[ PNCŞEM, 2017-09-21 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Rs li Milan Kundera Kundera j li welat xwe digere
Milan Kundera ji n ve li Rsyay populer dibe
 
STOCKHOLM, 10/5 2015 Balkş e ko berhemn nivskar ek-frans Milan Kundera van saln dawiy ji n ve li Rsyay populer dibin. Xelk bajar Moskvay bi kfxweş ber xwe didin tiyatroy, li şanoya Milan Kundera Xwediy kiltan temaşe dikin demn ber tnin bra xwe.

Kundera berhema xwe Xwediy kiltan dema ko hj rih dil w ep b nivsandiye l bel paş ji ber guhertina helwsta xwe ya siyas li hem berhemn xwe yn ko bi stla sosyalst-realzm nivsandib jvan b. Milan Kundera xwe ji nrn ramann xwe yn ber da al rexne ldigirt.

Beşeke mezin ji milet rs hj bi nostaljiya dema Sovyeta ber dij, ev j bye yek ji sedemn hezkirina wan ya ji berhemn kevin yn Milan Kundera. Rsan gelek caran ji bo serdana Rsyay dawetname ji Kundera re rkir l bel helwsta Kundera wisa dijwar b ko d ji bo serdaneka normal j nedixwest bie Rsyay.

Wneyn artşa rsan dema ko sala 1968- bi tank topn xwe derbas bajar Prag bn li bra Kurdera ne. Milan Kundera yek ji aktvstn berav y "Bihara Prag" b li dij dagirkirina rsan ya welat w Çekistan derket, lewra ji kar mamostetiy hat avtin pirtkn w j qedexe bn.

Hem dergehn jiyan li ber Milan Kundera hatin girtin, dostek w y derhner arkariya w kir j xwest ko berhemeka nivskar rs Fyodor Dostoyevsky bike şano. Milan Kundera dibje ew yek ji heyrann lteratura rs Dostoyevsky b w gelek helbestn Vladimir Mayakovsky ji rs wergerandine bo ziman ek, l bel reaksiyona w li hember rsan ziman rs b d nekar xwe bi berhemn Dostoyevsky ve mijl bike.

Li şna Dostoyevsky w berhemeka nivskar frans y serdema ronahiy Denis Diderot (17131784) hilbijart ko bike şano. Kundera dibje ew ji serdema ronahiy hez dike, lewra dema ko ji welat xwe bar kir ber xwe da Fransay dibje:

Mirov nikare bhest bij, nabe ko mirov zde cih bide hestan r li ber aqil j bigire. Di i war de be bila bibe dema ko mirov dikeve bin kontrola hestn dijwar de wney derdora xwe zelal nabne. Mirovn ko xwe bi temam disprin hestn dijwar ten dibin radkal fanatk.

Li gor Kundera hest xeyal di berhemn Fyodor Dostoyevsky de zde ne, heta snorek ko dikevin şna faktay dibje:

Cih hestan di berhemn Dostoyevsky de wisa mezin e ko digihje asta xeyalperestiy.

Xelatgir Nobel nivskar helbestvan rs-emerk Joseph Brodsky rexneyan li Kundera digire dibje:

Kundera ne digel w yek ye ko mirov helwstn xwe li ser bingeh hestan ava bike, l bel hem tbn nrnn w yn di heq Fyodor Dostoyevsky de reaksiyonn his analzn bbingeh in. Çnabe ko heznekirina Kundera ji siyaseta Sovyeta ber bibe sedema w yek ko dijtiy li hember her tişt rs, bi taybet li hember dahnerek wek Fyodor Dostoyevsky bike.

Leheng Milan Kundera di "Melodiya xatirxwestin" de leheng Fyodor Dostoyevsky di "Sc Ceza" de bikuj yan qatil in, kesayet felsefeya wan ya jiyan cida ye bi awayn guhert bi kirinn xwe dişin.

Leheng Dostoyevsky ji aliy pskolojk ve gelek dişe, l bel leheng Kundera kuştin bi hsan pktne. Kundera dibje:

Kuştin kirineka hovane kirt e l bel dema kuştin by hestn gunehkariy be, bi taybet dema ko di bin siya deoloj slogann speh de pk tt hj kirttir e.

Kundera bi rya berhema xwe "Melodiya xatirxwestin" diyalogeke neyekser di navbera xwe Dostoyevsky de ava dike. Heger Kundera reaksiyonek li dij Dostoyevsky diyar kiribe j di rastiy de ew bi kurah grday lteratura rs ye.

Helwsta Milan Kundera li hember ziman rus i be j ew nkar nake ko berhemn w yn destpk bi saya wergera ziman rs zde belav bn.

Sala 1995- Kundera dest bi nivsandina bi ziman frans kir gelek bi ser ket. Rexenegir lteratur Franois Ricard dibje:

Fransiya Kundera wisa speh, herikbar dewlemend e ko mirov nikare bawer bike ziman frans ne ziman w y zikmak ye.

Ziman frans xweseriya Kundera neguhert. Kundera bi rih xwe y tenik, dewlemendiya ezmn bi stl dahneriya xwe rengeke n diyar lteratura frans kir. Rastiyeka d j heye ko Kundera nikare veşre ew e ko ew bi i ziman j binivsne d her bi kultur rih xwe slav be.

Romana Kundera "Henek" zde belav b. Di "Henek" de xortek ji ber nameyek ko ji henek ve ji hevala xwe re rdike, dikeve bin kontrola hzn ewlekariy jiyana w bi awayek trajedk serbin dibe. Helbestvan navdar pşeng epgirn frans Louis Aragon j dibe heyran romana "Henek" dibje:

Ew yek ji hjatirn romann sedsala bst ye. Ne derd e ka Milan Kundera rş kjan deolojiy dike, an j kjan diparze. Milan Kundera nivskar e, ez di berhemn w de ne siyaset l bel lteratur dibnim. Kundera bi rya berhemn xwe yn giranbiha pencereyeke ronahiy ji xwendevann xwe re ava dike. Di berhemn Kundera de rast durustiy, spehtahiyeka tenik krahiyeke bsnor dibnim. Milan Kundera di war lteratur de kesayetiyek bhempa ye.

Louis Aragon bi rexneya xwe b nimne ji w yek re ko pvana berhemn nivskaran ne helwstn wan yn siyas ne, l bel ya giring robar ramann mirovane ye.

Milan Kundera na welat xwe Çekistan ji bo xelateke edeb j be red kir. Kundera dibje ew li welat ko maf hemwelattiy j stand bi zor ew ji ser axa w derxist venagere. Ew di "Melodiya xatirxwestin" de behsa hestn xwe dike ka iqas penaber dijwar e diyar dike ko kesek bi kfa dil xwe nabe penaber dinivsne:

Bi lez, bi gavn fereh ber bi otomobla xwe ve , bi bhnteng dergeh w vekir, li pişt dreksiyon rnişt. Hinek li derdora xwe nr ber ko bi r keve kesereke kr kişand di ber xwe de got: Ez diim hd venagerim. Hema axek, bajarek, erdeka d li kjan dera dinyay j hebe dikare bibe welat min y n.

Sal born ew paş tgihişt ko temen xwe hemiy li ser axeka d biborne j d ew ax nebe welat w. Çawa mirov ten yek dayk heye wisa j mirov ten yek welat heye. Çawa mirov pişt mirina dayka xwe sw dibe, wisa j pişt ko ji welat xwe derdikeve heta hetay dibe penaberek b welat b nasname.

Rojnamevanek ji Kundera dipirse: "Tu bi hestn penaberiy gelek diş l naxwaz bi serdana welat xwe". Kundera bersiv dide dibje:

Rya penaberiya min ya drdirj li welat min desp kir. Hestn min yn xerbiy penaberiy li Prag dijwartir in. Ez li welat xwe penaber im.

-----------------------------------
Nivskar: RINDÊ ÇAÇAN rindecacan@gmail.com
Weşandin: 2015-05-10
Xwendin: 21337
 

KOLUMNN BER   
Tolstoy xelata Nobel (2016-12-12)
Virginia Woolf xatirxwestina di robarek de (2016-10-09)
George Orwell rast an ep (2016-07-07)
Hesen Met nivskar ş (2016-02-24)
Emerkaya zdedndar sekuler (2015-11-14)
Bajar roman hevdu ava dikin (2015-01-11)
Jiyaneka bohemyanst ji bo bextewariy (2014-11-10)
Dengbjn kurdan troubadourn ewropiyan (2014-09-21)
Di lteratur de dubendiyeke siyas Pasternak Joyce (2014-06-03)
Reklam dikare xewnn mirov j bifiroşe (2014-04-13)
Felsefe jiyan (2013-11-16)
Kurd frisn rojhilat ne (2013-10-11)
Hza axaftin (2013-08-19)
Emil Cioran li ser kimt bhviy (2013-05-30)
Li gor Renan kurd her kurd in (2013-03-09)
Elinda Pars ya romantk George Sand (2013-02-14)
Fris Karl May (2013-01-25)
Wjevan jann pskolojk (2012-10-08)
Vejiyan (2012-03-29)
Felsefe evndar (2012-03-10)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org