike, b ev zarava ne, an j zimann cuda ne.
Enwer Karahan: Bi armanca ko dikare ji bo me j nimneyek pk bne, ez dipirsim: Ma elvdal ne zaravayek ziman swd ye?

Mistefa Aydogan: Niha weha t hesibandin. L di v war de gelek trazn biheq hene.

Enwer Karahan: Wek i?

Mistefa Aydogan: Hin hene ko dibjin elvdal zimanek bi ser xwe ye ne zaravayek swd ye. Heta parlamenter herma Dalarnay Kenneth Johansson di 20.10.2006an de pşnyazek da Parlamentoya Swd t de dibje; Elvdal ji swdya standard pir cuda ye loma ji bo ko elvdal wek zimanek hindikayyan an j wek zimanek herm b qeblkirin, div biryar b dan, da Hikmeta Swd li gor peymana Konseya Ewrpay lkoln bike.

Enwer Karahan: Û bi v pşnyaz yan j bi v minaqaşey netewebn li Swd tk ne, ne weha?

Mistefa Aydogan: Na. Tew tu kes behsa tkna netewebn j nekir.

Enwer Karahan: Reaksyonn dorhl awa bn?

Mistefa Aydogan: Di 09.02.2007an de di rojnameya swd Aftonbladet de, bi nav elvdal zimanek e ne zaravayek swd ye nivsareke hevbeş hat weşandin. Di w nivsar de piştgirya pşnyaza Kenneth Johansson hat kirin ji Parlamentoy daxwaz hat kirin ko Peymana Konseya Ewrpay ji bo elvdaly pk bne elvdaly li Swd wek zimanek qebl bike. Bawerya wan ew b ko bi v away zindmana elvdaly dikare ji bo nifşn pşeroj j misoger bibe. Helbet wan di dawya nivsara xwe de j weha gotib; Parastina elvdaly t maneya parastina beşek mrata swd ya and j.

Enwer Karahan: Loma min got dikare ji bo nimneyek pk bne. Ev hem perspektfeke baş e hem j di war qeblkirina rastyan de piştgiryek e.

Mistefa Aydogan: Bel. Û min dikira ji br bikiraya, di bin v nivsar de navn giring naskir hene. Madem te got ko ev dikare bibe nimneyek, hing ez dixwazim navn wan j li v der bn gotin, da asta piştgiry j dyar bibe. Navn li bin v nivsar ev bn: Östen Dahl (profesor zimannasy), Lars Steensland (profesor nivskar ferhengn elvdal), Henrik Williams (profesor zimann skandnav), Lars-Olof Delsing (profesor zimann skandnav), Gunnar Nystrom (zaravanas/dialektolog), Yair Sapir (fil.dr koordnator Konseya Ziman Elvdal), Rut Puck Olsson (nivskar pirtkn zarokan yn bi elvdal), Gösta Larsson (serok Ulum dalskay - Komeleya Parastina Elvdaly), Ingrid Dahlberg (walya Dalarnay y ber) Herbert Halvarsson (endam birvebirina beledyeya Elvdal).

Enwer Karahan: Hin kes dibjin ko div zarava nz hev bibin ji wan zimanek standard, zimanek yekgirt pk b. Ma weha dibe?

Mistefa Aydogan: Ma ji ko weha dibe! Qey ew kurdya ber, ango kurdya ber peydabna van zaravayn hey bikin. Bi gotineke din, qey ew dixwazin protokurdy bikin. Ji ber ko ziman me y yekgirt ew b. Yan ew dixwazin zimanek bikin ko em tu kes j fahm nekin. Ma ev hejmara guhartoyan zdetir neke? Hing kurd d li maln xwe bi zarava an j ziman xwe bipeyivin gava pwend li gel desthilat dann yan j n dibistan j div bi kurdyeke din bipeyivin. Yan yan ew zaravayek li ser zaravayn din ferz bikin, yan j ew zimanek din biafirnin ko li tu maleke kurdan ney bikarann. Ma ev r ye? Ma qey tu ryeke din tune ye? Ma qey r qelihn?

Enwer Karahan: Wek te j bahs kir, ev kesn ko zaravayek didin pş dixwazin li ser zaravayn din ferz bikin, v ry xwedgirav ji bo w didin ber xwe, da kurd pare nebin projeya netewey tk nee.

Mistefa Aydogan: Ya ko d esil kurdan pare bike yektya wan tehdt bike, ya ko div em pir hesab w bikin j bitirsin, ev r bi xwe ye. Ferzkirina zaravayek li ser zaravayn din e. Daxwaza afirandina ziman netewey ya li ser bingeh zaraveyek ye. Ev n ko dixwazin zaravayek li ser yn din ferz bikin, bi i aqil tev digerin? Ma qey dixwazin, bo nimne, zarokek dimilaxv y gundek Pran pişt heft salya xwe li dibistan mecbr bibe ko bi ten bi soran an j bi kurmanc bixwne bipeyive? Ma qey ew zarokek soranaxv Silmanyey bi zor mecbr kurmanc yan j zazak bikin? Ma qey ew zarokek kurmancaxv mecbr bikin ko yan nee dibistan, yan j heger div bi ten soran perwerde bibe? Ji bo xatir Xwed, ma tiştn ko heta niha dagirker tnin ser me, car em bnin ser hevdu? Na, gid! Div em xwe ji v tişt bi dr bixnin. Loma div em li v pirs miqate bin bi awayek realist demokratk nz v pirs bibin nehlin ko ev pirs pirsn bi v reng bibin dnamt di bin civaka me de bne bicihkirin. Ev ne rya biserketin, l rya tkn ye. Ez dsan dibjim; yn ko behsa projeya netewey dikin realteya civaka kurd ya pirzaravay an j pirziman nebnin ji berdla w hewil bidin ko zaravay xwe an j ziman xwe li ser yn din ferz bikin, bi bawerya min, d tovn felaket di civaka me de binin. Helbet yn ko tovn felaket binin div ji bo inna felaket j xwe amade bikin. Hvya min ew e ko ev r ney hilbijartin pwendyeke demokratk di navbera zaravayan de pk b.

Enwer Karahan: Ma tecribeyn Norwe j ne balkş in? Li gor te, ji bo kurd, ji bo tesbtkirina siyaseteke ziman ya realst, norwe ne nimneyeke balkştir e?

Mistefa Aydogan: Bel. Tu di v war de pir biheq . Mirov carinan behsa tiştn dran dike, l y nz ji br dike. Spas ji bo ko te an bra min. Bi bawerya min j nimneya Norwe dikare ji yn gelek welatn din baştir be. Ji ber ko li w der neteweyek du zaravayan an j duzimanan bi kar tne. Ango roj li Norwe du zimann cuda an j du guhartoyn norwey hene. Ji ber ko hin wan wek ziman hin j wek zaravayn heman ziman dibnin, ez bi xwe j di ware binavkirin de, di dudily de me. Ji awayn norwey yek j ziman an j zaravay welat ye y din j norweya n ye. Div b gotin ko di war hejmara axvern wan de ferqeke mezin heye. L herdu awa ji hevdu zde ne dr in tgihiştina dual di navbera axvern wan de heye. Cudabnn mezin btir di ware hebana gotinan morfolojy de tn dtin. Ev nimneyeke pir balkş e belk em dikarin hin dersan j werbigirin. Li Norwe her beledye biryar dide, b kjan ziman an j kjan guhartoya norwe d di birveberin de b bikarann. Li dibistanan herdu awayn norwe j zimann perwedey ne. Li beledyeya ko yek ji wan wek y sereke hilbijart, hing y din j dibe y duyem. L div xwendekarn dibistanan fr herdu zarava an j zimanan bibin. Norwe bi v away pare neb, yektya w ya netewey tk ne, l xurttir b.

Enwer Karahan: Baş e. Îcar em bi xwe dikarin i bikin?

Mistefa Aydogan: Em dikarin ji nimneyn welatn din stfadey bikin. Em dikarin ji rastya xwe hereket bikin. Em dikarin ji nimneyn xerab yn dagirkern xwe dersn pwst derxnin cudahyn xwe ji xwe re nekin asteng bi nrneke demokratk wan ji xwe re bikin zengn.

Enwer Karahan: Yan?

Mistefa Aydogan: Yan em dikarin di v war de pluralzma ziman qebl bikin. Div em qebl bikin ko heger hin j re bibjin zarava j ziman j guhartoyn kurd hene div em li gor v rasty tev bigerin. Hing bila di civaka me de hem j resm bin, ji bo pşdena hemyan j piştgirya civak div b amadekirin, bila hem standardn xwe xurt bikin, da tu kurdek xwe ji dervey proses nebne, berevajya w xwe t de bibne ancax bi v away d l bi xwed derbikeve. A ev e, ya ko d me hemyan li hevdu ragire li ser hevdu bihle. A ev e, ya ko şira hevwelatya demokratk j xurttir bike.

Enwer Karahan: Ka bisekine, ez rasterast bipirsim. Li gora baweriya te, kurd ji zimanan pk t, yan ji zaravayan?

Mistefa Aydogan: Heger mirov bala xwe bidiy, hing mirov d bibne ko yn min bstikeke ber behsa wan kir, ev zimann cuda, yan sirb xirwet j swd norwe j ji zaravayn kurd btir nz hevdu ne ew dual ji hevdu tdigihjin. L dsan j zimann cuda ne. Ev j ji ber siyaset weha ye. Loma ez bi awayek eşkere dikarim bibjim ko grpeke zimann kurd heye. Madem te rasterast pirs, ez j bersiva te rasterast didim. L tiştn ko min li ser rola siyaset ya di v war de gotin j div neyn jibrkirin.

Enwer Karahan: W ax, div em ji berdla zaravayn cuda, behsa zimann cuda bikin. Ma tu weha difikir?

Mistefa Aydogan: Bel. Hing div em kurd ne wek zimanek, l wek nav grpek qebl bikin guhartoyn ko em niha j re dibjin zarava j wek zimann v grp qebl bikin. Ev grp div di grpa ran de beş ran y bakur rojavay pk bne. L ez dubare dikim ko div di v xal de, rola siyaset ney jibrkirin. Û wek din j kurmanc, soran, zazak, hewreman hwd zarava bin j ziman bin j n kurd ne kurd ne. Ango zarava bin, zaravayn kurd ne ziman bin j zimann kurd ne. Tu tişt bi kurdbna wan nay. Loma ez sedema v tirs v taswas qet fhm nakim.



***





SOHBET I

STOCKHOLM, 20/8 2007 Neheqiya mezin li wergran t..
Tşt hat ser Ereb Şemoy div dubare nebe..
Div mirov wergera werger neke..
Wergera bqusr tune ye..
Orhan Pamk di axaftina xwe ya Nobel de laqayt ma..

Min v car j sohbeteke dr dirj bi romannivskar, wergr zimannas kurd Mistefa Aydogan re kir. Helbet sohbetn weha dikare ji bona xwendevann nternet gelek dirj bin xwendina wan zahmet bike, l mkan me y her mezin j ev nameta teknk ye ko em dixwazin j stifade bikin. Bi v away em hewil didin ko zor bidin qedexeyn li ser ziman kurd li perekirina snorn Kurdistan guhdar nekin, wan derbas bikin xwe bigihnin kurdn herar pereyan herweha kurdn li her teref dinyay.

Em dizanin ko arşeyn ziman me, cudayiya zaravayn me pirelfabeyiya w dest nade ko hem nivskarn kurd berhemn hevdu bixwnin, hevdu nas bikin tkiliyeke xurt ava bikin; herweha xwendevann kurd j ji v meseley para xwe werdigirin. Di v war de mkann bipşdeketina teknk xwed roleke giring e. Di van saln dawiy de lidarxistina festval rojn edebiyat yn bakur başr Kurdistan bye sedem ko dayin sitendineke baştir di navbera nivskar, rewşenbr zimannasn kurd de bibe, l helbet ev tr nake. Gelek caran, ji ber endşeyn siyas hin kesn bikrhat, xwed fikir vzyon li dera han dimnin taadt li ser wan t dann; loma j ji zann, tgihştin enerjiya wan kesan nay stifadekirin ko ew ji bon bipşdeketina prosesa netewey kurd fdey bne. Helbet ev tesbta min e min j bi v baweriy ev kar weha daye ber xwe. Di v kar de, ez bi kesn nz xwe re sohbet dikim ko ez wan baş nas dikim, wan samm dibnim dikarim bi rehet di wan re bipeyivim. Heger mkann min dest bidin, ez ereweya v xebat firehtir bikim di ser pş de, bi wan kesan re sohbet bikim ko ew di bin taadta grp terefn siyas de ne ko ew dixwaze van nivskaran bifetisnin.

Mistefa Aydogan j yek ji wan kesan e ko min ev sohbeta dirj p re kirye. Ez bawer dikim ko gelek tişt hene ko ew heta bi niha ji teref kes ve bi eşkerey nehatine gotinin dikare minaqaşeyn balkş j li ser wan bibin di v sohbet de ne. Îdea, tesbt rexneyn balkş in.

Hevpeyvna me piek dirj e, loma j em w di bin s beşn esas de belav bikin ko ew ji werger, edebiyat zimn pk t. Em hv dikin ko hn j tehmek j werbigirin j stifade bikin.


***

Enwer Karahan: Kek Mistefa, ez nizanim b em ji k der dest p bikin. Ji ber ko em te bi gelek hln te yn cuda nas dikin. Di esl xwe de, (yan j li ba min weha ye) em te wek romannivskar nas dikin, l ji ber wegera Orhan pamk -Nav min sor e- xwendevann kurd te wek wergr bi br tnin; gelo ev tesbteke rast e?

Mistefa Aydogan: Er, ez nizanim b ima, l weha b. Ma em awa bikin? W werger btir nav da, belk ji ber w weha b.

Enwer Karahan: Heger rast be, em ji werger rol fonksyona w dest p bikin, awa ye?

Mistefa Aydogan: Bila bi dil te be.

Enwer Karahan: Sipas. W gav, ev meseleya wergera Nav min Sor e awa dest p kir? Hema em ji w dest p bikin.

Mistefa Aydogan: Min hem pirtkn Orhan Pamuk yn heta w dem ber xwendibn. Gava Nav min Sor e derket, min ew j xwend beş yekem wergerand kurmanc. Gava min di telefon de ji biray xwe re xwend, kfa w j re hat w gav min tişt di ser xwe de j re got d re j ew şand ba Orhan Pamuk. Min p re xeber şand ko min dixwast pirtka w ya Nav min Sor e wergerandaya kurmanc. Pişt hevdudtin, Orhan Pamuk j maf w y kurmanc y deh salan da me.

Enwer Karahan: Hema weha? Ma reaksiyona w i b?

Mistefa Aydogan: Ji xwe, ya ko kfa min an bi min pir balkş hat reaksyona w b. Min gotib ko wergera pirtka w j di gelek waran de dikare alkaryek yan j xizmetek bikiraya. W j li hember v gotib; Ji bo v yek i ji dest min b, ez hazir im ko bikim. Ji bo min rmet e ko romaneke min werdigere zimanek mna kurd. Hing bila ev j alkarya min a bi ziman kurd be. Gava min ev bersiv bihst, hing min got ko min nivskar rast hilbijartiye min tavil dest bi wergera Nav min Sor e kir.

Enwer Karahan: Ew ber weşandina wergera pirtk hatib Stockholm j. Ez bawer dikim ko we hevdu dtib, hing helwsta w awa b?

Mistefa Aydogan: Bel, ew hat Stockholm min weşanger xwe y Ewrpay Arif Zrevan, me şeveke xweş p re bihurand di w şev de, tiştn ko w li ser maf azadyn kurdan herweha yn li ser and ziman kurd gotin, kfa me pir an. W w şev dsan got ko w d pşgotineke xweser ji bo wergera kurmanc binivsandaya ji bo propaganday piştgirya and ziman kurd i ji dest w bihatana d bikirana. Me ji aly helwsta ronakbrek ve tu qisr nedt ko em karibin ji raya gişt re behsa w bikin.

Enwer Karahan: Bi qas ko ez dizanim ji bo danasna pirtka xwe b Diyarbekir j.

Mistefa Aydogan: Bel. Ew di dawya heyva gulana 2002yan de beşdar Festval bb li w der wergera kurmanc dab nasandin ew ji bo xwendevann xwe mze kirib. Û herweha axaftinek li ser ziman zikmak j kirib.

Enwer Karahan: Tu beşdar civn neb, l hn bi hevdu re bi telefon beşdar bernameya Radyoya Zayeley bn. Gelo tu dikar ji xwendevann me re eşkere bike b w li w der i got?

Mistefa Aydogan: Heger destra te hebe, ez wergera axaftina w ji entey xwe derxnim ji te re bixwnim. Min roja pişt w, di malpera Radyoya Zayeley de dsan li w bernamey guhdar kir peyiva w wergerand kurmanc. A va ye. Binre b w li w der bi awayek eşkere i gotiye: Ez hatim v der, da piştgirya wergerandina pirtka xwe ya kurd bikim. Ez hatim v der da nşan bidim ko kurd j bi qas tirk zimanek dewlemend e, wergern weha mimkun in, mirov hene ko bi qas neqaşn pirtka min xwedty li kurd dikin, w diparzin, li adetn xwe bi xwed derdikevin. Orhan bi minasebeta kurd j nşan dida ko nivskar nikare li hember serdema xwe laqayt bimne.

Enwer Karahan: L di axaftina xwe ya xelata Nobel de eyn hesasyet nşan neda.

Mistefa Aydogan: Tu biheq . Axaftina w ya xelat axaftineke edeb b, l li gor bawerya min, divya w ew fersend ne bi ten ji bo nşandana nivskarya xwe hza xwe ya edeb, herweha ji bo nşandana ronakbrya xwe j bi kar bianya. Tu ji min bipirs, di w klka drok de, divya hin rastyn nenkarbar bihatana rojev. Belk dsan kef bi ser dev hin nijadperestan biketaya, l hvyn ji ronakbrek dihat payin j d pk bihatana v yek d ne tu tişt ji ronakbrya w ne j ji nivskarya w daxistaya, l d rmeta w btir bikiraya qedr w j bilindtir bikiraya. W li gel nivskarya xwe ya biserket dikar di klkeke drok de helwsteke drok j nşan bidaya.

Enwer Karahan: Yan div w ev helwst di axaftina xwe ya xelat de j nşan bidaya.

Mistefa Aydogan: Helbet. Ji ber ko nivskar ne bi ten bi berhemn xwe, herweha bi helwstn xwe yn ronakbr j div rola xwe bilzin. Îroj j tu lukseke nivskaran tune ye ko bibjin Em bi ten bi karn xwe yn edeb mijl in, loma pirsn civak neheqyn hey me eleqedar nakin. Binre, b do li Fransay Zola awa ne bi ten bi romann xwe, herweha bi helwsta xwe ya ronakbr j b drok, div nivskarn dema me j bi helwsteke weha tev bigerin.

Enwer Karahan: Orhan Pamuk ber xelat helwsteke weha nşan dab?

Mistefa Aydogan: Bel, gelek caran. Loma gelek kesan hv dikir ko di w roja giring de, gava avn tevahya chan li ser w bn, w d li gel hz şyana xwe ya edeb, aly xwe y ronakbry j bi awayek nşan bidaya. Ji ber ko gava Salman Ruşt j hat afarozkirin, Orhan li Tirkyey y yekem b ko ew parast. Ew li gel kar xwe y romannivskary, beşdar gelek alakyn ronakbry dib loma j wek parzger mafn mirovan, azadya fikr demokrasy j dihat dtin. W ev yek bi pratka xwe baş nşan dab. Gava min peyivn w yn ji bo anda kurd ziman kurd bihstin j ez ecbmay nemam. Ji ber ko Orhan Pamuk ne bi ten bi hla xwe ya edeb, herweha bi berpirsyarya xwe ya ronakbry j ber nşan dab bi minasebeta weşandina wergera Nav min Sor e j xuya kirib ko nivskar nikare li hember serdema xwe, pirsn civaka xwe yn navnetewey laqayt bimne.

Enwer Karahan: L ez dsan dubare dikim. Ew w roj laqayt ma!

Mistefa Aydogan: Bel. L bawer bike, h j ji bo min ne ew qas hsan e ko ez t bigihjim b ima weha kir. Ji ber ko ji bo romannivskarek mna Orhan Pamuk ko romann w li her devern chan rexneyn pir ern werdigirtin otorteyn chan yn edebyat bi sempatyeke pir mezin l dinr bi hvyeke pir xurt behsa w dihat kirin herweha wergern pirtkn w yn cuda bi awayek nedt dihatin firotin, yan nivskar ko romann w bi sedhezaran dihatin firotin, gelo wergera kurd ya ko ancax ew j bi zor du hezar lib bihatana firotin, ima ew qas bala w kişandib kfa w ji bo i bi awayek ecb anb? Çima bi taybet ji bo wergera kurmanc pşgotineke xweser nivsb di w pşgotin de, neqaşn ko dixwazin rengn xwe adetn xwe biparzin kurdn ko dixwazin anda xwe, rengn xwe ziman xwe biparzin şibandibn hevdu bi v away pwendyek di navbera naveroka pirtka xwe rewşa kurdan de danb? Ez van tiştan ne ji bo iqnakirina te dibjim. Ez şahidn van im.

Enwer Karahan: Pirseke din j ji bona min pir giring e, div ez w bipirsim. Gava Orhan hat Stockholm da xelata Nobel werbigire, ez dizanim ko we hevdu nedt. W di wan rojan de payeyeke bilind da wergr xwe y swd weşangern xwe ji kontenjana xwe gelek kes dawet xwarina merasima xelat kirin. Gelo ima w tu nedt tu dawet nekir? V yeka hen li ser te tesreke negatv nekir? W ima tiştek weha kir?

Mistefa Aydogan: Bi hers navn Xwed, ez nizanim b w ima weha kir. Helbet, heger w bi awayek din bikiraya, hing ne ji bo şexs min, l ji bo kurd dayn w hewildann w yn di v war de, dikarb helwsteke maql bihataya hesibandin. Ji xwe, divya xatir kurd bi awayek taybet bihataya girtin. Ya rast, min zde cehd nekir, l ez pir kfxweş bibma ko w pwendyeke weha bixwastaya.

Enwer Karahan: Kek Mistefa, bi qand ko em dizanim, mijliya te ya sereke nivskar ye, yan j romannivskar ye, tu bi v away piek j neheqiy li xwe nivskariya xwe nak?

Mistefa Aydogan: Rast e, ez j dizanim ko mijlya min a sereke nivskar ye ez dixwazim weha j b zann. L gava mirov xebatn pirhl dide ber xwe, hing carinan ji dervey radeya mirov dikare weha bibe ko hin xebatn mirov yn din btir derkeve pş. Yan j weha b dtin. Gava min dest p kir, hing meydana xwendina kurd zde ne bi dil min b?

Enwer Karahan: Ma niha bi dil te ye?

Mistefa Aydogan: Na, niha j ne bi dil min e. Şertn hey ne bi dil min in, ne ji bo nivskaran ne j ji bo peydakirina xwendevanan... L heger destra te hebe, ez dixwazim behsa w sedem bikim ko li ser hesab dema nivskarya min ber min demek dab werger.

Enwer Karahan: Kerem bike.

Mistefa Aydogan: Gava min nivsand wergera xwe ya yekem weşand d re j pirtka xwe ya yekem gihand dest xwendevanan, hing min baştir dt ko meydana ko nivsa kurmanc hesp xwe l bibezne zde ne fireh b, bazara ko bikir l rabin zde ne xweş b ne xurt b. A hing pwstya firehkirina v meydan, xurtkirin xweşkirina v bazar wek berpirsyaryek btir derket pş. Ev ne ji bo kurd bi ten, herweha ji bo nivskarya kurd j weha b mixabin h j weha ye. Ji ber v yek, min ji bo xatir bicanna v berpirsyary, ziman min nagere, l div ez dsan bibjim ko min tahde li nivskarya xwe kir ji bo demek giran da werger.

Enwer Karahan: Ji bo i, ma weger ji nivskariya te giringtir e?

Mistefa Aydogan: Ne ko ji nivskariya min giringtir e

Enwer Karahan: L i ye?

Mistefa Aydogan: Ji bo ko meydan ji nivskarya min re j xweştir bibe bi gişt j ji bo ko girseyeke xwendevanya kurmanc di civak de peyda bibe her ko bie xwendina kurmanc civak btir bide ber xwe. Herweha ji bo ko şert di war nivskarya kurmanc de j baştir bibe. Ev j ji bawerya min a bi werger rola w dihat. Ji ber ko li gor min, werger pwstyek e. Helbet werger ne bi ten pwstyek e, herweha bersiva pwstyek ye j. Civakn ko bi taybetmendya werger hisyane ji rola w haydar bne, ji bo pkanna v pwsty seferberyn mezin lan kirine. Heger mirov bala xwe bide wan civakan j mirov bibne, b encamn awa wergirtine. Ji ber ko bi saya v hiner ye ko di navbera du kulturan de pireyn xurt hatine avakirin. Bi saya v hiner ye ko rya dyaloga kulturan vebye meydana pywendyn kulturn cuda firehtir bye.

Enwer Karahan: Ji bo dewlemendkirina zimanan j tu fonksyona w tune ye?

Mistefa Aydogan: Bel. Tiştn ko ez li gelek deveran dibjim, ez dikarim di v sohbet de j dubare bikim. Bşik, di w war de j fonksyoneke werger ya giring heye. Ziman ko ji v dyalog bpar e, wek ziman ko deryn chan li xwe girtine, d di snorn xwe de her hefskir bimne. Ji xwe, tiştek weha j ne mimkun e ne pwst e j. Loma div ziman xwe ji dyalogn weha re veke. Û ziman ko bibe mijar werger j d ji w gav p ve tu snor nema p dikarin ew d nema wek ber bimne. Ev hiner di pwendya destpk de zor dide snoran firehbn li ser wan ferz dike.

Enwer Karahan: Ma di civaka me de ev giring hatiye fahmkirin?

Mistefa Aydogan: Ez dibnim ko hd hd be j em d giringya werger fahm dikin hvya min ew e ko heger ev fahmkirin niha nikaribe j d di pşeroj de r li ber pşvena w btir veke di civak de w bigihne statuyeke baş. L div ez dsan bibjim ko di rewşa niha de, ev hiner ji statuya xwe ya heqkir h j bi dr e. Pvajoyek pwst e ko şertan ji bo v curey xebat ji bo v pira navbera andn cuda xurttir bike. Div em l bixebitin ko v pvajoy bi hem taybetmendyn w bistewnin. Ji ber ko werger d pareyek jyana me ya civak ye di şikildana struktura hizrn me de roleke w ya pir giring heye. Loma j div em qmeta v rol baş bizanin.

Enwer Karahan: Ez dibnim ko tu ser xwe pir bi v meseley re dişn tu bi heq j.

Mistefa Aydogan: Heger ez ser xwe neşnim, ez hing y we bişnim. Bo nimne, Min dikar romana Pamuk di demeke pir kurt de j wergerandaya. Yan min dikar ser xwe p neşandaya wergerandaya, l hing d i qmeta w hebya. Ez baş bawer dikim ko heger wergr ser xwe bi wergera xwe re neşne, hing ser xwendevanan d bişe. Loma min hewil da ko ez ser w kmtir bişnim.

Enwer Karahan: Ji ber w ye ko tu wan nivskaran hildibijr ko ew ser xwe bi berhemn xwe re dişnin?

Mistefa Aydogan: Ez hem nivskarn ko ser xwe bi berhemn xwe re dişnin hildibijrim hem j yn berhemn xwe bi sebir dinivsnin hildibijrim. Werger j bi sebir dibe. Loma ez j hewil didim ko berhemn bi sebir nivsand bi w sebir wergernim.

Enwer Karahan: Bi te j weha t ko mirov ji hin wergeran fm nake? Hin hevok hene ko mirov dibje qey wergr/ j fahm nekiriye wergerandiye. Belk ev dibe sedem ko dem b mirov mecbr bibe ko eyn berhem dsan wergerne?

Mistefa Aydogan: Rast e. Hin werger hene ko tgihiştina wan carinan pir zehmet e carinan hin hevok hene ko mirov dibje qey werger w yan wergra w ew fahm nekiriye, l xwe mecbr his kiriye ko wergerne. Div ev nebe. Ji ber ko ji bo wergerandin, div wergr hevoka xwe fhm bike. Dibe ko mirov carinan hevokek baş fhm neke. Hing div mirov w hevok wernegerne. L ji aly din ve j div ev hevok b wergerandin. Gava ez dikevim rewşeke weha, yan gava ez di orta Xell Cell de dimnim, ez dewam nakim. Ji ber ko di tgihiştina min a werger de, ew yek tune ye ko ez by fahmkirin hevok wergernim. Heta ko ez fahm nekim, ez wernagernim. Qisra her mezin ko wergerek bike, ev e. He wergerandina berheman ya ji n ve ye, sedemek dikare wergera trqisr be, l dikare sedemin din j hebin, bo nimne, sedemn ticar hwd...

Enwer Karahan: L ez dibjim ko wergera bqisr tune ye.

Mistefa Aydogan: Helbet. Ber div ez dyar bikim ko hem babeta werger bi gişt minaqeşeyeke dr dirj e hem j ev babet bi ser xwe. Loma ez bawer nakim ko di aroveya v hevpeyvn yan j v sohbet de hil. L dsan j ez dikarim li ser v pirsa te hin gotinan bibjim. Wergera bqisr tune ye. Wergera ji sed sed wek orjnala xwe ne mimkun e. Pirsa sereke ew e ko destra kjan qisran heye, kjan qisr qeblbar in. Di v war de, nrnn cuda, teoryn cih hene. L li gor min, ber hertişt, dirustya bi form naveroka tekst re şert e. Helbet naverok bi ten j ne bes e. Bo nimne, heger ez bi ten naverok bidim xwendevann kurd ji stla nivskar b par bihlim ji berdla w, berhema nivskar bi stla xwe ango bi stla wergr pşkş bikim, hing ev j qisr e li gor min, qisreke neqeblbar e j. Ji xwe, min ber nivsb niha j ez hewil didim ko bi awayek berfirehtir li ser werger rawestim.

Enwer Karahan: Baş e, l ez dixwazim nemaze li ser wergera dyoman bipirsim. Ji ber ko ya pir dibe problem belk wergera wan be.

Mistefa Aydogan: Ji xwe, ev problemeke pir mezin e.

Enwer Karahan: Er, loma ez dipirsim. Div mirov dyoman awa wergerne?

Mistefa Aydogan: Li gor min, metoda her baş ew e ko mirov ber maneya dyom bi tevay fahm bike d re heger hebe, di ziman hedef de dyoma li hember w peyda bike. Ji ber ko her dyomek yekneyeke lekskal e, hing mirov nikare li maneya gotinn w binre maneya dyom tbigihje. Îdyom di v war de pir bwjdan in. Loma gava mirov av li dyomek ket, div ne bi gotin bi gotin, l bi temam l bigere, b maneya w ya wek yekneya lekskal i ye l bigere b di ziman hedef de li hember v dyoma ziman orjnal dyomek heye yan na.

Enwer Karahan: Ma hertim dyoma ziman orjnal di ziman hedef de peyda dibe?

Mistefa Aydogan: Na. Ev yek hertim nabe. Û ev rewşeke ne wergerdost e. Ya rast, wek min got, dyom nayn wergerandin, li hembera wan dyom tn peydakirin. L di rewşn taybet de, mirov carinan mecbr dimne ko tawz bide. Carinan weha dibe ko mirov nikare dyomn hember dyoma orjnal peyda bike. Heger di ziman hedef de dyom peyda nebe, div mirov ji mecbr rya dana zahatek hilbijre. L ev j baldaryeke mezin dixwaze. Ji ber ko tu zahat nikare bibe bergindya hza dyoman. Loma mirov di rewşn weha de hewil bide, heger ji y ziman orjnal kmtir be j qelstir be j bila kiras ziman werger j biirise.

Enwer Karahan: Ez di werger de hevoksazy j biprisim d re dixwazim sohbet li ser wergran bidomnim.

Mistefa Aydogan: Ji xwe, pirsa hevoksazy pir giring e. Ji ber ko gelek kes di werger de giringy btir didin peydakirina gotinan li hevoksazy zde ne miqate ne. Ji bo ko ez şaş neym fahmkirin, div ez ber dyar bikim ko gotin giring in, l ya her giring hevoksaz ye. Helbet ji bo min sedema v yek heye ko ez ji hertişt btir li ser hevoksazy radiwestim dixwazim ko em btir bala xwe bidin w. Heger hevoksaz tk , hing gyan ziman p dibe, bruh dimne, away fikirandina neteweyek j tk die. Ji ber ko heta hevoksaz tk nee, hn bi piran gotinn byan j bi kar bnin, d ruh kurd her bimne. Loma ez dibjim giringy btir bidin hevoksazy ji bikaranna gotinn byan netirsin.

Enwer Karahan: Yan tu bikaranna gotinn byan pşnyar dik?

Mistefa Aydogan: Na! Ez di nivsn xwe de, di wergern xwe de hewil didim ko heta ez karibim, gotinn xwer bi kurd bi kar bnim. Ez bi ten dixwazim bal bikişnim ser hevoksazy rol giringya w ya ji bo zimanek. Heger mirov bala xwe bide farisya roj ko gelek gotinn ereb tn bikarann, hing mirov d v yek baştir fahm bike. Heta ko hevoksazya faris tk nee, hem gotin gotinn ereb bin j ew ziman d her faris be. L heger hevoksaz tk , hing gotin i bin j ew dibe tiştek din. Loma min di nivseke xwe de nimneya Qimbele li met`em fecir dab. Ji dervey prepozsyona liy ya kurd, hers gotinn din, ango qimbele, met`em fecir gotinn ereb ne, l hevoka me dsan j hevokeke kurd ye. Ya ko dike ew kurd be, hevoksazya kurd ye. L ez dsan dubare dikim, ji bo xatir Xwed, bila kes weha fahm neke ko ez bikaranna gotinn byan pşkş dikim.

Enwer Karahan: Îcar em dikarin behsa wergran bikin. Te behsa werger kir, le wergr?

Mistefa Aydogan: Ji xwe, yn ko neheqya her mezin l dibe, wergr bi xwe ne. Em gelek caran wergeran dibnin, behsa wan dikin, heta pesinn wan vedidin dibjin ko ew pirn andn cuda ne dyaloga navbera ziman andan bi saya wan pk t. L nay bra me, b hosteyn van dyalogan, van piran k ne? Div di v war de meraqeke civak hebe. Ev pirs li ba min pir giring e.

Enwer Karahan: Çima?

Mistefa Aydogan: Ji ber ko civakn xwedyn meraqeke weha dibin xwedyn atmosfereke and ya zengn rengn. Ev meraq e ko giringya wergran derdixne meydan r li ber neheqy digire. Civakn xwedyn meraqeke weha btir tgihiştine, b di jyana wan a fikr de giringya rola werger wergran i ye. Û civakn weha ne ko civakn din li d xwe hlane.

Enwer Karahan: Ez dixwazim li vir dsa pirseke bi Nav min sor e re girday bikim. Di esl xwe de, te ber Nav min Sor e end kitbn din j wergerandibn kurd, l ev werger hna btir bi pş de derket, ev ji ber i b? Ez ji ber w yek dibjim, gava te ev kitb wergerand, Orhan Pamk hna xelata Nobel j wernegirtib, loma ez dipirsim. Gava te ev kitb wergerand kurd, te texmn kirib ko Orhan d xelateke weha giring werbigire?

Mistefa Aydogan: Min texmn dikir, ji xwe, weşangr min başr welat Mieyed Teyib gava wergera min bi tpn ereb j weşand, li berga paşy nivsb ko di van deh saln pşya me de, yek ji wan kesn ko d v xelat werbigire, teqez d Pamuk be. L helbet ez nikarim bibjim ko sedema wergera pirtka w bi ten ev b. Ber j texmna gelek nivskarn din hatib kirin, l wan ev xelat wernegirt. Loma li gel bawerya bi fonksyona werger ya ji bo pşdebirin dewlemendkirina edebyata welatek sedema min a bingeh j ew b, ji bo xra kurmancy herweha ji bo piştgir propagandaya kurmancy, min dixwast ez berhemn wan nivskaran wergernim ko di kategoryn xwe de bijarte ne ya rast, di raya gişt de j her populer in. Helbet awanya berheman taswasa min a edeb hem di hilbijartina nivskaran de hem j di ya berhemn wan de roleke sereke lst, l div ez li xwe mikur bm ko li gel v j pwstya moral, piştgir propagandaya ji bo kurmancy j xwedya rolek b.

Enwer Karahan: Di esl xwe de, eleqeya Siltan Flan ya Yaşar Kemal btir bi rewşa kurdan ve girday b, l zde deng j derneket, ima?

Mistefa Aydogan: Bel. Div w pirtk btir bala kurdan bikişandaya. Helbet nirxandina w ya edeb tiştek cuda ye. L ez ji alyek din ve li v pirtk dinrim. Loma div Siltan Flan btir derketibya pş. Ji ber ko di w pirtk de, rewşa mtingehbna welat me bi awayek eşkere dihat xuyakirin. Her di w pirtk de dihat gotin ko Pirsa her sereke ziman e. Vya ji br nekin. Ew ber ziman xwe ji br bikin grkbna xwe wenda bikin ew ji dil bixwazin bibin fl. Nivskar pirtk j bi minasebeta v pirtk gotib; Ma li Tirkyey, dibistann ko grkan dikin fl hindik in?

Enwer Karahan: Te hna btir kitbn nivskarn tirk wergerandine, ev terch ji ber i ye?

Mistefa Aydogan: Rast e, min ne bi ten ew, l btir ew wergerandine. Wek din j ez v yek wek qisrek j nabnim. Min wergera xwe ya yekem ji ber du wergern Jack London, ji ber wergern swd tirk wergerandiye min pirtka Ann Eriksson ji swd wergerandiye, herweha ferhenga Lexin ya swd ko ji 70.000 gotinn swd pkhat j tev du hevaln xwe yn din wergerandiye kurmanc. Gava fikra min a li ser hiner werger hat guhartin di p re j gava ez piek krtir bi wergernasy daketim, hing ez baştir ewle bm min tercha xwe li gel wergera ji ziman yekem, ji ziman orjnal dan. Loma j zimann orjnal yn ko ez dikarim li gor v hizr j wergernim tirk swd ne. Ji xwe, ez dikarim ji kurmanc j wergernim, l niha tercha min kurmanczekirina berheman e, loma ev hl btir derdikeve pş.

Enwer Karahan: Pişt te ev got, ez j dixwazim bipirsim, ma tu dibj bila ji ziman duyem yan ji y syem werger qet nebe?

Mistefa Aydogan: Na. Ez nabjim ko div ji ziman duyem yan j ji y syem qet ney wergerandin. Ez dizanim ko di v war de baweryn cuda hene, teoryn cuda hene. L bawerya min ew e ko heta ko ji dest mirov b, div mirov wergera werger neke bi ten ji ziman orjnal werger bike. Ez v yek ji bo wergera edeb dibjim. Helbet tev v j di hin rewşn taybet de mirov dikare yan j mecbr dimne ko bi awayek din bike. Bo nimne, mimkun e ko wergrn ji ziman n yan j ji zimanek din ji me pir dr heta demeke dirj j peyda nebin, hing em nikarin kurmancaxvan ji berhemn edebyata v ziman b par bihlin loma j em ji mecbr ji wergereke din wergernin kurmanc. Tişt ko ez dibjim, ji dervey van rewşn taybet e. Ez behsa wergera deal dikim ko di şertn normal de dibe div di navbera ziman orjnal kurmancy de pk b. Tişt ko di wergera Şivan Kurd de hat ser Ereb Şemoy div dubare nebe.

Enwer Karahan: Madem bi werger re eleqedar e, ji kerema xwe re bibje, b ev mesele i b.

Mistefa Aydogan: Wek herkes min j ev pirtk xwend. Min wergera kurmanchez mezin Nuredn Zazay xwend. L d re orjnala v pirtk ya bi kurmanc ket dest min. Min herdu dan ber hevdu, hing min dt b ez di israra xwe ya ziman orjnal de i qas biheq im. Ereb Şemo yan j Şamilov bi nav Şivan Kurmanca ji xwe re romanek nivsye, d re ew wergerandiye rs, Bazel Nikitin j ew ji rs wergerandiye frans Nredn Zazay j ew ji frans wergerandiye kurmanc. Va herdu j li ba min e. Ka bisekine, ez herduyan nşan te bidim.

Enwer Karahan: Er weleh, d pir baş be.

Mistefa Aydogan: L binre, ev ya orjnal e ev j wergera w ya kurmanc ye ko ji wergera frans ya ji wergera rs hatiye wergerandin. Yan wergera wergera wergera werger ye. Îcar tu bi xwe l bifikir. Hin kes hene ko dibjin, Ereb Şemo ev berhem ber bi rs nivsye d re kurmancya w nivsye, l hin j dibjin ko w ber kurmancya w amade kiriye d re bi xwe ew wergerandiye rs. Her i dibe bila bibe, bi kurmancya nivskar orjnala w ya kurmanc heye. Tu dikar niha herdu versyonan bid ber hevdu l binre, b i qas dişibin hevdu i qas dr hevdu ne. Helbet gelek kesn din dikarin hizra min a di v war de heye, şaş bibnin bi awayn din bikin, l tercha min ev e.

Enwer Karahan: Em dizanin ko ji demeke dirj vir de ye, tu li Swd dij, min dixwast bipirsim b te ji bil ferhenga swd kurd tiştek din ji swd wernegerandiye kurd, yan na, l te behsa pirtka Ann Eriksson kir. Îcar ez dixwazim weha bipirsim, ma ji edebiyata swdiyan tiştek din hjay werger, tune ye?

Mistefa Aydogan: Bel, helbet heye. Min end caran xwe ji bo wergern August Strindberg, C. H. Almqvist heta Singoallaya Victor Rydberg j amade kir, l hertim xebateke din dihat ew bi dereng dixistin. Ji xwe, ez kar werger li gel kar xwe y nivskary dikim xwe li ser v kar xwed nakim. Loma gava projeyn mezin j tune be, ev kar bi mkan dema mirov ve bisnorkir dimne. L min di pvajoya mana xwe ya li Swd de, ji swd gelek nivs j wergerandine di kovarn cuda de weşandine.

Enwer Karahan: Ez dawiy bm ser meseleya te nivskar romannivskariya te, l v gav em w meseley bihlin d re. Di vir de, ber ko em derbas meseleyn din bibin, ez dixwazim tu piek j qala w ferhenga swdkurd bik. Ji ber ko ev ferheng ji bona kurdn ko li Swd dijn, gelek giring e, loma.

Mistefa Aydogan: Ev ferheng di aroveya projeyeke dewleta Swd ya berfireh de, di bin birveberya Dareya Gişt ya Pşvebirina Dibistanan de pk hat. Bingeh w ber ji aly Ensttuya Ziman Swd ya Unversteya Goteborg ve hatib amadekirin. Ev bingeh di destpk de bo ngilz hat wergerandin d re j dor hat wergern zimann din. Kurmanc j di nav wan zimanan de hat hesibandin loma ji bo kurmancaxvn niştecyn Swd ew werger hat amadekirin. Di ferheng de nz 70.000 gotinn swd hene, l gelek caran me s hevmaneyn kurmanc li hember gotineke swd nivsne. Loma hejmara gotinn kurmanc yn ko di v ferheng de hene, div ji yn swd zdetir be.

Enwer Karahan: Ma hin terchn we yn rziman bn?

Mistefa Aydogan: Bel. Em mecbr man ko hin terchan bikin. Ev hem ji bo birkpkbna kar werger hem j ji bo standardzekirina tevahya ferheng pwstyek b. Bo nimne; pişt minaqeşeyn dr dirj yn hem navxwey hem j yn li gel kontrolantan, me tercha xwe li ba ergatv, ya rast li ba pareergatv dan. Ji bo rastnivsn j tercihin me hebn ko di pşgotina ferheng de, bi awayek sstematk hatine pşkşkirin. Bi kurt, tev kmasyn xwe j ev ferheng yek ji wan ferhengan e ko mirov dikare bawerya xwe p bne.

Enwer Karahan: Gelo perwerdeyiyeke bi taybet ji bo werger pwst e?

Mistefa Aydogan: Helbet. Niha werger di unversteyan de wek beşek zanist t xwendin. Yan beş wergernasy heye. Ev 5-6 sal in ko ez bi v beş zanist btir daketime hewil didim ko di v war de, bi kurmanc tiştek amade bikim.

Enwer Karahan: Kek Mistefe, ez dizanim ko mijara werger bi ser xwe gelek giring e wexteke pir j re div, l ji ber ko div em li ser gelek tiştn din sohbet bikin, ez dixwazim em li vira navberek bidin v meseley... Heger em weha dewam bikin d hln te yn din ji teref xwendevanan ve ney fahm kirin ev yeka han j d ne li gora dil min li gora formata v sohbet be, loma j ez dixwazim em mijar biguhernim, tu i dibj.


-----------------------------------
Nivskar: ENWER KARAHAN enwerkarahan@hotmail.com
Weşandin: 2007-09-05
Xwendin: 10101
 

HEVPEYVN   
Selah Bedredn: EGRK ENKS ji bo drxistina kurdan ji şoreş hatin ava kirin (2012-10-25)
Familyeya Cell Cell xizmeteka mezin ji bo kurd kirine dikin foto (2012-10-13)
Kemal Burkay: Bila dewlet hikmet wek mixateba pirsa kurd bi me re rne (2012-10-10)
Sed Veroj: Tirkiye d tiraf bi Kurdistaneka serbixwe bike (2012-04-23)
Ebdilhekm Beşar: Em tevl Meclisa Niştiman ya Sriy nabin (2012-03-24)
Mesd Barzan: Krza Iraq dikare me mecbr serxwebn bike (2012-01-23)
Firat: Ak Parti naxwaze qanneka esas ya n ke kurd dikarin patiyeka d ava bikin (2011-11-29)
Mihemed Adiyaman: Serkirdeyek PKK- Hogir minafiq em kirin dijmin PKK- (2011-09-18)
Sezgin Tanrikulu: Erdogan bye wek Tansu Çiller Dogan Gureş (2011-08-29)
Nrvan Barzan: BDP- xeletiyeka stratejk kir em d hzn xwe li ser snor bi cih bikin (2011-08-28)
Barzan: Şer PKK- xizmeta doza kurdan nake konferansa kurdistan j nabe (2011-08-22)
Mesrr Barzan: Ez serxwebn dixwazim l hj firseta serxwebn nebye (2011-07-16)
Şerafettn El: Divt tirkbn kemalzm di qanna esas de nemnin (2011-06-12)
Aktar: Kurd federasyon dixwazin divt pols j girday desthilata herm bin (2011-06-08)
Omer Şxms: Mesd Barzan mirovek sngfireh ji bo diyalog rxweşker e (2011-06-04)
Altan Tan: Erdogan partiya w teslm dewlet brokrasiya w bn (2011-04-22)
Kişanak: Armanca me ew e ko em bi km 40 kursiyan bi dest xin (2011-04-20)
Muhsin Kizilkaya: Ez xwe ji faşstn tirkan kurdan awa biparzim (2011-04-14)
Nrvan Barzan: Tkiliyn Kurdistan Tirkiyey gehiştine qunaxa ko hd tknein (2011-03-22)
[hevpeyvn] Iraq bi şer ewsandin dikare lawaz bibe wek Sudan l bt (2011-01-18)
PIRSIYARA AKTEL
Bi qenaeta te HDP bi van parlamentern n dikare xizmeta xelk Kurdistan bike?
 
Nex, nikare
Bel, dikare
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
vv9v8v09fq:TabArticles:4;8;12;14;17;19;21;22;23;24;28;29;30;31;32;40;41;43;44;46;48;49;51;52;53;54;55;56;58;60;62;63;64;65;66;67;69;71;72;74;75;76;77;78;79;80;81;82;84;85;86;90;91;92;94;95;96;97;98;100;102;103;104;105;106;107;109;110;111;112;113;114;115;116;117;118;119;120;121;122;123;124;125;126;127;128;129;130;131;132;133;134;136;137;138;139;140;141;142;143;144;145;146;147;149;150;151;152;153;155;157;158;159;160;163;164;165;166;167;168;169;170;171;172;173;174;175;176;178;179;180;181;182;183;184;185;186;187;188;189;190;191;192;193;194;195;196;197;198;199;200;202;203;204;205;206;207;208;209;210;211;212;213;214;215;216;217;218;219;221;222;223;224;225;226;227;228;229;230;231;232;233;234;235;236;237;238;239;240;241;242;243;244;245;246;247;248;249;250;251;253;254;255;256;257;258;259;260;261;262;263;264;265;266;267;268;269;270;271;272;273;274;275;276;277;278;279;280;281;282;283;284;285;286;287;288;289;290;291;293;294;295;296;297;298;301;302;303;304;305;306;307;308;309;310;311;312;313;314;315;316;317;318;319;320;321;322;323;324;325;326;327;328;329;330;331;332;333;334;335;336;337;338;339;340;341;342;343;344;345;346;347;348;349;350;351;352;353;354;355;356;357;358;359;360;361;362;363;364;365;366;367;368;369;370;371;372;373;374;375;376;377;378;379;380;381;382;383;384;385;386;387;388;389;391;392;393;394;395;396;398;399;400;401;402;403;404;405;406;407;408;409;410;411;412;413;414;415;416;417;418;419;420;421;422;423;424;425;426;427;428;429;430;431;432;433;434;435;436;437;438;439;440;441;442;443;444;445;446;447;448;449;450;451;452;453;454;455;457;458;459;460;461;462;463;464;465;466;467;468;469;470;471;472;473;474;475;476;477;478;479;480;481;482;483;484;485;486;487;488;489;491;492;493;494;495;496;497;498;499;500;501;502;503;504;505;506;507;508;509;510;511;512;513;514;515;516;517;518;519;520;521;522;523;524;525;526;527;528;529;530;531;532;533;534;535;536;537;538;539;540;541;542;543;544;545;546;547;548;549;550;552;553;554;555;556;557;558;559;560;561;562;563;564;565;566;567;568;569;570;571;572;573;574;575;576;577;578;579;580;581;582;583;584;585;586;587;588;589;590;591;592;593;594;595;596;597;598;599;600;601;602;603;604;605;606;607;608;609;610;611;612;614;615;616;617;618;619;620;621;622;623;624;625;626;627;628;629;630;631;632;633;634;635;636;637;638;639;640;641;642;643;644;645;646;647;648;649;650;651;652;653;654;655;656;657;658;659;660;661;662;663;664;665;666;667;668;669;670;671;672;673;674;675;676;677;678;679;680;681;682;683;684;685;686;687;688;689;690;691;692;693;694;695;696;697;698;699;700;701;702;703;704;705;706;707;708;709;710;711;712;713;714;715;716;717;718;719;721;722;723;724;725;726;727;728;729;730;731;732;733;734;735;736;738;740;741;742;743;744;745;746;747;748;749;750;751;752;753;755;756;757;758;759;760;761;762;763;764;765;766;767;768;769;770;771;773;775;776;777;778;779;780;781;782;783;784;785;786;787;788;789;790;791;792;793;794;795;796;798;799;800;801;802;803;804;805;806;807;808;809;810;811;812;813;814;815;816;817;818;819;820;821;822;823;824;825;826;827;828;829;830;831;832;833;834;835;836;837;838;839;840;841;842;843;844;845;846;847;848;849;850;851;852;853;854;855;856;857;858;859;860;861;862;863;864;865;866;867;868;869;870;871;872;873;874;875;876;877;878;879;880;881;882;883;884;885;886;887;888;889;890;891;892;893;894;895;896;897;898;899;900;901;902;903;904;905;906;907;908;909;910;911;912;913;914;915;916;917;918;919;920;921;922;923;924;925;926;927;928;929;930;931;932;933;934;935;936;937;938;939;940;941;942;943;944;945;946;947;948;949;950;951;952;953;954;955;956;957;958;959;960;961;962;963;964;965;966;967;968;969;970;971;972;973;974;975;976;977;978;979;980;981;982;983;984;985;986;987;988;989;990;991;992;993;994;995;996;997;998;999;1000;1001;1002;1003;1004;1005;1006;1007;1009;1010;1011;1012;1013;1014;1015;1016;1017;1018;1019;1020;1021;1022;1023;1024;1025;1026;1027;1028;1029;1030;1031;1032;1033;1034;1035;1036;1037;1038;1039;1040;1041;1042;1043;1044;1045;1046;1047;1048;1049;1050;1051;1052;1053;1054;1055;1056;1057;1058;1059;1060;1061;1062;1063;1064;1065;1066;1067;1068;1069;1070;1071;1072;1073;1074;1075;1076;1077;1078;1079;1080;1081;1082;1083;1084;1085;1086;1087;1088;1089;1090;1091;1092;1093;1094;1095;1096;1097;1098;1099;1100;1101;1102;1103;1104;1105;1106;1107;1108;1109;1110;1111;1112;1113;1114;1115;1116;1117;1118;1119;1120;1121;1122;1123;1124;1125;1126;1127;1128;1129;1130;1131;1132;1133;1134;1135;1136;1137;1138;1139;1140;1141;1142;1143;1144;1145;1146;1147;1148;1149;1150;1151;1152;1153;1154;1155;1156;1157;1158;1159;1160;1161;1162;1163;1164;1165;1166;1167;1168;1169;1170;1171;1172;1173;1174;1175;1176;1177;1178;1179;1180;1181;1182;1183;1184;1185;1186;1187;1188;1189;1190;1191;1192;1193;1194;1195;1196;1197;1198;1199;1200;1201;1202;1203;1204;1205;1206;1207;1209;1210;1211;1212;1213;1214;1215;1216;1217;1218;1219;1220;1221;1222;1223;1224;1225;1226;1227;1228;1229;1230;1231;1232;1233;1234;1235;1236;1237;1238;1239;1240;1241;1242;1243;1244;1245;1246;1247;1248;1249;1250;1251;1252;1253;1254;1255;1256;1257;1258;1259;1260;1261;1262;1263;1264;1265;1266;1267;1268;1269;1270;1271;1272;1273;1274;1275;1276;1277;1278;1279;1280;1281;1282;1283;1284;1285;1286;1287;1288;1289;1290;1291;1292;1293;1294;1295;1296;1297;1298;1299;1300;1301;1302;1303;1304;1305;1306;1307;1308;1309;1310;1311;1312;1313;1314;1315;1316;1317;1318;1319;1320;1321;1322;1323;1324;1325;1326;1327;1328;1329;1330;1331;1332;1333;1334;1335;1336;1337;1338;1339;1340;1341;1342;1343;1344;1345;1346;1347;1348;1349;1350;1351;1352;1353;1354;1355;1356;1357;1358;1359;1360;1361;1362;1363;1364;1365;1366;1367;1368;1369;1370;1371;1372;1373;1374;1375;1376;1377;1378;1379;1380;1381;1382;1383;1384;1385;1386;1387;1388;1389;1390;1391;1392;1393;1394;1395;1396;1400;1401;1402;1403;1404;1405;1406;1407;1408;1409;1411;1412;1413;1414;1415;1416;1417;1418;1419;1420;1421;1422;1423;1424;1425;1426;1427;1428;1429;1430;1431;1432;1433;1434;1435;1436;1437;1438;1439;1440;1441;1442;1443;1444;1445;1446;1447;1448;1449;1450;1451;1452;1453;1454;1455;1456;1457;1458;1459;1460;1461;1462;1463;1464;1465;1466;1467;1468;1469;1470;1471;1472;1473;1474;1475;1476;1477;1478;1479;1480;1481;1482;1484;1485;1486;1487;1488;1489;1490;1491;1492;1493;1494;1495;1496;1497;1498;1499;1500;1502;1503;1504;1505;1506;1507;1508;1510;1511;1512;1513;1514;1515;1516;1517;1518;1519;1520;1521;1522;1523;1524;1525;1526;1527;1528;1529;1530;1531;1532;1533;1534;1535;1536;1537;1538;1539;1540;1541;1542;1543;1544;1545;1546;1547;1548;1549;1550;1551;1552;1553;1555;1556;1557;1558;1559;1560;1561;1562;1563;1564;1565;1566;1567;1568;1569;1570;1571;1572;1573;1574;1575;1576;1577;1578;1579;1580;1581;1582;1583;1584;1585;1586;1587;1588;1589;1590;1591;1592;1593;1594;1596;1597;1598;1599;1600;1601;1602;1605;1606;1607;1608;1609;1610;1611;1612;1613;1614;1615;1616;1617;1618;1619;1620;1621;1622;1623;1624;1625;1627;1628;1629;1630;1631;1632;1633;1634;1635;1636;1637;1638;1639;1640;1641;1642;1643;1644;1645;1646;1647;1648;1649;1650;1651;1652;1653;1654;1655;1656;1657;1658;1659;1660;1661;1662;1663;1664;1665;1666;1667;1668;1669;1670;1671;1672;1673;1674;1675;1676;1677;1678;1679;1680;1681;1682;1683;1684;1685;1686;1687;1688;1689;1690;1691;1692;1693;1694;1695;1696;1697;1698;1699;1700;1701;1702;1703;1704;1705;1706;1707;1708;1709;1710;1711;1712;1713;1714;1715;1716;1717;1718;1719;1720;1721;1722;1723;1724;1725;1726;1727;1728;1729;1730;1731;1732;1733;1734;1735;1736;1737;1738;1739;1740;1741;1742;1743;1744;1745;1746;1747;1748;1749;1750;1751;1752;1753;1754;1755;1756;1757;1758;1759;1760;1761;1762;1763;1764;1765;1766;1767;1768;1769;1770;1771;1772;1773;1774;1775;1776;1777;1778;1779;1780;1781;1782;1783;1784;1785;1786;1787;1788;1789;1790;1791;1792;1793;1794;1795;1796;1797;1798;1799;1800;1801;1802;1803;1804;1805;1806;1807;1808;1809;1810;1811;1812;1813;1814;1815;1816;1817;1818;1819;1820;1821;1822;1823;1824;1825;1826;1827;1828;1829;1830;1831;1832;1833;1834;1835;1836;1837;1838;1839;1840;1841;1842;1843;1844;1845;1846;1847;1848;1849;1850;1851;1852;1853;1854;1855;1856;1857;1858;1859;1860;1861;1862;1863;1864;1865;1866;1867;1868;1869;1870;187Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972019 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org