[ PNCŞEM, 2017-09-21 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Di lteratur de dubendiyeke siyas Pasternak Joyce
Olga Ivinskaya Boris Pasternak
 
STOCKHOLM, 3/6 2014 Heyva bor du rojnamevan Peter Finn Petra Couve zdetir sedsih belge ji saln pnc şst y dema şer sar y di navbera Emerkay Sovyeta ber de berhev kir, di rojnameya Washington Post de belav kir.

Ji belgeyan diyar dibe ka awa stixbaratan berhemn edeb di şer dubendiyn xwe yn siyas de bi kar anne. Ji nv hem nimneyn di belgeyan de, ya her balkş ew e dema ko behsa romana nivskar helbesvan rs Boris Pasternak (1890 1960) Doctor Zhivago dibe.

Ji ber rexneyn Boris Pasternak yn li desthilatdariya Sovyeta ber, ti weşaxaneyan newriya romana w ap bike. Gefn girtin kuştin j l zde bn, Pasternak ti ryn d li ber xwe nedt. W romana xwe bi alkariya nas dostan, bi nehn rkir Îtalyay. Romana Boris Pasternak Doctor Zhivago li Îtalyay hat wergerandin bo ziman tal. Wergera roman bi tal ber nisxeya orjnal ya bi ziman rs ap b di sala 1957- de belav b.

Hj ti kes romana Pasternak li Rsyay nexwendib, propagandayeke xirab li dij roman destp kir Boris Pasternak bi xiyanet dijminatiya welat xwe tewanbar b. Radkaln ep ji wisa zdetir n, wan daxwaz kir ko maf hevwelatiy ji Pasternak bt standin, ji Rsyay bt avtin u ticar l venegere.

Li gor belgeyn Peter Finn Petra Couve, romana Pasternak bi tesadif ketiye dest ajanek stxbarata Brtanyay, ew j digel nameyek nisxeyek ji hevalbendn xwe yn emerk re rdike dibje: "Ez v diyariya biqmet ji we re rdikim, bawer im d gelek bikr we were."

Dema emerkiyan bihst ko radkaln ep li Rsyay ji romana Pasternak ditirsin wan biryar da ko bi hem metodan by ko qet haya Boris Pasternak j j ebe, bi hezaran nisxeyn romana w bi ziman rs ji diz ve derbas Rsyay welatn Rojhelata-Ewropay bikin.

Bguman Boris Pasternak romana xwe ne ji bo xatir avn emerkiyan nivsandib. Ew bi xwe j ep b gelek ji welat xwe hez dikir. Pasternak di dema Staln de mezin b, byern girtin kuştin li cem w reaksiyoneka dijwar li hember deolojiyn hişk kir.

Pasternak, romana xwe pişt şer chan y didoy nivsand. Sovyeta ber di şer de bi ser ket, hing girtin kontrola nivskaran hinek km b pleke sivik ya azadiya raman li Rsyay peyda b. Pasrternak hv dikir ko ew rewş dewam bike, şidet nemne, asoyn demokras azadiy berferehtir bibin, l mixabin w kfxweşiy dom nekir hviyn Pasternak dsa şikestin.

Byern romana Doctor Zhivago di dawiya sedsala nozdeh de ber şer chan y yek destp dike, paş jiyan di dema şer de heta ko şoreşa bolşevkan bi ser dikeve dewam dike. Leheng Pasternak doktorek helbestvan e ji felsefey j hez dike, ango Pasternak bi awayek neyekser beşeke mezin ji kesayet jiyana xwe j di reng jiyana leheng xwe de şwe dike.

Pasternak bi honandineke edeb huner ya pir speh peryodeke giring ji droka Rsyay radixe ber avan. Di nva roka evndariy, şer şoreş de, Pasternak ber ronahiy dide krahiya hestn nsan. Li hember kirtiya şer kuştin spehtahiya aştiy, hezkirin jiyan j heye ka awa ramann mirovane ji qeyd epern hem deolojiyan bi gelek berferehtir in.

Rexneyn Pasternak ten li kmas şaştiyn pratk in qet nzk desthilat sstema dewleta Sovyeta ber nebye, wisa j radkalan nav w xist lsteya reş de, l Staln bi xwe j b heyran helbestn w, lewra carek emr girtina w rawestand got dest ji v xewnperest ko li ser baskn ewran dij berdin.

Emerkaya ko daya demokrasiy dikir j ne beheşta nivskaran b. Bi dehan pirtk li Emerkay j qedexe bn, yek j romana nivskar rland James Joyce (18821941) Ulysses e ko b pirsgirkek bi salan li dadgehan ma. Brtanyay j wek her car piştgiriya hevalbenda xwe Emerkay kir. Romana James Joyce cara yek sala 1922- li Pars belav b, hejde salan pişt hing Brtanyay dergeh xwe j re vekir.

Kovara emerk ya edeb The Little Review li hember qedexekirina roman biryar da ko beşn w di hejmarn xwe de belav bike. Nivskar helbestvan emerk Ezra Pound (18851972) dibje, w dizan ko d serşeke mezin ji belavkirina roman bibe lewra nameyek ji edtor birvebira kovar Margaret Anderson re rkir, j xwest ko apa roman rawestne. L bel Margaret Anderson bi ya w ne kir, hejmara kovar digel beşa yek ji romana Ulysses ap b.

Hing xelk gelek hrs bn, epgiriya James Joyce b sebeb ko helwsteka hişk li dij romana w be. Muhafezekarn lberal hj roman nexwendibn, digotin bhna şoreşa bolşevkan j tt. Siyasetmedar nivskar lberal Shane Leslie dibje xwendina romana James Joyce wek w yek ye ko mirov xwe bavje breka ramann komunzm.

Jiber romana James Joyce, şirketa post qebl nekir ko hejmara The Little Review belav bike. Biryara dadgeh derket, hem nisxeyn kovar berhev kirin sotandin. Edtor karmedn kovar j bi belavkirina berhemeke neexlaq tawanbar bn.

Hinceta ko p roman qedexe b hinek peyvn seksuel bn. Hing advokat li dadgeh got heger mirov sedemn qedexekirina romana Ulysses bike pvan hing divt ti pirtkn William Shakespeare j li piyasey nemnin.

L bel pvann siyaset ltteratur nabin yek, siyaset dur ye. Emerkay di heman dema ko pirtka James Joyce qedexe dikir de ya Pasternak dida pş.

Pasternak sala 1958- xelata Nobel wergirt, l bel desthilata Sovyeta ber r neday. Pasternak di bin dar zor de, bdil xwe, xelata Nobel red kir.

Bguman romana Pasternak, bi hem pvanan hjay xelata Nobel ye, l mirov gelek li ber dikeve ko jiber sedemn siyas romana w dan pş avn xwe ji mrateya w ya bihagiran di war helbest de girtin. Pasternak helbestvanek qedirbilind e, ji bil ko ew di war werger de bye medreseyeke serbixwe, w bi ziman stla xwe ya taybet şoreşek di droka helbesta rs de kir.

Carek ji Pasternak pirsn ka mirov baş k ye, w j got mirov baş ew e y ko xwe ji gotina rastiy nade al. Pasternak wek brbaweriya xwe rastgo b bihay w yek j giran da.

-----------------------------------
Nivskar: RINDÊ ÇAÇAN rindecacan@gmail.com
Weşandin: 2014-06-03
Xwendin: 13778
 

KOLUMNN BER   
Tolstoy xelata Nobel (2016-12-12)
Virginia Woolf xatirxwestina di robarek de (2016-10-09)
George Orwell rast an ep (2016-07-07)
Hesen Met nivskar ş (2016-02-24)
Emerkaya zdedndar sekuler (2015-11-14)
Rs li Milan Kundera Kundera j li welat xwe digere (2015-05-10)
Bajar roman hevdu ava dikin (2015-01-11)
Jiyaneka bohemyanst ji bo bextewariy (2014-11-10)
Dengbjn kurdan troubadourn ewropiyan (2014-09-21)
Reklam dikare xewnn mirov j bifiroşe (2014-04-13)
Felsefe jiyan (2013-11-16)
Kurd frisn rojhilat ne (2013-10-11)
Hza axaftin (2013-08-19)
Emil Cioran li ser kimt bhviy (2013-05-30)
Li gor Renan kurd her kurd in (2013-03-09)
Elinda Pars ya romantk George Sand (2013-02-14)
Fris Karl May (2013-01-25)
Wjevan jann pskolojk (2012-10-08)
Vejiyan (2012-03-29)
Felsefe evndar (2012-03-10)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org