[ PNCŞEM, 2017-09-21 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Hza axaftin
SWÊD, 19/8 2013 Sala 1963-y Martin Luther King li ber deryayeka mezin ya mirovan sekn behsa xewneka xwe kir. Xewna w ew b ko nijadperest nemne, bila d zarokn w ji ber reng smayn xwe tawanbar nebin. King bi dengek jixwebawer ko şn hv t de tevlihev b dubare kir got I have a dream, xewneka min heye. W hing ne ten hestn milet emerk, l bel hestn mirovan li seranser chan hejand.

Serok Emerkay y ber Bill Clinton dibje hing ew gencek bstsal b, tt bra w ka awa di bin tesra gotinn Martin Luther King de kelegir b. Clinton dibje ko xutbeya Martin Luther King xurttirn, kargertirn xutbe b ko w di jiyana xwe hemiy de guhdar kiriye.

Nijadperest tk. King droka reşn Emerkay guhert pişt zilma koletiy wekhev pk hat. Îro Obama serok Emerkay ye.

Heger mirov ber xwe bide drok d bibne ko tesra xutbeyn siyas wisa kr e ko carinan qedera miletan diguhere. Çawa gotin dikarin hewqas tesr li hest dsplna mirovan bikin. Gelo bi rast ew tesr ya gotin bi xwe ye an j tesra kesayetiya mirov ko w gotin dibje ye, an sedemn d j hene.

Gotineka grkiyan heye, dibje biaxive da ko em te nas bikim. Gotin bingeha komunkasyon ye, mirov bi rya gotin raman, br baweriyn xwe parve dike. Heger gotin ji bo her kes giring be, ew ji bo kesn siyas hj giringtir e ji ber sermayey mirovn siyas gotin e.

Ji kevin de kesn siyas xutbeyn xwe bi baldar amade dikin, carinan dinivsnin carinan j li hember xelk disekinin zann entelektueliya xwe li gor cih rewş diyar dikin. Li gor lkolnn pskolojk, tirsa her pir ko di nav mirovan de belav e, pişt tirsa mirin, axaftina li hember xelk ye. Lewra away axaftin, deng livandina beden j kesayetiya mirov siyas nşan dide, iqas ew kesayet xurt be hewqas j tesra gotina w xurttir e.

Di heman sala 1963-y de, John Fitzgerald Kennedy li Berln b, hing krza dwar Berln aktuel b. Berln hvşkest bn li w dwar weke qedereka ko d ticar neyt guhertin dinrn. Kennedy ji xelk Berln re got:

Ber duhezar salan li Ewropay, serbilindahiyeka mezin b ko mirov bigota ez roman me. L bel ro ez d bibjim ko ez berln me. Hem mirovn azad li her der dinyay ro berln ne, ez j mirovek azad im bi serbilinday ji we re dibjim, ji min re rmet e ko ez j yek ji xelk Berln bim.

Gotinn Kennedy weke lehyeke serhildan xwe avt xwn damarn berlniyan, sih salan pişt hing berlniyan bi destn xwe ew dwar herifand, berln azad bn, Berln dsa b yek.

Siyasiy jhat gotinn xwe baş dipve, dizane keng li k i bibje. Dema pwst be bi komekeke kurt xwe ji helwstn sosret xilas dike. Di v war de Charles de Gaulle navdar e.

General siyasetmedar frans Charles de Gaulle sala 1958- li Cezayir b, hing Cezayir bindesta Fransay b. Daxwaza nasyonalstn frans ji Charles de Gaulle ew b ko Fransa qet ji Cezayir dernekeve. L ji ber berxwedana cezayiriyan ya dijwar Charles de Gaulle gihiştib baweriyek ko Fransa d nikare li Cezayir bimne. W niyeta xwe l an b ko Fransa ji Cezayir vekişe, l bel ji ber tirsa nasyonalstan w newriya niyeta xwe eşekere bike. Charles de Gaulle ser xwe ji milet re hejand got min ji we fm kir paş bhneke dirj bdeng ma, hing kes nezan ka w ji k i fm kir, l bel her kes dil xwe xweş kir ko Charles de Gaulle j fm kir.

Fransa ji Cezayir derket, nasyonalstan hest kir ko Charles de Gaulle ew xapandin, s caran lxebitn ko w bikujin, her s caran j birndar b. Hezkiriyn Charles de Gaulle gelek bn, belk ruh w bi duaayn wan xilas b.

Serok Tunis y ber Bin El di xutbeya xwe ya dawiy de wek Charles de Gaulle ji milet xwe re got min ji we fm kir. Bin El b pkennk xelk, xelk got rastiya w ew b ko Bin El bigota min qet ji we fm nekir. Îro Bin El firar e, l bel De Gaulle b sembolek welat xwe, nav w li sedan dezgehn Fransay hatiye kirin.

Karakter mirov siyas di away xutbeyn w de diyar dibe. Margaret Thatcher gelek pratk b, km diaxiv, gotinn w ji end rzan dirjtir nedibn. Fidel Castro gelek ji xwe bawer b, tiştek nedinivsand, l bel dikar heft heta heşt saetan biaxive. Xutbeyn Ho Chi Minh ji siyaset bhtir felsefeyeke insan b.

Winston Churchill, siyasetmedar ko xelata Nobel di lteratur de wergirt, yek ji navdarn ko bi xwe xutbeyn xwe dinivsand b. W gelek ji ziman edebiyat hez dikir xutbeyn xwe bi stleke edeb dinivsand. Di şer cihan y didoy de dema Churchill zan ko ew d di şer de tkbie, li hember milet xwe sekin rastiya tehl ji wan re got: Mixabin ez ro ten dikarim soza jan gir bidim we.

Winston Churchill bi ruh xwe y sivik j naskir b. Dema ko Churchill serokwezr Brtanyay b problemek di navbera herdu partiyn mezin yn di parlamentoy de li ser projeyek derket, hinek digel bn hinek li dij bn ka hikmet w projey qebl bike yan ne. Hing pwst b ko Churchill nrna xwe di xutbeyek de bibje.

Churchill xutbeya xwe nivs, raya sekreter xwe xwest, sekreter w got ko xutbe gelek baş e l bel w nekar j fm bike ka Churchill digel projey ye yan li dij e. Churchill beşiş got jixwe armanc j ew e.

Ziman siyasiyn Ewropay resm ye, bi mantiq argumanan baweriya milet qezenc dikin. L bel siyasiyn rojhelat bi ziman hestan diaxivin di xutbeyn xwe de gotinn wek xuşk bira bi kar tnin. Hestn nzkatiy di navbera xwe xelk de dikin.

Siyasiy nenaskir bhtir pwst bi zimaneke karger heye, l dema ko bingehek w y civak y berfereh dibe, d i tişta ko ew bibje dibe cih rz baweriy. Li rojhelat civat hestbar e, bi hsan tesr li hestn mirovan dibe.

Mamostey pskolojya siyas li unversteya New York, D. Morton Deutsch behsa grdana di navbera pskoloj siyaset de dike. Pskolog karaktern mirov siyas analz dikin, bi texmn dizanin ka d awa xebat bikin i biryaran bidin. Mirov siyas ji bo tesr li milet bike zanna xwe ya pskolojk bi kar tne.

Ber kesn siyas ji bo ko ji wan re nebe kmas kar nivsandina xutbeyn xwe ji diz ve dispartin kesn d. Li Ynanistana kevin telebeyn ziman edebiyat
bihay nan xwe ji nivsandina xutbeyn kesn siyas derdixist, l bel ro rewş hatiye guhertin.

Xutbeya serok Emerkay Barack Obama ya li Qahrey ko bi nav A new beginning (despkeke n) ji bo baştirkirina tkiliyn di navbera Emerkay chana slam de hat xwendin ji aliy komteyeke mezin ya ji siyasetmedar, pskolog, sosyonom, drokvan zimanzanan ve hat amade kirin. Barack Obama ji bo ko tesr li hestn misilmanan bike bi ayetn ji Quran dest bi xutbeya xwe kir.

-----------------------------------
Nivskar: RINDÊ ÇAÇAN rindecacan@gmail.com
Weşandin: 2013-08-19
Xwendin: 13617
 

KOLUMNN BER   
Tolstoy xelata Nobel (2016-12-12)
Virginia Woolf xatirxwestina di robarek de (2016-10-09)
George Orwell rast an ep (2016-07-07)
Hesen Met nivskar ş (2016-02-24)
Emerkaya zdedndar sekuler (2015-11-14)
Rs li Milan Kundera Kundera j li welat xwe digere (2015-05-10)
Bajar roman hevdu ava dikin (2015-01-11)
Jiyaneka bohemyanst ji bo bextewariy (2014-11-10)
Dengbjn kurdan troubadourn ewropiyan (2014-09-21)
Di lteratur de dubendiyeke siyas Pasternak Joyce (2014-06-03)
Reklam dikare xewnn mirov j bifiroşe (2014-04-13)
Felsefe jiyan (2013-11-16)
Kurd frisn rojhilat ne (2013-10-11)
Emil Cioran li ser kimt bhviy (2013-05-30)
Li gor Renan kurd her kurd in (2013-03-09)
Elinda Pars ya romantk George Sand (2013-02-14)
Fris Karl May (2013-01-25)
Wjevan jann pskolojk (2012-10-08)
Vejiyan (2012-03-29)
Felsefe evndar (2012-03-10)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org